7 soruda ara seçim: Anayasa ne diyor?
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, ara seçim için harekete geçeceklerini açıkladı. Anayasaya göre bunun için Mecliste 22 sandalyenin daha boşalması gerekiyor. İşte detaylar...
GAZETE PENCERE - CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in gözaltına alınmasının ardından yaptığı açıklamada ara seçimi yeniden gündeme getirdi ve sadece talep etmeyeceklerini, harekete geçeceklerini söyledi. Peki ara seçim nasıl mümkün? Anayasa ne diyor?
TARTIŞMA NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Özgür Özel, 31 Mart'ta düzenlediği basın toplantısında, "Bu milletin önüne bir şekilde bir sandığı getireceğiz. Her şeyi göze alacağız" dedi.
Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş’tan ara seçime dair görüşme talep edeceğini söyleyen Özel, "Anayasa’nın ara seçimi emrettiği günlerdeyiz. Meclis Başkanı'nın da alması gereken bir tutum var. Biz de bu konuda üstümüze düşeni yapacağız. Bu ara seçim kararının alınması, güvencenin ortaya çıkmasıyla birlikte çok iddialı bir hamlemiz daha olacak. Onu o gün duyuracağız size" diye konuştu.
DEM PARTİ NE DEDİ?
DEM Parti, CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in ara seçim çağrılarına yanıt verdi. DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, "Seçim tartışmaları bizim Merkez Yürütme Kurulumuzun gündeminde değil" dedi.
ARA SEÇİM İÇİN ŞARTLAR NELER?
Anayasa’nın 78. maddesinde ara seçim yapılabilecek haller şöyle tarifleniyor: "Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması halinde, ara seçime gidilir. Ara seçim, her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez. Ancak, boşalan üyeliklerin sayısı, üye tamsayısının yüzde beşini bulduğu hallerde, ara seçimlerinin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Genel seçimlere bir yıl kala, ara seçimi yapılamaz."
Ayrıca bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de üyesi kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar seçimin yapılabileceğine yönelik Anayasa değişikliği Aralık 2002’de kabul edilmişti.
Bu hükümlere göre 14 Kasım 2025 - 14 Mayıs 2027 arasında ara seçim mümkün.
Ancak TBMM üye tam sayısının (600) yüzde beşi (30) şartının karşılanması için 22 sandalyenin daha boşalması gerekiyor.
80 SANDALYE NEDEN BOŞ?
Saadet Partisi Kocaeli Milletvekili Hasan Bitmez ile DEM Parti İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder’in hayatını kaybetmesi, Türkiye İşçi Partisi Hatay Milletvekili Şerafettin Can Atalay’ın milletvekilliğinin düşmesi, AK Parti İstanbul Milletvekili Murat Kurum’un bakan olarak atanması ve CHP’li milletvekilleri Burcu Köksal, Abdurrahman Tutdere, Hasan Baltacı ve Ahmet Önal’ın belediye başkanı seçilmelerinin ardından istifa etmeleri nedeniyle TBMM’deki toplam milletvekili sayısı 600’den 592’ye düşmüştü.
MİLLETVEKİLİ NASIL İSTİFA EDER?
Milletvekilinin istifanın geçerli olması için Başkanlık Divanı'nın imza doğruluğunu tetkik etmesi, istifanın Meclis Başkanlığı tarafından Genel Kurula sevk edilmesi ve Genel Kurulun da kabul etmesi gerekiyor.
Milletvekilliği istifa süreci şu şöyle:
Milletvekili istifa mektubunu TBMM Başkanlığına iletir.
Başkanlık Divanı, istifanın gerçek, iradi ve geçerli olup olmadığını inceleyerek 1 hafta içinde tetkik eder.
İstifa, TBMM Genel Kurulu'nda konuşulmadan oylanır ve salt çoğunlukla kabul edilmesi durumunda milletvekilliği düşer.
İstifanın kabulüne dair kararın iptali için 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.
Ayrıca milletvekilinin kesin hüküm giymesi veya kısıtlanması durumunda TBMM kararına gerek kalmadan vekillik düşer ve bu duruma karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
Yeni yüzde 5 koşulunun karşılanması adına 22 milletvekilinin istifa etmesi durumunda Meclis Başkanı'nın tutumu ve Genel Kuruldaki salt çoğunluk kritik önemde. Özgür Özel’in Numan Kurtulmuş ile görüşeceğini açıklamasının nedeni de bu.
MECLİS'TEKİ SANDALYE DAĞILIMI NASIL?
2 Nisan 2024 itibarıyla TBMM'de sandalye dağılımı şöyle:
AK Parti: 275
CHP: 138
DEM Parti: 56
MHP: 47
İYİP: 29
Bağımsız: 9
Saadet: 9
DEVA: 8
Gelecek: 4
HÜDA Par: 4
YRP: 4
TİP: 3
DBP: 2
EMEP: 2
DSP: 1
DP: 1
Boş: 8
Vekillerin hepsinin oylamaya katılması durumunda, oy kullananların yarısından bir fazlasına (297) CHP, Cumhur İttifakından destek gelmeden ulaşamıyor. Yani AK Parti onay vermeden ara seçim mümkün görünmüyor.
ARA SEÇİMDE KİMLER OY KULLANIR?
AK Parti'nin de destek vermesi durumunda ara seçim sadece 30 sandalyenin ait olduğu seçim çevrelerinde gerçekleştirilecek. Seçimde yine sadece bu bölgelerde ikamet eden seçmenler oy kullanabilecek.
Kaynak:Haber Merkezi
