ABD ile İran’ın 45 günlük ateşkes anlaşması masada

GAZETE PENCERE - ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a verdiğini söylediği 10 günlük sürenin pazartesi akşamı dolması bekleniyordu. Ancak pazar günü Trump, bu süreyi 20 saat daha uzattı ve yeni son tarih olarak salı gününü açıkladı. Trump, Axios'a verdiği demeçte, ABD'nin İran ile "yoğun müzakereler" yürüttüğünü ve süre dolmadan bir anlaşmaya varılabileceğini söyledi. "İhtimal yüksek, ancak anlaşma yapmazlarsa oradaki her şeyi havaya uçuracağım" dedi.

Yine Axios’a göre taraflar arasında Türkiye’nin de dahil olduğu arabulucular aracılığıyla sürdürülen görüşmelerde 45 günlük potansiyel bir ateşkesin şartları görüşülüyor.

45 GÜNLÜK ATEŞKES İKİ AŞAMALI PLANIN İLK ADIMI

Diplomatik çabalar hakkında bilgi sahibi dört kaynağa göre, müzakereler Pakistanlı, Mısırlı ve Türk arabulucular aracılığıyla ve ayrıca Trump'ın elçisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında gönderilen kısa mesajlar yoluyla yürütülüyor. Kaynaklar, arabulucuların taraflarla iki aşamalı bir anlaşmanın şartlarını görüştüklerini belirtti. İlk aşama, savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesinin müzakere edileceği 45 günlük bir ateşkes olabilir. Kaynaklardan biri, görüşmeler için daha fazla zamana ihtiyaç duyulması halinde ateşkesin uzatılabileceğini söyledi. İkinci aşama ise savaşın tamamen sona erdirilmesine ilişkin bir anlaşma olacak.

HÜRMÜZ VE URANYUM KRİTİK PAZARLIK KOZUNU OLUŞTURUYOR

Kaynaklar, arabulucuların Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması ve İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumuna ilişkin bir çözümün — ya ülkeden çıkarılması ya da seyreltilmesi yoluyla — ancak nihai bir anlaşmanın sonucu olabileceğini düşündüklerini belirtti. İki kaynak, bu iki konunun İran'ın müzakerelerdeki ana pazarlık kozları olduğunu ve İranlıların sadece 45 günlük ateşkes karşılığında bunlardan tamamen vazgeçmeyi kabul etmeyeceklerini söyledi.

Aracılar, İran'ın anlaşmanın ilk aşamasında her iki konuda da kısmi adımlar atıp atamayacağını görmek istiyor. Ayrıca, Trump yönetiminin İran'a ateşkesin geçici olmayacağına ve savaşın yeniden başlamayacağına dair garantiler vermek için atabileceği adımlar üzerinde de çalışıyorlar.

İRAN'DAN 'GAZZE VE LÜBNAN' UYARISI

İranlı yetkililer, arabuluculara, kağıt üzerinde ateşkesin olduğu ancak ABD ve İsrail'in istedikleri zaman tekrar saldırı yapabileceği bir Gazze veya Lübnan durumuna düşmek istemediklerini açıkça belirttiler. Kamuoyu önünde ise İran hâlâ son derece sert bir tutum sergiliyor. İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri pazar günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun, özellikle ABD ve İsrail için, savaş öncesindeki haline "asla dönmeyeceğini" söyledi.

ABD-İSRAİL İRAN MİSİLLEMESİNDEN ENDİŞELİ

Konuyu yakından bilen bir kaynak, arabulucuların, ABD ve İsrail'in İran'ın enerji altyapısına yönelik bir saldırısına İran'ın vereceği misillemenin Körfez ülkelerinin petrol ve su tesislerine yıkıcı etkilerde bulunacağından büyük endişe duyduklarını söyledi.