SGK'da dikkat çeken değişiklik: Emeklilikte kademeli yaş yükseliyor

GAZETE PENCERE - SGK sistemindeki reformlarla birlikte 1 Ekim 2008 sonrası göreve başlayan memurlar için 2036 yılı kritik bir sınır haline geldi. 9000 prim gününü 2036’dan önce dolduran kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilirken, bu tarihten sonra tamamlayanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar çıkıyor.

Sosyal güvenlik sisteminde gerçekleştirilen yasal düzenlemeler ve kanun değişiklikleri, kamu çalışanlarının emeklilik hakları ile emekli aylığı hesaplama yöntemlerinde belirleyici bir rol oynuyor. Sistemdeki reformlar kapsamında 1 Ekim 2008 tarihi memurlar açısından ana dönüm noktası oluştururken, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı İsa Karakaş, yeni nesil memurlar için 2036 yılının hayati bir önem taşıdığını belirtti.

2008 KRİTİK TARİH

Kamu görevine 1 Ekim 2008 tarihinden önce başlayan çalışanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki haklarını korurken; bu tarihten sonra işe girenler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabi bulunuyor. 5510 sayılı Kanun kapsamında 4/1-c maddesi uyarınca sigortalı sayılan çalışanlar için emeklilik yaşı ve aylık bağlama hesaplamalarında yeni kurallar uygulanıyor.

Emeklilik hesaplamalarında genel kural olarak 18 yaş sınırı esas alınırken; meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması (kazai rüşt) durumunda, 18 yaşın altındaki işe başlama tarihi doğrudan sigortalılık başlangıcı olarak kabul ediliyor.

ÇALIŞMA HAKLARINDA DEĞİŞİKLİK

5510 sayılı Kanun’a tabi yeni nesil memurlar ile eski sistemdeki memurlar arasında emekli maaşı hesaplama mantığı ve emeklilik sonrası çalışma hakları bakımından şu farklar bulunuyor:

AYLIK BAĞLAMA ORANI (ABO):

Eski memurlarda aylık bağlama oranı %75 ila %85 aralığında seyrederken; yeni sistemdeki memurlarda bu oran her 360 gün için %2 olarak uygulanıyor ve 9000 prim gününde %50 seviyesine kadar düşüyor.

EMEKLİ MAAŞI HESABI:

Eski sistemde emekli aylığı son derece, kademe ve ek gösterge üzerinden hesaplanırken; yeni sistemde tüm çalışma hayatı boyunca elde edilen prime esas kazançların ortalaması dikkate alınıyor.

ÇALIŞMA YASAĞI VE MAAŞ KESİNTİSİ:

Eski memurlar Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek emekli olduktan sonra çalışabilirken, yeni nesil memurlar emekli olduktan sonra 4/1-a (SSK) veya 4/1-c kapsamında yeniden çalışmaya başladıklarında emekli maaşları tamamen kesiliyor.

2036 YILI KADEMELİ YAŞ ARTIŞINDA KRİTİK SINIR

SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, yeni nesil memurların 65 yaşından önce emekli olabilmeleri için 2036 yılına kadar prim şartını tamamlamaları gerekiyor:

2036 ÖNCESİ PRİMİNİ DOLDURANLAR: 9000 prim gününü 2036 yılından önce tamamlayan kadın çalışanlar 58, erkek çalışanlar ise 60 yaşında emekliliğe hak kazanıyor.

2036 SONRASI PRİMİNİ DOLDURANLAR: 9000 prim gününü 2036 yılından sonra tamamlayan çalışanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak yükselerek 65 yaşa kadar ulaşıyor.

KISMİ EMEKLİLİK VE İSTİSNAİ DURUMLAR

Tam emeklilik şartlarının dışında Kanun belirli istisnai yollar ve farklı ödeme süreleri de sunuyor:

5400 GÜNLE KISMİ EMEKLİLİK: 5400 gün prim ödemiş olan çalışanlar, kademeli yaş hadlerine 3 yıl eklenmesi şartıyla ve 65 yaşını geçmemek kaydıyla yaşlılık aylığı alabiliyor.

YAŞ HADDİNDEN EMEKLİLİK: 5434 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca yaş haddinden re'sen emekliye ayrılan memurlara, 5400 prim gününün bulunması halinde aylık bağlanıyor.

KADROSUZLUK NEDENİYLE EMEKLİLİK: Özel kanunlarındaki hükümler gereğince kadrosuzluk sebebiyle emekliye sevk edilen kişilere, yaş şartı aranmaksızın 9000 prim gününü doldurmuş olmaları halinde emekli aylığı bağlanıyor