Madde madde liste belli oldu: Emekli maaşı ödemesini artıracak 8 formül
119
GAZETE PENCERE - Emekli maaşı ödemesi alan vatandaşlar, maaşların düşük olmasından şikayet ediyor. Ancak Sabah'ta yer alan habere göre bu yıl devreye girecek olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) bu sorunu ortadan kaldıracak. Ancak SGK'dan alınacak emekli aylığını çalışırken yükseltmek mümkün.
219
Bunun için çok önemli 8 formül var. İşte detaylar...
Türkiye'de sosyal güvelik sistemi çok sık değiştiği için emekli maaşı hesaplamalarında da farklı uygulamalar bulunuyor. Bugün emekli maaşı hesaplanırken üç ayrı dönem dikkate alınıyor.
319
1) 9 Eylül 1999 öncesi dönem.
2) 9 Eylül 1999-1 Ekim 2008 arası çalışılan dönem.
3) 1 Ekim 2008 sonrası dönem. Emekli maaşı ortalama aylık kazancın Aylık Bağlama Oranı'yla (ABO) çarpılması sonucu bulunuyor.
419
- 1999'A KADAR SÜRE: Aylık bağlama oranı, 25 yıl sigortalılık süresi (9.000 gün) için yüzde 70'ler seviyesinde uygulanıyor.
519
- 1999-2008 ARASI: Bu dönemde 25 yıl için oran yüzde 60'lara çekiliyor. Burada 10 yıl içinde aylık bağlama oranı yüzde 35, sonraki her yıl için yüzde 2 ve 25 yıldan sonra her bir yıl için yüzde 1.5 artış yapılarak hesaplanıyor.
619
- EKİM 2008 SONRASI: Sosyal güvenlik kurumlarının bir çatı altına toplanması ile 25 yıl için aylık bağlama oranı yüzde 50'lere iniyor. Bu hesaplamalara ayrıca enflasyon ve büyümeden kaynaklı güncelleme katsayıları eklenerek aylık bulunuyor.
719
KİMLER YÜKSEK AYLIK ALABİLİR?
Emekli aylık hesaplamasında yıllara değil ödenen primlere öncelik tanınıyor. Bu yüzden çok uzun süre çalışıyor olmak emekli aylığını tek başına artırmıyor.
819
EMEKLİ MAAŞI İÇİN SON YILLARIN ÖNEMİ VAR MI?
Emeklilik statüsünü belirlemek için son 7 yıllık sigortalılık süresindeki 3.5 yıl önemli. Böylece SSK mı, BağKur mu karar veriliyor. Ancak emekli aylığı için son yılların önemi yok. Çünkü tam çalışma hayatındaki kazançlara bakılarak hesaplama yapılıyor.
919
EMEKLİ OLUNAN TARİHİN ÖNEMİ NE?
Hesaplama yöntemindeki güncelleme katsayısı başvurulan yıldan önceki dönemin enflasyon ve büyümesi ile belirleniyor. Bu yüzden yüksek enflasyon ve büyüme olan yıllardan sonraki dönem güncelleme katsayısı yüksek oluyor. Bunu hesap edenler için emekli aylığı artabiliyor.
1019
SSK VE BAĞ-KUR ARASINDA FARK VAR MI?
SSK'lıların primlerini işveren yatırıyor ve asgari ücretin üzerinde maaşlar olabiliyor. Bağ-Kur'lular ise primlerini kendi yatırıyor ve çoğunlukla asgari ücretten ödüyor. Bu da emekli aylığını düşürüyor. Ayrıca Bağ-Kur'dan emekli olmak süre ve yaş bakımından SSK'dan daha zor.
1119
GÜN SATIN ALMAK EMEKLİ AYLIĞINI ARTIRIR MI?
Askerlik ve doğum gibi borçlanmalarda yüksek miktarda para yatırmak emekli aylığını olumlu etki yapar. Ancak peşin yüksek para yatırılacağı için gelecek fazla aylık bunu karşılamayabilir.
1219
EMEKLİ MAAŞINI ARTIRMAK İÇİN NE YAPMAK LAZIM?
1- Emekli maaşı hesaplanırken kullanılan en önemli parametre sizin prime esas kazancınız. Diğer bir ifadeyle bordronuzdaki brüt maaşınız. Bu ne kadar yüksek ise avantajınız da o kadar çok oluyor. O yüzden, öncelikle maaşınız yüksek olmasına rağmen asgari ücretten gösterilmesine razı olmayın. Bu emekli maaşınızı da, ileride alacağınız kıdem tazminatını da olumsuz etkiler.
1319
- Emekli maaşınızın her yıl artması için brüt maaşınızın asgari ücretin iki katından fazla olması önemli.
1419
3- Primlerinizi kendiniz ödüyorsanız, yani Bağ-Kur'lu iseniz ya da isteğe bağlı sigorta yaptıysanız elinizden geldiğince tavandan ödemeye gayret edin.
1519
4- Eğer imkânınız varsa iki yerde sigortalı olun. Hem Bağ-Kurlu hem SSK'lı (4A) da olabilirsiniz. Ayrıca iki ayrı iş yerinde SSK'lı da çalışabilirsiniz. Aynı anda iki yerden sigortalı olduğunuzda prime esas kazançlarınız toplanacak ve yüksek olacaktır.
1619
5- Emekli maaşınızı artırmak için çok uzun çalışmaktan önce hangi şartlarda çalıştığınız önem kazanıyor. Prim gün sayılarının her ay için 30 gün olmasına dikkat edin..
1719
6- Emeklilik planını son yıllara bırakmayın. Şimdiden yapın. Ne kadar erken davranırsanız o kadar kazançlı çıkarsanız.
1819
7- Son 3.5 yılda SSK'lı olmak BAĞ-KUR'lu olmaktan daha avantajlı. Bu şekilde SSK şartlarıyla emekli olur, maaşınızın yüksek olmasını sağlayabilirsiniz.
1919
8- Emeklilik zamanınız geldiğinde başvuru sırasında eş, çocuk gibi bakmakla yükümlü olduğunuz kişi sayısını tam olarak bildirin.
Kaynak:Haber Merkezi