Afrika ikiye bölünüyor: Kritik eşik aşıldı, yeni bir okyanus doğacak

GAZETE PENCERE - Bilim dünyası, Afrika kıtasının tektonik geleceğine dair çarpıcı bir keşfe imza attı.

Jeologlar, kıtayı ikiye bölen devasa yarık hattının "kritik eşiği" geçtiğini ve yeni bir okyanusun oluşum sürecinin tahmin edilen takvimden çok daha hızlı ilerlediğini saptadı.

Doğu Afrika Yarığı üzerindeki son araştırmalar, kıtasal kopuşun artık geri dönülemez bir safhaya girdiğini gösteriyor.

YER KABUĞU İNCELİYOR

Columbia Üniversitesi'nden yer bilimci Christian Rowan önderliğinde yürütülen çalışmalarda, Kenya ve Etiyopya boyunca uzanan Turkana Yarığı mercek altına alındı. Sismik ölçümlerle yapılan analizler, bölgedeki yer kabuğunun sanılandan çok daha kırılgan bir yapıda olduğunu ortaya koydu.

Araştırma verilerine göre, bölgenin kenar kısımlarında 35 kilometre olan kabuk kalınlığı, yarığın merkez üssünde 13 kilometreye kadar gerilemiş durumda. Jeoloji literatüründe "boyun verme" (necking) olarak adlandırılan bu durum, kabuk kalınlığının 15 kilometrenin altına düşmesiyle tanımlanıyor. Bu eşiğin aşılması, kıtanın yapısal bütünlüğünü kaybettiğini ve kopuşun kaçınılmaz hale geldiğini bilimsel olarak kanıtlıyor.

LEVHALAR AYRILIYOR

İncelen ve zayıflayan yer kabuğu, magma tabakasının yüzeye daha fazla yaklaşmasına neden oluyor. Bir sonraki aşamada, yüzeye çıkan magmanın yeni bir deniz tabanı oluşturması bekleniyor. Bu sürecin sonunda Hint Okyanusu'ndan gelen suların oluşan devasa havzayı doldurmasıyla Afrika kıtası resmen ikiye bölünecek.

Bu jeolojik devrim sonucunda kıta;

Batıda kalan Nubya levhası,

Doğu kıyısı ve Madagaskar’ı içine alan Somali levhası olarak iki ayrı kara parçasına dönüşecek.

Sciencealert'ta yer alan habere göre; jeolojik zaman dilimi içerisinde "bir göz kırpması" kadar kısa kabul edilen birkaç milyon yıllık bu süreç, dünya haritasını kalıcı olarak değiştirecek.

Nature Communications dergisinde yayımlanan bulgular, bu tektonik hareketliliğin sadece coğrafyayı değil, tarih öncesi kayıtları da etkilediğini gösteriyor. Yaklaşık 4,6 milyon yıl önce başlayan "boyun verme" safhası, bölgedeki tortu birikimini dramatik şekilde hızlandırdı.

Bu hızlı tortulaşma süreci, o dönemde bölgede yaşayan canlıların kalıntılarının mükemmel bir şekilde korunmasına olanak sağladı. Araştırmacılar, Doğu Afrika'nın bugün sahip olduğu eşsiz paleoantropolojik zenginliğin, aslında bu milyonlarca yıllık şiddetli tektonik değişimlerin bir sonucu olduğunu vurguluyor.