Murat Ülker ürünleri için sorulan 18 soruya cevap verdi: Palm yağı, margarin tozu...

GAZETE PENCERE - Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi Murat Ülker, kişisel internet sitesinde yayımladığı “Gıda ve Beslenme Vazgeçilmez Konumuz” başlıklı yazısında, Türkiye’de sağlıklı gıda çevrelerinin oluşturulmasına ilişkin kapsamlı bir araştırmayı değerlendirdi.

Ülker, BMC Public Health dergisinde yayımlanan “Evaluation and Prioritization of Food Environment Policies in Türkiye Using the Healthy Food Environment Policy Index” başlıklı makaleyi ele aldı. Çalışmada, Sağlıklı Gıda Çevresi Politika Endeksi olarak bilinen Food EPI kullanılarak Türkiye’de gıda çevresi politikalarının uygulanma düzeyi değerlendirildi.

Ülker’in aktardığına göre araştırma, Türkiye’de obezite, tip 2 diyabet ve beslenmeyle ilişkili bulaşıcı olmayan hastalıklardaki artışa dikkat çekiyor. Çalışmada, sağlıklı gıda çevreleri oluşturmak ve uzun vadede beslenme kalitesini iyileştirmek için daha proaktif politika adımlarına ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.

Food EPI’nin, hükümet politikalarının sağlıklı gıda çevrelerini ne ölçüde desteklediğini değerlendiren uluslararası bir araç olduğunu belirten Ülker, çalışmada Türkiye’deki politikaların uluslararası iyi uygulamalarla kıyaslandığını aktardı.

Araştırmada gıda bileşimi, etiketleme, pazarlama, fiyatlandırma, tedarik, perakende, liderlik, yönetişim, izleme, finansman ve sektörler arası iş birliği gibi başlıkların değerlendirildiği belirtildi.

ETKİN BİR KOORDİNASYON GEREKİYOR

Ülker, Türkiye’de sağlıklı beslenmeyi destekleyen politika adımlarının daha önce de atıldığını hatırlattı. Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı, tuz tüketiminin azaltılması programları, Türk Gıda Kodeksi kapsamında bazı ürünlerde tuz düzeyini düşürmeye yönelik düzenlemeler ve Türkiye Beslenme Rehberi bu kapsamda örnek gösterildi.

Araştırmada Türkiye için 26 politika ve 28 altyapı eyleminin reform alanı olarak belirlendiğini aktaran Ülker, öne çıkan başlıkların sağlıklı gıdayı erişilebilir kılacak mali önlemler, sağlıksız gıda pazarlamasına yönelik düzenlemeler, tarım ile halk sağlığı hedeflerinin uyumlaştırılması, ürün reformülasyonu, beslenme izleme kapasitesinin artırılması, liderlik ve sürdürülebilir finansman olduğunu kaydetti.

KURAL DEĞİL TEŞVİK İSTEDİ

Ülker, sağlıklı gıda çevresi oluşturmanın yalnızca devlet tasarımıyla kurulacak bir mimari olarak görülmesini eksik bulduğunu ifade etti. Gıda sanayi açısından bakıldığında gönüllü dönüşüm, ürün inovasyonu, sektör öncülüğünde reformülasyon ve kamu-özel sektör ortak modellerinin de çözümün parçası olması gerektiğini belirtti.

Ülker, “daha çok regülasyon” yerine “doğru teşvik mimarisi” yaklaşımının daha etkili olacağını savundu. Ona göre sağlıklı gıda sistemleri, yalnızca daha az şeker, daha az tuz ve daha sıkı reklam kurallarıyla değil; daha iyi ürün inovasyonu, daha erişilebilir besleyici alternatifler, daha verimli tarım sistemleri ve tüketiciyi güçlendiren tercih mimarisiyle kurulabilir.

ÜLKER'DEN ÇOK MERAK EDİLEN 18 SORUYA AÇIK CEVAP

Murat Ülker, yazısının ikinci bölümünde sosyal medyada ve kamuoyunda markalarına (Ülker, pladis, Godiva vb.) yöneltilen en sert eleştirilere ve merak edilen 18 soruya tek tek cevap verdi. İşte o cevapların özeti:

1.⁠ ⁠İngiltere ve Türkiye Arasında Çifte Standart Var mı? (Palm Yağı Tartışması)

İngiltere ve Türkiye'deki üretim bantlarında kalite ve gıda güvenliği açısından ortak standartlar uygulandığını belirten Ülker, çifte standart iddialarını reddetti. Palm yağının tercih edilmesinin nedenini sadece maliyet değil; hamurun yoğurulabilirliği, ısıya dayanıklılık, raf ömrü ve ürünün gevreklik kazanması gibi teknolojik zorunluluklar olarak açıkladı. Trans yağ içermeyen palm yağının dünyanın en çok kullanılan bitkisel yağı olduğu hatırlatıldı.

2.⁠ ⁠Nişasta Bazlı Şeker (Glikoz Şurubu) Kullanımı Ne Boyutta?

Şirketin şeker pancarı üreticisini desteklemeyi stratejik bir hedef olarak gördüğünü vurgulayan Ülker: "2025 verilerine göre satışa sunduğumuz ürünler içinde nişasta bazlı şeker içeren ürünlerin toplam tonajı, toplam üretim hacmimizin yalnızca %1,22’sine karşılık gelmektedir. Ürünlerimizin %98’inde ana şeker kaynağı olarak şeker pancarı tercih edilmektedir." NBŞ, sadece kristallenmeyi önlemek gibi teknik zorunluluklar için eser miktarda kullanılıyor.

3.⁠ ⁠Bebek Bisküvilerinden NBŞ Neden Çıkarıldı?

Pancar şekeri ile NBŞ'nin vücutta metabolize edilme ve sağladığı enerji miktarının aynı olduğunu belirten Ülker, bebek bisküvilerinden glikoz şurubunun çıkarılmasının nedenini sağlık riski değil, tüketici beklentisi ve sosyal medyadaki yanlış algılar (tezvirat) olarak açıkladı.

4.⁠ ⁠Palm Yağı Nereden Alınıyor? Kullanılmayan Ürün Var mı?

Malezya'dan ithal edilen palm yağının izlenebilirlik kriterleriyle alındığını belirten Ülker, tüm ürünlerde tek tip yağ kullanılmadığını ifade etti. Örneğin, Terem sıvı margarininin %100 ayçiçek yağı ile üretildiği, bazı kase margarinlerde ayçiçek yağı oranının %85'lere vardığı belirtildi.

5.⁠ ⁠Margarin Tüketimi ve Sağlık Etkileri

Türkiye'de yılda 300 bin ton margarin pazarı olduğunu ve hanelerin %87'sine girdiğini belirten Ülker, modern margarinlerin trans yağ içermediğini ve doymuş yağ oranlarının tereyağına kıyasla çok daha düşük olduğunu vurguladı.

6.⁠ ⁠Sadece Mevzuata Uymak Yeterli mi? Sağlıksızsa Üretir misiniz?

Mevzuata uyumun sadece "asgari gereklilik" olduğunu belirten Ülker, "Hiçbir sorumlu gıda işletmecisi sorunlu bir ürünü yalnızca mevzuata uygun olduğu için üretmeye devam etmez. Kendim yemediğim, çocuklarıma yedirmediğim hiçbir şeyi çocuklara yedirmem ilkesiyle ihtiyati yaklaşımı esas alıyoruz" dedi.

7.⁠ ⁠Global Markalarda (Godiva/McVitie's) Türkiye Aleyhine İçerik Farkı Var mı?

Temel prensibin tek reçete ve tek teknik spesifikasyon olduğunu vurgulayan Ülker, ülkelere göre değişen yerel regülasyonlar nedeniyle ufak teknik uyarlamalar yapılabileceğini ancak Türkiye aleyhine bir "daha az doğal içerik" uygulamasının söz konusu olmadığını ifade etti.

8.⁠ ⁠Günde Satılan 2 Milyon Gofret Sağlıklı mı?

Üretilen tüm ürünlerin yasal otoritelerin onayından geçtiğini ve dengeli beslenmenin bir parçası olarak doğru porsiyonlarda sunulduğunu belirten Ülker, aynı zamanda TÜBİTAK iş birliğiyle lif, protein ve vitamin değeri yüksek fonksiyonel ürünler de geliştirdiklerini hatırlattı.

9.⁠ ⁠"Belçika Çikolatası" Godiva'nın Silivri'de Üretilmesi Yanıltıcı mı?

Godiva ürünlerinin Belçika'nın yanı sıra ABD, Çin, Suudi Arabistan ve Türkiye'de (Silivri) üretildiğini belirten Ülker, "Ürünlerimizi Belçika’da üretilmedikleri halde orada üretilmiş gibi pazarlamıyoruz. 'Godiva Belçika 1926' ifadesi markanın mirasına atıftır. Ambalajlarda ürünün menşei şeffafça yazar. Bu tüketiciyi aldatmak değil, global dağıtımın bir gereğidir" dedi.

10.⁠ ⁠Gramaj Düşürme (Shrinkflation) Tüketiciyi Kandırmak mı?

Enflasyonist ortamlarda ürün gramajlarının düşürülmesiyle ilgili iddialara değinen Ülker, yasal mevzuat gereği paketin üzerine "yeni gramaj" ibaresini ekleyerek tüketiciyi bilgilendirdiklerini belirtti. Amacın, artan maliyetlere karşı kaliteyi bozmadan ürünü ulaşılabilir kılmak olduğunu söyledi.

11.⁠ ⁠Ambalajlardaki "Aromalı" İfadeleri ve Dürüst Ticaret

Ambalajların ön yüzündeki meyve/kuruyemiş görselleri ve içerikteki eser miktarlar konusuna değinen Ülker, Türk Gıda Kodeksi'ne tam uyum sağlandığını, "aromalı" ibarelerinin açıkça yazıldığını ve bu maddelerin standardizasyon (her pakette aynı lezzet) sağlamak için kullanıldığını aktardı.

12.⁠ ⁠Türkiye ve Yurtdışı Kâr Marjları Arasında Fark Var mı?

Ticari sır gereği net rakam verilmese de Ülker, Birleşik Krallık gibi ülkelerde tüketici birim fiyatlarının Türkiye'den yüksek olması nedeniyle faaliyet kâr marjlarının bir miktar daha yüksek olduğunu; Türkiye'deki maliyet avantajının tüketici fiyatlarına olumlu yansıtıldığını ifade etti.

13.⁠ ⁠İhraç Ürünlerde Türk Fındığı ve Buğdayı Kullanılıyor mu?

Ülker'in net taahhüdü: Hem iç pazar hem ihraç ürünlerde, hatta yurtdışı imalatlarında bile %100 Türk fındığı kullanılıyor. Buğdayda da yerel tedarikin prensip olduğu, ithalatın sadece iklim/hasat sorunları veya ihraç kayıtlı üretim gereklilikleri durumunda yapıldığı açıklandı.

14.⁠ ⁠İthal Hammadde Yerli Tarıma Zarar Veriyor mu?

Yıldız Holding'in kakao ve palm yağı hariç kullandığı hammaddelerin %86'sını yerli üreticilerden sağladığı belirtildi. Ülker, Aliağa Bisküvilik Buğdayı Projesi gibi yerli tohum geliştirme çalışmalarıyla ülke tarımını desteklediklerini vurguladı.

15.⁠ ⁠Obeziteyle Mücadele İçin Formüller Değişiyor mu?

Sadece yasal zorunlulukları beklemediklerini belirten Ülker; 2016'dan bu yana portföy genelinde 5.706 ton şeker, 28 ton tuz ve 549 ton yağ azaltımı sağladıklarını bildirdi. 2026 yılına kadar hidrojene yağların portföyden tamamen çıkarılması hedefleniyor.

16.⁠ ⁠Ürünler Çocuklar İçin Sağlıklı mı?

Ürünlerin güvenle tüketilebilecek atıştırmalıklar olduğunu belirten Ülker, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sodyum hedeflerine uygun, yapay renklendirici, koruyucu ve tatlandırıcı içermeyen yeni nesil çocuk ürünleri geliştirmeye devam ettiklerini ifade etti.

17.⁠ ⁠Okul Kantinlerine Uygun Ürün Var mı?

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın "Okul Gıdası" kriterlerine uygun onayı alınmış 11 farklı atıştırmalık ürün bulunduğunu belirten Ülker; ayrıca grup şirketleri bünyesinde üretilen dondurulmuş sebzeler ve ton balığı gibi ürünlerin çocuk beslenmesinde "yeşil kategori"de yer aldığını vurguladı.

18.⁠ ⁠Tüketicilerin Etiket Okuma Bilinci Destekleniyor mu?

Sabri Ülker Gıda Araştırmaları Enstitüsü Vakfı aracılığıyla bugüne kadar 12,5 milyon kişiye ulaşıldığını belirten Ülker, "Yemekte Denge" eğitim projesi ve Bakanlık ile imzalanan "Gıda Okuryazarlığı Protokolü" sayesinde toplumda bilgi kirliliğini önlemek için aktif rol aldıklarını belirtti.