AYM, Roboski katliamına ‘ihlal’ kararı verirse yargılama yeniden başlayacak

Roboskî köyünde, 28 Aralık 2011’de 19’u çocuk 34 kişinin Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) ait savaş uçakları ile bombalanarak katledilmesinin üzerinden 12 yıl geçti.

Büyük tepkilere yol açan olayın ardından Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı katliama dair 8 Ocak 2012’de soruşturma başlatıp “gizlilik” kararı aldı. Soruşturma devam ederken TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu bünyesinde Uludere Alt Komisyonu kuruldu. Komisyon, incelemeleri sonucunda Mart 2013’te 84 sayfalık bir rapor hazırladı. Raporda olayın “Sivil idare ile askeri yetkililer arasında koordinasyonsuzluk” sonucu yaşandığı belirtilerek, “kasten yapıldığına dair bir delilin bulunamadığı” sonucuna varıldı.

Raporun ardından Haziran 2013’te Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı hakkında “görevsizlik kararı” aldığı dosyayı Genelkurmay Askeri Savcılığı’na gönderdi. Askeri Savcılığı, 7 Ocak 2014’te dosyada ‘şüpheli’ olarak adları geçen Jandarma Sınır Tümen Komutanı Tümgeneral İlhan Bölük, Jandarma Asayiş Kolordu Komutanı Korgeneral Yıldırım Güvenç, 2. Ordu Komutanlığı İstihbarat Başkanı Albay Aygün Eker, 2. Ordu Harekât Kurmay Yarbaşkanı Tuğgeneral Halil Erkek ve 2. İstihbarat Analiz ve Değerlendirme Daire Başkanı Tuğgeneral Ali Rıza Kuğu hakkında “kovuşturmaya yer olmadığı” yönünde karar verdi. Bu kararın gerekçesini ise, “Gerek şüphelilerin gerekse olayda görev yapan diğer TSK personelinin, TBMM ve Bakanlar Kurulu kararları çerçevesinde kanun emrini icra kapsamında kendilerine verilen görevin gereklerini yerine getirdikleri, görev gereklerini yerine getirirken kaçınılmaz hataya düştükleri” ifadelerine yer verdi.

Katliam ‘kaçınılmaz hata’ sayıldı

Mezopotamya Haber Ajansı’nın aktardığına göre, Raporun ardından Haziran 2013’te Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı hakkında “görevsizlik kararı” aldığı dosyayı Genelkurmay Askeri Savcılığı’na gönderdi. Askeri Savcılığı, 7 Ocak 2014’te dosyada ‘şüpheli’ olarak adları geçen Jandarma Sınır Tümen Komutanı Tümgeneral İlhan Bölük, Jandarma Asayiş Kolordu Komutanı Korgeneral Yıldırım Güvenç, 2. Ordu Komutanlığı İstihbarat Başkanı Albay Aygün Eker, 2. Ordu Harekât Kurmay Yarbaşkanı Tuğgeneral Halil Erkek ve 2. İstihbarat Analiz ve Değerlendirme Daire Başkanı Tuğgeneral Ali Rıza Kuğu hakkında “kovuşturmaya yer olmadığı” yönünde karar verdi. Bu kararın gerekçesini ise, “Gerek şüphelilerin gerekse olayda görev yapan diğer TSK personelinin, TBMM ve Bakanlar Kurulu kararları çerçevesinde kanun emrini icra kapsamında kendilerine verilen görevin gereklerini yerine getirdikleri, görev gereklerini yerine getirirken kaçınılmaz hataya düştükleri” ifadelerine yer verdi.

AYM ve AİHM’e eksik başvuru

Hayatını kaybedenlerin yakınları Temmuz 2014’te Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuru yaptı. Ancak mahkeme, başvuruda eksiklikler olduğunu belirtti ve “eksikliğin süresinde giderilmemesi” gerekçesiyle başvuruyu 24 Şubat 2015’te usulden reddetti. Bunun üzerine 281 başvurucu ile dosya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşındı. AİHM ise, yaklaşık 2 yıl boyunca beklettiği dosya başvurusunu 17 Mayıs 2018’de iç hukuk yolları tükenmediği için “kabul edilemez” bularak reddetti. Davanın AİHM tarafından kabul edilmemiş olmasından Şırnak Barosu’nu sorumluğunun bulunduğunu söyleyen dönemin HDP Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, süreci takip etmediği için HDP Hukuk Komisyonu’nu eleştirdi.

Dosyanın cezasızlıkla kapatılmak istenmesine karşı avukatlar yeni bir adım atarak Adalet Bakanlığından Askerî Savcılığın verdiği “takipsizlik” kararına Askerî Sulh Ceza Hakimliği’nin onay vermesine dair kararın Yargıtay’da kaldırılmasını talep etti.

Aynı dönemde Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak’ın katıldığı bir televizyon programında “Uludere konusunun, uçak konusunun tekrar inceleneceğini düşünüyorum” sözlerini sarf ederek olayın arkasında Gülen Cemaatini işaret etmesinin ardından dava avukatları, Haziran 2019’da Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına başvurdu. “Yeni delil varlığı” sebebiyle Roboski dosyasının yeniden açılmasını talep etti. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı ise “yetkisizlik” kararı vererek, dosyayı Uludere Cumhuriyet Savcılığına gönderdi. Uludere Başsavcılığı dosya hakkında 2021 yılında yeniden “takipsizlik” kararı verdi. Karara ilişkin yapılan itiraz da reddedildi.

Bakanlık 4 yıl sonra cevap verdi

Roboskili aileler bunun üzerine 6 yıl sonra 9 Nisan 2021’de yine AYM’ye başvurdu. Avukatların Askerî Savcılığın verdiği “takipsizlik” kararının kaldırılması için başvurduğu Adalet Bakanlığından yanıt ise 4 yıl sonra Mayıs 2023’te geldi. Bakanlık, dosyanın Yargıtay’a taşınmasına gerek görmedi.

Gözler AYM’de

Bunun üzerine Robiskî’ye dair adalet talebinde gözler AYM’den çıkacak karardı. Karar aşamasına gelen başvuruda yüksek mahkemenin ihlal” kararı vermesi durumunda dava yeniden açılabilecek.