YEREBATAN GURURU

İstanbul'un sırtına saplanan hançeri çıkarmak için çalışan belediye başkanımız var

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından restore edilen 1.500 yıllık Yerebatan Sarnıcı Müzesi dün CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun da katıldığı törenle açıldı. İstanbullular ve turistler uzun bir aradan sonra İstanbul tarihinin bu eşsiz yapısıyla yeniden buluştu.

Yerebatan Sarayı’nın açılış töreni, AKP iktidarının kaybettiği seçimde İstanbul’u kazanan Ekrem İmamoğlu’nu en baştan beri dışlamasıyla ilgili İBB Başkanı’nın sitemine de sahne oldu.
İmamoğlu, “Burada yaptığımız açılışa, devletimizin bütün yöneticilerini, başta Kültür ve Turizm Bakanımız olmak üzere, İstanbul Valisi’ni bütün detayıyla beraber kamu kurum kuruluşlarının yöneticilerini davet etmiştik. Tabi ki tahmin edebileceğiniz gibi davetimize cevap bile verilmedi.Basından öğrendik ki; yine tam da bugün ve tam da bu saatte Sayın Bakan ve Bakanlık, bizden ilham alarak, bir açılış yapmaya karar vermiş. Üstelik bugün tam bu saatte Sayın Cumhurbaşkanı'nın katılımıyla beraber İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin açılışını yapıyorlar. Bu arada belirteyim ki, beni yine her zaman olduğu gibi davet etmeyi unutmuşlar” dedi.
CHP lideri Kılıçdaroğlu da konuşmasında Başkan İmamoğlu’na seslenirken İmamoğlu kazanana kadar 25 yıl İstanbul’u yöneten AKP iktidarının lideri Erdoğan’ın “İstanbul’a ihanet ettik” itirafına gönderme yaptı, “Siz İstanbul’a ihanet edenlerin sırtına sapladığı hançeri çıkarmaya çalışıyorsunuz. O yüzden sizi o açılışlarda yanlarında görmek istemiyorlar” diye konuştu.

İBB MİRAS EKİBİ İŞ BAŞINDA
Başkan Ekrem İmamoğlu, İstanbul’un simge tarihi yapılarından Yerebatan Sarnıcı’nda özenli bir restorasyon süreci yürüttüklerini belirterek “İş başına gelir gelmez, belediyemiz bünyesinde, uzmanlardan oluşan özel bir ekip oluşturduk… İBB Miras ekibi. Maalesef bizden önceki dönemlerde hem İBB hem de diğer kamu kurumları tarihi eserleri koruyalım derken, ne yazık ki tahrip eden işlere imza atıldı” dedi.
İBB Miras’ın çalışmalarının diğer şehirlere ve ilçelere de ilham kaynağı olduğunu söyleyen İmamoğlu, Yerebatan Sarnıcı’nda yapılan çalışmaları özetledi.

Mercan Dede konseri ile

CHP Yerel Yönetimlerden Sorumlu Başkan Yardımcısı Seyit Torun, CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, CHP İstanbul İl Başkanı Canan Kaftancıoğlu, İYİ Parti Hukuk Politikaları Başkanı Bahadır erdem, İYİ Parti İstanbul İl Başkanı Buğra Kavuncu ile İBB üst yönetim kadrosu ve bürokratlar ile davetliler törene katıldı. Konuşmalar sonrası Yerebatan’ın eşsiz mekanında Mercan Dede konseri vardı. Sütunlar arasında Ozan Ünal’ın beton ve demir kullanarak tasarladığı heykeller ve figürler de ziyaretçileri karşılayacak.

Yerebatan ‘beton’dan arındı

2020 yılında yüzde 20 gerçekleşme oranıyla restorasyon çalışmalarını devralan İBB Miras ekipleri, raspa çalışmaları sırasında mevcut gergi demirlerinin sütun içlerinde devam etmediğini ve yapının tehlikeyle karşı karşıya olduğunu tespit etti. İBB Miras, onaylı proje doğrultusunda mevcut gergi demirlerini söküp paslanmaz çelik ve ince kesitli modern bir gergi sistemi oluşturdu. Geri alınabilir şekilde uygulanan güçlendirmeyle beklenen İstanbul depremine karşı yapı dayanıklı hale getirildi.
Restorasyon çalışmaları kapsamında Yerebatan Sarnıcı üzerinde 2 metre yüksekliğindeki mevcut betonarme yürüyüş yolu da kaldırılarak yerine çelik malzemeden oluşan daha hafif bir yürüyüş yolu platformu hazırlandı.

‘1500 yıllık tarihi dokunun üzerinden 1500 ton beton harç temizlendi’

Başkan İmamoğlu, “Sizlerle inanılmaz bir veriyi daha paylaşmak isterim” diyerek restorasyon sırasında 1500 ton kadar beton temizliği yaptıklarını anlattı:
“Müzemizin genelinden, 1500 ton tutan devasa miktarda çimento harç malzemesi temizledik ve dışarıya taşıdık. Evet 1500 yıllık tarihi dokunun üzerindeki 1500 ton harcı, büyük bir titizlikle, orijinal yapıya ve malzemeye zarar vermemek için, tabiri caizse bunu yaparken iğneyle kazıdık diyebilirim. Yine, bu tarihi yapının özüne uygun ışıklandırma yapılması çok önemliydi. Hem ortamın mistik atmosferini korumak hem de karakteristik özelliklerini daha da göz önüne çıkarmak için ışık tasarımına ayrı bir özen gösterdik. Yerebatan Sarnıcı’nın üzerinde kaçak binalar, yapılar vardı. Yukarıda zemin zannedilen, sarnıcın üstüne gelen bölüme yapılmış kaçak binaları yıkıp, kaldırdık. Sarnıcın üzerine gelen bina yükünü ve kaçak yapılaşmayı kaldırarak 1500 yıllık tarihi yapının risklerini kaldırdık, bu noktada devam eden kaçak yapıları kaldırmaya da devam ediyoruz.”
Başkan Ekrem İmamoğlu, Yerebatan Sarnıcı Müzesi’nin kapılarını ‘ışık’ konulu özel bir sergiyle açacağını söyledi.
ÇOK YAKIN ZAMANDA…
Törene Millet İttifakı üyelerinin katıldığını belirten İmamoğlu, "Burada Millet İttifakı'nın da kıymetli üyeleri var. Çok yakın zamanda, ülkemizin özlediği o saygılı davranışın, ülkemizin her bir biriminin bir arada iş üretme kabiliyetini geliştirdiği günlerde buluşacağız" diye konuştu.

'Eserleri̇ çanak çömlek di̇ye tanımlayanlar kenti̇n değeri̇ni̇ bi̇lmi̇yor demekti̇r'

Ekrem İmamoğlu’nun ardından konuşan CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ise “Üç büyük imparatorluğa başkentlik yapmış bir kentin büyükşehir belediye başkanı olmak sıradan bir olay değil. O yüzden yürekten kutluyorum” diyerek başladı konuşmasına…
CHP lideri, “Üstelik bu kent o kadar hor kullanıldı ki; ülkeyi yönetenler ve aynı zamanda bir dönem İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ni yönetenler kente ihanet ettiklerini açıkça çıkıp söylediler. İstanbul'un sırtında bir hançer var. Ve o hançeri çıkarmak için büyük bir fedakârlıkla, özveriyle çalışan Büyükşehir Belediye Başkanımız var. Dolayısıyla hepinizin huzurunda Belediye Başkanımıza yürekten teşekkür ederim. Böyle güzel bir eseri yeniden İstanbullulara ve dünyaya kazandırdığı için” dedi.

CHP lideri Kılıçdaroğlu özetle şöyle konuştu:
"Beni üzen, bu görkemli ve kadim kültüre sahip olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni yöneten kişinin bir kazı sonucu ortaya çıkan tarihi eserleri ‘çanak çömlek’ diye tanımlamış olması. Eğer siz tarihi, kadim kültürü çanak, çömlek diye tanımlıyorsanız kentin değerini bilmiyorsunuz demektir. 8 bin yıllık bir kentin ne olduğunu bilmiyorsunuz demektir. Kentin silüeti kadar kentin yeşilliği kadar tarihi dokunun korunması kadar o mirasın gelecek kuşaklara aktarılması da büyük bir önem taşıyor. Dolayısıyla bu eserlerin onarılması başlı başına özen göstermemiz gereken bir alandır. Bunu da yapıyor Büyükşehir Belediye Başkanımız, belli yerlere davet edilmediğini ifade etti. Kadim İstanbul kentine biz ihanet ettik diyen kişiler o hançeri çıkarmaya çalışan belediye başkanını yanlarında görmek istemezler. Siz hançeri çıkarıyorsunuz. Bir kadim kültürü yaşatmaya çalışıyorsunuz. İstanbul'u yaşatmak sadece İstanbullular için değil dünya için çok önemli ve çok değerlidir."

150 GÜNDE 150 PROJE-BUGÜN:Türkiye’nin en büyüğü Ahmet İsvan Ekmek Fabrikası açılıyor

Engelleme girişimlerine rağmen yüzlerce proje başlattıklarını söyleyen Başkan İmamoğlu “150 günde 150 Proje adını verdiğimiz kampanyamızın ilk adımını burada atıyoruz. İstanbul’un dört bir yanında açılışlar ve temel atmalar maratonu başlatıyoruz. Bugünden itibaren 5 ay boyunca, İstanbul’a değer katacak 150 eseri, 16 milyonun hizmetine sunuyoruz. Bugünden itibaren her hafta çok sayıda açılış ve temel atmayla İstanbul’u güçlendiriyoruz” dedi. İmamoğlu, “Belki 200’e yakın projeye ulaşacağız, belki 200’ü aşacağız. Muhtemeldir diyorum çünkü, kredi onaylarımız var, bekletiliyoruz” diye sitemini Ankara’ya iletti. İmamoğlu bugün Turkiye’nin en büyük halk ekmek fabrikası “Ahmet İsvan Fabrikası”nı açacakları da söyledi.

1500 yıllık şaheser

İstanbul'un görkemli tarihsel yapılarından birisi de Ayasofya’nın güneybatısında bulunan Bazilika Sarnıcı’dır. Bizans İmparatoru I. Justinianus (527-565) tarafından yaptırılan bu büyük yeraltı sarnıcı, suyun içinden yükselen ve sayısız gibi görülen mermer sütunlar sebebiyle halk arasında “Yerebatan Sarayı” olarak isimlendirilmiştir. Sarnıcın bulunduğu yerde daha önce bir Bazilika bulunduğundan, Bazilika Sarnıcı olarak da anılır.
Sarnıç, uzunluğu 140 metre, genişliği 70 metre olan dikdörtgen biçiminde bir alanı kaplayan, dev bir yapıdır. Toplam 9.800 m2 alanı kaplayan bu sarnıç, yaklaşık 100.000 ton su depolama kapasitesine sahiptir. 52 basamaklı taş bir merdivenle inilen bu sarnıcın içerisinde her biri 9 metre yüksekliğinde 336 sütun bulunmaktadır. Birbirine 4.80 metre aralıklarla dikilen bu sütunlar, her biri 28 sütun içeren 12 sıra meydana getirirler.
Çoğunluğu daha eski yapılardan toplandığı anlaşılan ve çeşitli mermer cinslerinden yontulmuş sütunların büyük bir kısmı tek parçadan, bir kısmı da iki parçadan oluşmaktadır. Bu sütunların başlıkları, yer yer farklı özellikler taşır. Bunlardan 98 adedi Corint üslûbu yansıtırken bir bölümü de Dor üslûbunu yansıtmaktadır. Sarnıçtaki sütunların köşeli veya yivli biçimde olan birkaç tanesi hariç büyük bir çoğunluğu silindir biçimindedir. Sarnıcın ortasına doğru kuzeydoğu duvarı önünde yer alan 8 sütun, 1955-1960 yıllarında yapılan bir inşaat sırasında kırılma tehlikesine maruz kaldıklarından, bunların her biri, kalın bir beton tabaka içine alınarak dondurulmuş ve bu yüzden eski özelliklerini kaybetmişlerdir. Sarnıcın tavan aralığı kemerler vasıtasıyla sütunlara aktarılmıştır. Sarnıcın tuğladan örülmüş 4.80 metre kalınlığındaki duvarları ve tuğla döşeli zemini, Horasan harcından kalın bir tabakayla sıvanarak su geçmez hale getirilmiştir.
Bizans döneminde bu çevrede geniş bir sahayı kaplayan ve imparatorların ikamet ettiği büyük sarayın ve bölgedeki diğer sakinlerin su ihtiyacını karşılayan Yerebatan Sarnıcı, İstanbul’un Osmanlılar tarafından 1453 yılında fethinden sonra bir müddet daha kullanılmış ve padişahların oturduğu Topkapı Sarayı’nın bahçelerine buradan su verilmiştir.
İslâmî kaidelerin temizlik esasları gereği durgun su yerine akar vaziyetteki suyu tercih eden Osmanlılar’ın şehirde kendi su tesislerini kurduktan sonra kullanmadıkları anlaşılan Sarnıç, 16. yüzyılın ortalarına gelinceye kadar Batılılar tarafından fark edilmemiş, nihayet 1544-1550 yıllarında Bizans kalıntılarını araştırmak üzere İstanbul’a gelen Hollandalı gezgin P. Gyllius tarafından yeniden keşfedilerek Batı âlemine tanıtılmıştır.
P. Gyllius, araştırmalarından birinde, Ayasofya civarında dolaşırken, buradaki evlerin zemin katlarında bulunan kuyu benzeri yuvarlak büyük deliklerden ev halkının aşağıya sarkıttıkları kovalarla su çektikleri, hatta balık tuttuklarını öğrendi. Büyük bir yeraltı sarnıcının üzerinde bulunan ahşap bir binanın duvarlarla çevrili avlusundan, yerin altına inen taş basamaklardan elinde bir meşaleyle sarnıcın içerisine girdi. P. Gyllius, çok zor şartlarda sarnıcı sandalla dolaşarak ölçülerini alıp sütunlarını tespit etti. Gördüklerini ve edindiği bilgileri seyahatnamesinde yayımlanan Gyllius, birçok seyyahı etkilemiştir.
Sarnıç, kurulduğundan günümüze kadar çeşitli onarımlardan geçmiştir. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi'nde iki defa onarılan sarnıcın ilk onarımı 3. Ahmet zamanında (1723) Mimar Kayserili Mehmet Ağa tarafından yaptırılmıştır. İkinci onarım ise Sultan 2. Abdülhamid (1876-1909) zamanında gerçekleştirilmiştir. Cumhuriyet Dönemi'nde de sarnıç, 1987'de İstanbul Belediyesi tarafından temizlenerek ve bir gezi platformu yapılmak suretiyle ziyarete açılmıştır. 1994 yılının Mayıs ayında yeniden büyük bir temizlik ve bakımdan geçmiştir.

Her gün 09.00 17.00 arası açık yerli ziyaretçi girişi 50 lira öğrenci 20 lira

Yerebatan Sarnıcı Müzesi, 23 Temmuz 2022 itibarıyla haftanın her günü 09.00 - 17.00 saatleri arasında ziyarete açık olacak.
Giriş yerli ziyaretçi için 50 lira, yabancı ziyaretçiler için 190 lira, öğrenci ve öğretmen tarifesi 20 lira. Kültür Bakanlığı’nın Müzekart’ı İBB müzelerinde geçmiyor. Online bilet satışı yapılmıyor, gişede kredi kartı ya da nakit geçerli, döviz kabul edilmiyor.