Güney Kore'den çıktı dünyaya yayılıyor: Sahte alışveriş akımı başladı

GAZETE PENCERE- Siz de internetten alışveriş yaparken önce sepeti doldurup sonra boşaltanlardansanız farkında olmadan yeni akıma uyum sağlamış olabilirsiniz. Güney Kore'de yaygınlaşmaya başlayan ve "dopamin siteleri" olarak adlandırılan dijital platformlar, kullanıcıların herhangi bir ürün satın almadan alışveriş deneyimi yaşamasına olanak tanıyor. Sanal sepet oluşturma, sipariş onaylama, kargo takibi ve teslimat bildirimi gibi aşamaların yer aldığı bu sistemlerde gerçekte ise hiçbir ürün gönderilmiyor. Uzmanlar, giderek ilgi gören bu uygulamanın psikolojik etkilerine dikkat çekiyor.

BEYİN ÖDÜLÜ DEĞİL, BEKLENTİYİ TAKİP EDİYOR

Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen, bu platformların insan beyninin ödül beklentisi üzerine kurulu bir mekanizmayı kullandığını belirtti.

Toplumda dopaminin çoğunlukla "mutluluk hormonu" olarak bilindiğini hatırlatan Bilgen, aslında dopaminin temel işlevinin beklenti ve motivasyon süreçlerini düzenlemek olduğunu ifade etti. Bilgen'e göre kullanıcılar sanal sipariş oluşturup teslimat sürecini takip ederken, ürün hiçbir zaman ulaşmayacak olsa bile beyin ödüle yaklaştığı algısıyla dopamin üretmeye devam edebiliyor.

ALIŞVERİŞİN KENDİSİ TATMİN SAĞLAYABİLİYOR

Bilgen, alışverişten alınan psikolojik tatminin yalnızca satın alınan üründen kaynaklanmadığını söyledi. Ürün seçme, ödeme yapma ve teslimatı bekleme gibi aşamaların da beynin ödül sistemini harekete geçirdiğini belirten Bilgen, bazı kişiler için alışveriş ritüelinin, ürüne sahip olmaktan daha güçlü bir psikolojik etki yaratabildiğini dile getirdi.

BAZI DURUMLARDA DESTEKLEYİCİ OLABİLİR

Uzmanlara göre bu tür platformlar, dürtüsel alışveriş eğilimi veya kontrolsüz yeme davranışı bulunan bazı kişiler için zarar azaltma yaklaşımı kapsamında değerlendirilebilir.

Bilgen, gerçek satın alma gerçekleşmeden alışveriş ritüelinin deneyimlenmesinin bazı bireylerde geçici rahatlama sağlayabileceğini belirterek, bu durumu nikotin sakızı ya da alkolsüz bira gibi gerçek davranışın yerine geçen simülasyonlara benzetti. Böylece kişilerin maddi kayıp yaşamadan ya da gereksiz tüketimde bulunmadan dürtülerini yönetebileceğini ifade etti.

UZUN VADEDE RİSKLER BARINDIRIYOR

Klinik Psikolog Mader Bengisu Bilgen, beklenti üzerine kurulu dijital deneyimlerin sürekli tekrarlanmasının beynin doğal ödül sistemini zamanla değiştirebileceği uyarısında bulundu.

Bilgen, bu durumun gerçek yaşam deneyimlerinden alınan tatmini azaltabileceğini ve bireyin giderek daha fazla dijital uyarana ihtiyaç duymasına yol açabileceğini söyledi. Bu nedenle söz konusu platformların bilinçli kullanılması gerektiğini vurgulayan Bilgen, psikolojik sorunlarda bu uygulamaların tek başına bir tedavi yöntemi olarak görülmemesi gerektiğinin altını çizdi.