Yeni DNA çalışması şaşırttı: Neandertallerin soyunu insanlar mı tüketti?

GAZETE PENCERE - Nature dergisinde yayınlanan çalışmaya göre, Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden liderliğindeki uluslararası ekip, Belçika’dan Fransa’ya uzanan 10 farklı arkeolojik alandan elde edilen 27 Neandertal’in DNA’sını inceledi. Bu, bugüne kadar elde edilen en büyük ve kaliteli veri setlerinden biri.

Daha önceki çalışmalar, Sibirya’daki Denisova ve Chagyrskaya mağaralarından elde edilen örneklerde yoğun akraba evlilikleri (kardeş çocukları dahil) tespit etmişti. Bu durum coğrafi izolasyona bağlanıyordu. Ancak Belçika’daki Goyet mağarasından elde edilen 45 bin yıllık yeni genom, böyle bir tablo göstermiyor. Bu bireyde yakın akraba evliliğine dair iz yok.

Goyet’teki bulgular daha da çarpıcı: İncelenen kemiklerde etin sıyrılması ve iliğe ulaşmak için kırılma izleri tespit edildi. Bu, Avrupa’daki en net Neandertal kanibalizmi örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. DNA analizleri, kanibalize edilen bireylerin bölgedeki diğer Neandertallerle aynı geniş genetik gruba ait olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bunun grup içi çatışma, ritüel kanibalizm mi yoksa açlık kaynaklı bir çaresizlik mi olduğunu henüz netleştiremedi.

İNSAN MÜDAHALESİ Mİ?

Çalışma, Neandertallerin yaklaşık 50 bin yıl önce (soyları tükenmeden kısa süre önce) genetik olarak çöküşte olmadığına işaret ediyor. Bu bulgu, uzun süredir kabul gören “genetik çeşitliliğin azalması nedeniyle yavaş yavaş yok oldular” tezini zayıflatıyor.

Neandertallerin hayatı, uzun süre “ilkel, kaba ve kaderi tükenmek olan” olarak resmedildi. Yeni çalışma ise onların da tıpkı bizler gibi karmaşık sosyal ilişkiler, bağlantılı gruplar ve muhtemelen şiddet ile barış dönemleri yaşadığını gösteriyor.

Antik DNA uzmanı Carles Lalueza-Fox, bulguların Neandertallerin yok oluş sürecine dair yeni bir bakış açısı sunduğunu belirterek şöyle konuştu:

Modern insanlar o dönemde zaten varlığını sürdürüyordu. Ancak Neandertallerde, nesli tükenmekte olan diğer hayvan türlerinde sıkça görülen 'demografik çöküş' belirtileri yok.

Ancak bazı türler çok hızlı bir şekilde yok olur. İnsanlar, diğer türleri bazen sadece birkaç on yılda ortadan kaldırabiliyor. Bu tür ani yok oluşlarda, genetik çöküş sinyallerinin birikmesi için yeterli zaman kalmaz.

Lalueza-Fox, bu durumun Neandertallerin yok oluşunda modern insanın rolünü güçlendirdiğini, ancak sürecin tamamen tek bir nedene bağlanamayacak kadar heterojenolduğunu da belirtti.

NEANDERTAL HAKKINDA...

Neandertaller (Homo neanderthalensis), soyu tükenmiş bir insan türü. Yaklaşık 400 bin yıl önce ortaya çıktılar ve 40 bin yıl önce soyları tükenene kadar var oldular.

Özellikle Avrupa ve Batı Asya’da (bugünkü Almanya, Belçika, Fransa, İspanya, Hırvatistan, Sibirya gibi bölgelerde) yaşadılar.

Fiziksel olarak soğuk iklimlerle uyumlu kısa ve tıknaz vücut yapıları, büyük burun, çıkık kaş kemikleri ile tanımlanıyorlar.

Beyin hacimleri modern insanlardan ortalama yüzde 10 daha büyüktü ve çok güçlü kas yapısına sahiptiler.