Satrançtaki büyük dönüşümün mimarı

Türkiye Satranç Federasyonu Başkanı Gülkız Tulay’ı turnuvaya katılan minikler çevresini sarmış halde buluyoruz. Her biri kendi çocuğu gibi… Hepsiyle ayrı gurur duyuyor, satranç ile hepsinin hayatına dokunuyor, hayatlar kurtarıyor. Bir minik “Fotoğraf çekilebilir miyim?” diye yaklaşıyor hafiften utanarak. “Dur bakalım önce bir tanışalım” deyince, “Ama biz Instagram’da arkadaşız zaten” cevabıyla Gülkız Başkan’ın miniğe sarılması bir oluyor.

FEDERASYONA GÖTÜREN HAMLE
Gülkız Tulay her şeyden önce bir anne. Onun anneliği tüm çocuklar için bir şans olmuş. Çünkü aktif iş hayatına devam ederken 1998 yılında oğlunun satranç ile tanışması hem Gülkız Tulay’ın hayatını değiştirdi hem de Türkiye’deki satranç anlayışını.
Çünkü, oğlu Berkay ve kızı Seray’ın satranca ilgisi ve yeteneği, bir girişimci olan Gülkız Tulay’ın satranç eğitim kulübü kurmasının yolunu açtı. Gülkız Tulay, Türkiye’nin ilk satranç kulüplerinden Tarsus Zekâ Satranç Kulübu’nü ardından Mersin Zekâ Satranç Kulübü’nü kurdu.
Tarsus Zekâ Satranç Kulübü, 2002’den beri Türkiye Satranç Federasyonu en üst liginde mücadelesine başarıyla devam ediyor.
Satranç camiası ile bu temas Gülkız Tulay’ı Türkiye Satranç Federasyonu’na götüren bir hamle oldu.
Satranç sevgisi ve bir girişimci olarak organizasyonel başarısı, kurduğu kulübün kısa sürede dikkat çekmesini sağladı ve federasyon yönetim kurulu 2004’te kapısını Gülkız Tulay’a açtı.
Türkiye Satranç Federasyonu yönetim kurulu üyeliği, 2008’de altyapı ve milli takımlardan sorumlu asbaşkanlığıyla süren Gülkız Tulay, 5 Kasım 2012 tarihindeki olağan genel kurulda Türkiye Satranç Federasyonu’nun ilk kadın başkanı olmayı başardı. Tulay, Dünya Satranç Federasyonu (FIDE) Asbaşkanlığı’nı da yürütüyor.

BÜYÜK DÖNÜŞÜM
“Federasyonda 10’uncu yıla girdik. Önümüzde 3 yılımız var, pandemiden dolayı tüm spor federasyonlarının yönetimleri birer yıl uzatıldı” diyor sohbet ederken Gülkız Başkan.
“Camianın yüksek destekleriyle görevimize devam edeceğiz. Ana sponsorumuz İş Bankası 2005 yılından beri destek veriyor. Bizim için çok kıymetli. Her federasyon için sponsorluk çok önemli ama İş Bankası ile biz aynı aileden olduk. Birbirimizi çok iyi anlıyoruz. Hassasiyetlerimiz aynı” derken satrancın ne kadar hassas ve önemli bir spor olduğunu anlatıyor.
“Keşke” diyor, “Diğer fiziki branş sporcuları da satranç ile tanıştırılsa. Çünkü sporcular satranç ile fiziki sporlarda daha başarılı olur” derken satranç sporcularını da fiziki sporlara teşvik ettiklerini ekliyor.

HEDEF: TÜM OKULLARA SATRANÇ SINIFI
“Biz ne yapıyoruz dediğimizde işte burada gördüğünüz çocuklarımıza destek veriyoruz. 30 bin satranç sınıfına ulaştık. Şubat ayında 30 bininci satranç sınıfını açacağız” diyor gurur ve heyecanla… Biraz daha detay veriyor sonra:

“Bu 30 bin rakamı çok yüksek zaten ama şöyle açmamız gerek. İş Bankası sadece devlet okulu ilkokul ve ortaokullara satranç sınıfı açıyor. Özel okullarla birlikte Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre 46 bin civarında satranç sınıfı var. Önümüzdeki üç yıl için devlet okullarının tamamında satranç sınıfı açma hedefimiz var. Hatta okul öncesi programlarında da İş Bankası satranç sınıflarını görelim istiyoruz.”
Federasyonun bağlı olduğu Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın da çok büyük destek verdiğini anlatıyor Gülkız Tulay.“Ama biz bununla yetinmedik” diyor, sponsorlar ve özellikle İş Bankası’nın ana sponsorluğuyla Türkiye’de satrancı bugün olduğu noktaya taşıdıklarını vurguluyor.
Gülkız Başkan’ın; çocuğunu satranç bursu ile okutan ailelerden, satranç hakemi, antrönörü olarak hayatını satrançtan kazanan kadınlardan, Şırnak’tan Mardin’e, Artvin’den Hakkâri’ye, Urfa’ya köyünden dışarı çıkma fırsatı bulamamış çocukların satranç ile dünyanın dört bir yanında turnuvalara katılmasından verdiği örnekler, bu sporun insanların hayatlarına nasıl dokunduğunun ipuçları.
Milli Eğitim Bakanlığı ile de yakın çalıştıklarını söyleyen Gülkız Başkan, okullarla satranç diyaloğunun daha da artmasını istiyor ve bakanlıktan bu beklentisini anlatırken “İstediğimiz noktada değiliz maalesef” diyor.

SEÇMELİ DERSLER MUTLAKA OLMALI
Eğitimde 4+4+4 sistemine geçildiğinde ilk 4’lerde seçmeli derslerin kaldırılmasını üzüntü ile karşılamış Gülkız Tulay, nedenini açıklıyor:
“Eğitimci değilim ama bir ebeveyn olarak ve bu çocukların yıllardır yanlarında olan bir büyükleri olarak ilk 4’te seçmeli derslerin kaldırılmaması gerektiğine, hatta mümkünse daha fazla seçmeli ders konulması gerektiğine inanan bir ebeveynim. Bunu federasyon başkanı olarak değil bir anne olarak söylüyorum. Bu anlamda Milli Eğitim’in sağlamadığı katkıyı İş Bankası satranç sınıflarıyla sağladık. Bugün 30 bininci satranç sınıfını açacağız diyorsak. Bugün 1 milyondan fazla lisanslı sporcumuz var diyorsak. Pandemiye rağmen olumsuz hava koşullarına rağmen Türkiye’nin 77 ilinden 2 bin civarında sporcu katılımı sağlıyorsak bu bizim sahada ne kadar güçlü olduğumuzu gösteriyor.”

Uzun yıllardır sivil toplum kuruluşlarında ve sosyal sorumluluk projelerinde aktif olarak rol alan Gülkız Tulay, birçok ödüle layık görüldü. 2016 yılında Uluslararası Lions Kulüpleri’nin en prestijli ödülü kabul edilen “Melvin Jones Fellow Dostluk Ödülü”yle onurlandırıldı.

FARK YARATAN KADIN
Çalışmalarıyla, iş dünyasına katkı sağlayan ve yaptıklarıyla fark yaratan 100 kadının anlatıldığı “Fark Yaratan Kadınlar” kitabında yer alan isimler arasında.

Türkiye’nin dört bir yanından satranç yıldızları

CM Adar TARHAN
2007 yılında İstanbul’da doğdu Adar Tarhan. Özel ENKA Lisesi hazırlık sınıfı öğrencisi. Ekim 2021 itibariyle 2200 ELO puanını aşarak CM (candidate master-usta adayı) unvanını aldı. Öne çıkan dereceleri:
• Avrupa Genç Takımlar Şampiyonası dördüncülüğü,
• Dünya Okullar Satranç Şampiyonalarında 10 ve 11’incilik,
• Türkiye Yıldızlar Satranç Şampiyonası 2021 Türkiye Şampiyonluğu
• Türkiye Küçükler Şampiyonluğu,
• İstanbul Uluslararası Açık Turnuvası 12 Yaşaltı Birincisi, 01.09.2019.
• Circuit Open Fusella Bastia Altıncılığı, Fransa/Korsika, Bastia, 2017.

Irmak SOMYÜREK
2014 yılında Denizli’de doğdu. Fatih İlköğretim Okulu 2. sınıf öğrencisisi. 5 yaşında satranca başladı. Yüzme ve diğer akıl oyunları ile de ilgileniyor. Öne çıkan başarıları:
• 2022 Küçükler Denizli Satranç il birinciliği,
• 2021 Türkiye Küçükler Satranç 7 yaş şampiyonluğu,
• 2021 Küçükler Denizli Satranç il birinciliği,
• 2021 Denizli 29 Ekim Satranç Turnuvası 8 Yaş Altı Açık Kategori İkinciliği,
• 2021 Türkiye Küçükler Takım Satranç Şampiyonası Denizli U12 kızlar il birinciliği,
• 2021 Türkiye Okul Sporları Satranç Şampiyonası Denizli il birinciliği Minikler B kız kategorisi üçüncülüğü.

Elif Didin
2013 yılında Mardin’de doğdu. Kızıltepe Toki İlkokulu 3. sınıf öğrencisi. 3 yaşında kreşte satranç ile tanıştı.
• 2020 Mardin küçükler 7 yaş kızlarda satranç şampiyonu,
• 2020 Türkiye Küçükler Satranç Şampiyonası’nda Türkiye 3’üncüsü,
• 2021 Türkiye Küçükler 8 yaş Satranç Şampiyonu,
• 2021 Mardin Yaş Grupları Satranç Şampiyonası
8 yaş kızlar birincisi.

IM Işık CAN
2005 yılında İstanbul’da doğdu. Satranca Çapa İlköğretim okulu 1. sınıfta başladı. İlk turnuvası İstanbul yaş gruplarında derece aldı. Özel Enka Lisesi’nde %100 satranç bursu ile okuyor. Şu an 10. sınıf öğrencisi. TSF milli takım alt yapısında eğitimi sürüyor. 2018’de en genç IM (uluslararası usta) unvanı aldı. Öne çıkan başarıları:
• 2012 Dünya Okullar Satranç
7 yaş birincisi,
• 2013 Türkiye Satranç 8 yaş 1.si,
• 2013 Avrupa
8 yaş beşincisi,
• 2013 Dünya
8 yaş ikincisi,
• 2014 Avrupa Okullar Şampiyonu,
• 2014 Paris Open birincisi,
• 2014 Dünya Okullar Satranç Şampiyonası 9 yaş ikincisi.

Nimet Akbaş
2005 yılında doğdu. Hakkâri Şemdinli’de yaşıyor. Sabri Özel Anadolu Lisesi’nde okuyor. Satrançla ilkokul 5. sınıfta tanıştı. Halk Eğitim Merkezi’nin satranç kursunda eğitimini tamamladı. 5 kez Türkiye çapında turnuvalara girmeye hak kazandı. Öne çıkan başarısı:
• 2021 Arzum Kadınlar Türkiye Şampiyonası Türkiye onuncusu.

Şahin Yılmaz
11 yaşında Şahin, Bayburt’ta yaşıyor. Satranç ile 2 yıl önce kuzeni Ahmet Yılmaz’ın satranca yönelmesiyle tanıştı. 4 aydır Bayburt Piyon Okulu’nda profesyonel satranç eğitimi alıyor.
• Kendi yaş kategorisinde Bayburt birincisi olmayı başardı. İlk hedefi milli takıma girmeyi başarmak.

Ahmet Yılmaz
Ahmet 8 yaşında, Bayburt’un Taşkesen köyünde yaşıyor. Satrancım mucizelerinden biri de Ahmet çünkü doğuştan fenilketonüri hastalığına sahip. Metobolik rahatsızlıktan dolayı kandaki fenilalanin değeri yükseldikçe beyni olumsuz etkileyen bir rahatsızlık bu. İlaç tedavisinin yanı sıra matematik ve satranç sporuyla ilgilenmeye başladıktan sonra ise inanılmaz bir aşama kaydetti Ahmet. Matematikte 6 yaş ileri seviyeye geçti.
• Ahmet 4 aylık satranç eğitimi ile de kendi yaş grubunda il şampiyonu oldu.

Miraç Melih Topuz
2008’de doğdu. Elazığ’da yaşıyor. Elazığ Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğünde 5395 sayılı yasa kapsamında koruma ve bakım altında Miraç Melih.
• Bahçeşehir Koleji Elazığ Kampüsü’nde 9. sınıf öğrencisi.
• 2018’de Çocuk Evleri Sitesinde satranca başladı. 2020 yılında Küçükler ve Yıldızlar Türkiye Şampiyonası’na 135. sırada başladı. Turnuva bittiğinde 35’inci sıraya yükselme başarısını gösterdi.
• 2020’de online satranç turnuvasında Türkiye şampiyonu oldu,
• 2021’de Türkiye Satranç Federasyonu Elazığ turnuvasında Açık kategoride şampiyon oldu. Çaturanga Satranç Kulübü’nde eğitimi sürüyor.

Onur Çelik
2004’te Bingöl’de doğdu. Elazığ Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğünde 5395 sayılı yasa kapsamında koruma ve bakım altında Onur.
• Bahçeşehir Koleji Elazığ Kampüsü’nde 12. sınıfta.
• 2014’te Çocuk Evleri Sitesinde satranca başladı.
• Elazığ’da birçok il birinciliği var.
• 2017’de Mardin’de Türkiye Satranç Şampiyonasında birinci oldu.
• Çaturanga Satranç Kulübü tarafından satranç eğitimi devam ediyor.

1 milyon 45 bin 167 lisanslı satranç sporcusu var

Türkiye Satranç Federasyonu Başkanı Gülkız Tulay, “Ana sponsorumuz İş Bankası olmasa satrançta bugün 30 bininci sınıftan söz edemezdik” demişti.

İş Bankası yetkililerine “Türkiye’de satranç eğitimi”ni sorduk, neler yaptıklarını anlattılar:
Türkiye İş Bankası, iktisadi faaliyetlerinin yanı sıra toplumsal gelişime katkı sunan, toplumsal kalkınmayı önceliklendiren bir sosyal sorumluluk anlayışına sahiptir. Bu çerçevede de eğitim, çevre ve kültür-sanat alanlarında kapsayıcı ve uzun soluklu projeler gerçekleştirmektedir.

2005’ten beri ana sponsor
Banka, 2005 yılı Aralık ayında Türkiye Satranç Federasyonu (TSF) ana sponsorluğunu üstlenmiştir. Bankanın satranca verdiği destek, ülkemizin yarınları olan gençlere, çocuklara verdiği önemin bir yansımasını oluşturmaktadır.
Banka, ayrıca 2013 yılından bu yana Kuzey Kıbrıs Satranç Federasyonu’nun da (KKSF) ana sponsorluğunu devam ettirmektedir.

SPORCU SAYISI 30 BİNDEN 1 MİLYON 45 BİNE
İş Bankası’nın sponsorluğu sonrasında ülkemizde;
Lisanslı sporcu sayısı 30.000’den 1.045.167’ye
87 BİNİ AŞKIN ANTRENÖR
Satranç antrenörü sayısı 2.000’den 87.083’e
Satranç turnuvaları sayısı 400’den 12.000’e
Satranç kulüplerinin sayısı 600’den 2.205’e
UNVANLI 209 SPORCU
Unvanlı sporcu sayısı 6’dan 209’a yükselmiştir.
Uluslararası turnuvalarda kazanılan madalya sayısı ise 527 olmuştur.
DERECELER GURUR TABLOSU
Bugüne kadar toplam,
27 dünya şampiyonluğu, 32 dünya ikinciliği, 39 dünya üçüncülüğü,
73 Avrupa şampiyonluğu, 69 Avrupa ikinciliği, 61 Avrupa üçüncülüğü elde edilmiştir.
Türkiye’de sadece devlet okullarında açılan toplam satranç sınıfı sayısı 30.000’e ulaşmıştır.
K.K.T.C.’de okulların tamamında satranç sınıfı bulunmaktadır.
YUVA VE YURTLARA SATRANÇ SINIFI
2013 yılında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü kapsamında Sevgi Evi, Çocuk Evi, Çocuk Yuvası ve Yetiştirme Yurdu, Koruma-Bakım ve Rehabilitasyon Merkezlerinde 305 birime 422 satranç sınıfı açılmıştır.
YENİ HAYATA BİR HAMLE
2017 yılında “Yeni Hayata Bir Hamle” projesi kapsamında Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı Çocuk ve Gençlik Ceza ve İnfaz Kurumları ile Çocuk Eğitimevlerinden 31 kuruma 40 satranç sınıfı açılmıştır. 2020 yılında, proje sonrasında açılan 4 merkeze daha satranç sınıfı açılmıştır. 2500 sporcu proje kapsamında satranç ile tanışmıştır.
GÖRME ENGELLİLERE GÖREN ELLER PROJESİ
2018 Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün işbirliğinde görme engelli çocuklara yönelik “Gören Eller” projesi başlatılmıştır. Proje kapsamında, Türkiye’deki 17 görme engelli okuluna, özel tasarlanmış malzemelerden oluşan satranç sınıfları açılmıştır.
ÇOCUK DESTEK MERKEZLERİNDE MUTLU YARINLAR PROJESİ
2020 yılında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı faaliyet gösteren Çocuk Destek Merkezleri’nde “Mutlu Yarınlar” projesinin hayata geçirilmesine karar verilmiştir. Söz konusu proje ile merkezlerde yaşayan dezavantajlı çocukların satranç öğrenmelerinin yanı sıra satranç antrenörü olarak hayata atılmalarının sağlanması hedeflenmektedir. Proje kapsamında 35 ilde 72 merkezde 560 sporcu satranç eğitimi almıştır.
AVRUPA’NIN EN GÜÇLÜ LİGİ
Sponsorluğumuz kapsamında Bankamız adıyla anılan “Türkiye İş Bankası Satranç Süper Ligi” kapsamında takımlar arasında maçlar düzenlenmektedir. Alanında ülkemizin en güçlü ligi olan Türkiye İş Bankası Satranç Süper Ligi, Avrupa’nın da en kuvvetli ligleri arasında yer almaktadır.
Türkiye Küçükler ve Yıldızlar Satranç Şampiyonaları
Türkiye Satranç Federasyonu (TSF), 1992 yılından beri düzenlediği Türkiye Yaş Grupları Şampiyonası'nı, daha fazla sporcunun katılabilmesi amacıyla 2011 yılından itibaren "Türkiye Küçükler Satranç Şampiyonası" ve "Türkiye Yıldızlar Satranç Şampiyonası" olarak iki farklı kategoride gerçekleştirmektedir.
Her sene sömestr tatilinde yaklaşık 2.500 sporcunun katılımı ile Antalya’da gerçekleştirilen Türkiye Küçükler ve Yıldızlar Şampiyonaları, pandemi sebebi ile 2021 yılında sömestr tatili döneminde düzenlenememiş, turnuva 27 Ağustos - 3 Eylül 2021tarihleri arasında Konya – Selçuklu Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilmiştir. 2021 yılında Türkiye Küçükler Satranç Şampiyonası'na 7-12 yaş aralığında 994, Türkiye Yıldızlar Satranç Şampiyonası' na 13-18 yaş aralığında 43 olmak üzere toplam 1.430 sporcu kayıt yaptırmıştır.

2022 Yılı Şampiyonaları
22-29 Ocak 2022 tarihleri arasında Antalya Granada Otel’de düzenlenecek Türkiye Küçükler ve Yıldızlar Satranç Şampiyonası'na; il yarışmalarını tamamlayan sporcular, geçen sene Milli Takım Havuzunda yer alan sporcular ile Ulusal ve FIDE unvanlı sporcular kayıt yaptırmıştır.
Türkiye Küçükler Satranç Şampiyonası’na 7-12 yaş aralığında 1.410
Türkiye Yıldızlar Satranç Şampiyonası'na 13-18 yaş aralığında 624 olmak üzere 2.034 sporcu kayıt yaptırmıştır.
Dolayısıyla 2 bini 7-18 yaş aralığında genç sporcu olmak üzere, ailelerle birlikte 77 ilden toplam 5 bin kişinin şampiyonaya geldi.

Her yaş kategorisinde ilk 3’e giren sporcular 2022 yılı Kasım ayında Türkiye’de düzenlenmesi planlanan Avrupa Yaş Grupları Satranç Şampiyonası’nda davet edilecektir. Ayrıca bu sporcular Milli Takım Havuzu’na da alınacaktır.