Erkekliği belirleyen Y kromozomu yaşlandıkça küçülüyor

GAZETE PENCERE - ScienceAlert’in aktardığı araştırmalar, yaşlanan bazı erkeklerin hücrelerinde görülen Y kromozomu kaybının sanılandan daha önemli sonuçları olabileceğine işaret ediyor.

Erkeklerde yaşla birlikte görülebilen Y kromozomu kaybının sanıldığından daha önemli sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Son yıllarda yayımlanan araştırmalar, bazı hücrelerde Y kromozumunun kaybolmasının kalp-damar hastalıklarından kansere, Alzheimer'dan bağışıklık sistemi bozukluklarına kadar çeşitli sağlık sorunlarıyla bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.

ScienceAlert'te yayımlanan derlemeye göre, araştırmacılar onlarca yıldır bazı erkeklerin yaşlandıkça kan, beyin ve bağışıklık sistemi hücrelerinde Y kromozomunu kaybettiğini gözlemliyor. Yapılan çalışmalarda 70 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yüzde 40'ında, 90 yaşın üzerindekilerin ise yarısından fazlasında bu kaybın görüldüğü belirtiliyor.

Uzun yıllar boyunca yaşlanmanın zararsız bir sonucu olarak değerlendirilen bu durumun, aslında hastalık süreçlerinde aktif rol oynayabileceği düşünülüyor.

SAĞLIKLA İLİŞKİSİ VAR

2022 yılında fareler üzerinde yapılan bir araştırmada, kalpteki bazı bağışıklık hücrelerinde Y kromozomunun bulunmamasının kalp fonksiyonlarını olumsuz etkilediği ve ölüm riskini artırdığı görüldü. İnsanlar üzerinde yürütülen çalışmalar da Y kromozomu kaybı yaşayan erkeklerde erken ölüm ve kanser riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koydu.

Araştırmalar, özellikle mesane kanseri ile Y kromozomu kaybı arasındaki ilişkiye dikkat çekiyor. 2023 yılında yayımlanan bir çalışmada, mesane kanseri görülen yaşlı erkeklerin önemli bir bölümünde tümör hücrelerinde Y kromozomunun bulunmadığı saptandı. Sonraki araştırmalar ise Y kromozomundan yoksun bağışıklık hücrelerinin kanser hücrelerine karşı daha zayıf tepki verdiğini gösterdi.

"Y KROMOZUMU SANILDIĞINDAN DAHA ÖNEMLİ OLABİLİR"

Y kromozumu uzun yıllar boyunca yalnızca biyolojik cinsiyetin belirlenmesi ve sperm üretimiyle ilişkilendirildi. Ancak genom araştırmalarındaki ilerlemeler, bu kromozomun bağışıklık sistemi ve hücresel işleyişte de rol oynayabileceğine işaret ediyor.

Bazı bilim insanları Y kromozomunun evrimsel süreçte küçülmeye devam ettiğini ve uzak gelecekte tamamen ortadan kalkabileceğini öne sürerken, bazı araştırmacılar ise kromozom üzerindeki hayati genlerin korunacağı görüşünü savunuyor.

Bilim insanları, Y kromozomu kaybının sağlık üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması için yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.