Denizlerin akciğerleri alarm veriyor: Yıllık kayıp 42 milyon dolar

GAZETE PENCERE - “Tropikal yağmur ormanlarından 35 kat daha hızlı karbon emebilen” deniz çayırları, iklim kriziyle mücadelede kilit bir rol oynuyor. Buna rağmen kirlilik, kıyı yapılaşması ve deniz trafiği gibi baskılar nedeniyle her geçen yıl biraz daha geriliyor.

HER 30 DAKİKADA 1 FUTBOL SAHASI BÜYÜKLÜĞÜNDE DENİZ ÇAYIRI ALANI YOK OLUYOR

2020 tarihli Birleşmiş Milletler raporuna göre dünyada her 30 dakikada bir futbol sahası büyüklüğünde deniz çayırı alanı yok oluyor. Bu tablo üzerine BM, 2022 yılında 1 Mart’ı Dünya Deniz Çayırları Günü ilan etti.

Son araştırmalar, Akdeniz’deki deniz çayırı ekosistem hizmetlerinin yıllık değerinin yaklaşık 11,6 milyar dolar olduğunu gösteriyor. Türkiye’de ise deniz çayırlarının yıllık ekonomik değeri 276,6 milyon dolar seviyesinde. Bu hesaplamaya yalnızca çayırların kendisi değil; o habitatta yaşayan balıklar ve diğer canlıların sağladığı ekosistem hizmetleri de dahil ediliyor. Araştırmalar, dünyada her yıl deniz çayırlarının yüzde 2 ila 7’sinin kaybedildiğini ortaya koyuyor. Üstelik bu kaybın ekonomik karşılığı da hafife alınacak gibi değil: Uzmanlar, zarar gören deniz çayırlarının yıllık maliyetinin 42 milyar dolara kadar ulaşabileceğini hesaplıyor.

“GELECEK NESİLLERE KARŞI SORUMLULUK”

Türkiye İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Suat Sözen, 1 Mart Dünya Deniz Çayırları Günü’nün denizlerin taşıdığı değeri hatırlamak için önemli bir fırsat olduğunu vurguladı ve şöyle konuştu:

“Denizler, iklim kriziyle mücadeleden biyolojik çeşitliliğin korunmasına, gıda güvenliğinden günlük ekonomik faaliyetlere kadar dünyamızda yaşamın devamlılığını sağlayan her alanda katkı sunan çok kıymetli bir kaynak. Bu nedenle üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak, Türkiye’de denizlerimizi korumayı çevresel bir sorumluluk olmanın ötesinde gelecek nesillere karşı bir görev olarak görmek gerekiyor. Deniz ekosisteminin korunmasına yönelik bilimsel çalışmaları desteklemek, toplumsal farkındalığı artırmak, finansal destek sağlamak için yürüttüğümüz çalışmalar arasında en önemlilerden biri de ‘Denizlerin Geleceği: Deniz Çayırları’ projemiz. Tropik yağmur ormanlarının 35 katına kadar karbondioksit emen bu ‘denizlerin akciğerleri’ iklim değişikliği, kirlilik gibi nedenlerle ciddi oranda azalıyor.

Yeniden ekim yapıldığında ise çayırlar yılda sadece 1 cm büyüyebiliyor. Kaybedilen alanları yenilemek neredeyse imkansız fakat mevcutları korumak mümkün. Bu sebeple TÜDAV iş birliğiyle mevcut deniz çayırlarının haritalandırılması, korunması ve üzerlerindeki atıkların temizlenmesine uzanan kapsamlı bir yaklaşımla yürütülen proje, denizlerimizin dolayısıyla dünyamızın geleceğini güvence altına alma yönünde önemli çabalardan biri. Böyle değerli ve kritik bir habitatın korunmasının öneminin farkında olan, bu yolda emek harcayan herkesin Dünya Deniz Çayırları Günü kutlu olsun."

“ÜLKEMİZDE DENİZ ÇAYIRLARI YILDA 6 MİLYAR LİTRE OKSİJEN SAĞLIYOR”

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Başkanı Bayram Öztürk ise deniz çayırlarının ekosistem açısından hayati rolüne dikkat çekti:

“Deniz çayırlarını korumak, ekosistemin dengesini ve insanlığın yarınını güvence altına almaktır. Bugün ülkemiz kıyılarındaki Posidonia oceanica deniz çayırları bir metrekarede günde 16 litreye kadar oksijen üretiyor. Bu tür 100 metrekarelik alanda ortalama 8 ton karbondioksit emiyor. Yapılan son araştırmalar, deniz çayırlarının Akdeniz genelinde yılda 3,6 milyon tonun üzerinde, Türkiye kıyılarında ise yaklaşık 90 bin ton karbon bağlama kapasitesi gösteriyor. Bu da 70 binin üzerinde otomobilin bir yıl boyunca yaydığı karbondioksite karşılık geliyor. Aynı zamanda deniz canlılarının yüzde 25’ini barındıran deniz çayırları Akdeniz kıyılarında son 50 yılda yüzde 35 oranında çekildi. Dolayısıyla bu hassas ekosistemleri korumak zorundayız. TÜDAV 2013 yılında başladığı deniz çayırlarının korunma stratejisiyle bu konudaki öncü rolünü Türkiye İş Bankası iş birliğiyle devam ettiriyor.”