Dünyada bir ilk: Nükleer mezarlık kurdular!

GAZETE PENCERE - Finlandiya, kullanılmış nükleer yakıtın kalıcı olarak depolanacağı dünyanın ilk yer altı nükleer atık tesisini hizmete açmaya hazırlanıyor.

Ülkenin güneybatısındaki Eurajoki bölgesinde, yaklaşık 1,9 milyar yıllık kaya tabakasının içine inşa edilen ve Fincede “mağara” anlamına gelen Onkalo adlı tesis, son aşamaya geldi. Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu’nun (STUK) haziran ayında nihai değerlendirmesini tamamlamasının ardından işletme lisansının verilmesi bekleniyor.

Tesisi işleten Teollisuuden Voima Oyj’nin (TVO) Üst Yöneticisi Philippe Bordarier, gerekli izinlerin alınması halinde operasyonların bu yılın sonlarında ya da 2027’nin başında başlayabileceğini söyledi.

Nükleer enerji santrallerinde kullanılan yakıtlar, kullanım ömrünü tamamladıktan sonra yüksek düzeyde radyoaktif atık haline geliyor. Dünyada bu atıkların büyük bölümü halen geçici depolama alanlarında tutulurken, Finlandiya kalıcı yer altı depolama çözümünü uygulamaya koyan ilk ülke olmaya hazırlanıyor.

ÜZERİ BETONLA KAPATILACAK

Nefes’in aktardığı habere göre, yaklaşık 6 bin 500 ton uranyum depolama kapasitesine sahip Onkalo, Finlandiya’daki beş nükleer reaktörden çıkan kullanılmış yakıtı kabul edecek. Atıklar önce korozyona dayanıklı bakır kapsüllere yerleştirilecek, ardından kaya içine açılan özel kuyulara indirilecek. Kuyular bentonit kiliyle doldurularak mühürlenecek, depolama tünelleri ise çelik takviyeli betonla kapatılacak.

2004 yılında yapımına başlanan tesisin maliyetinin yaklaşık 1 milyar euroya ulaştığı belirtiliyor. Atıkların tesise yaklaşık 100 yıl boyunca yerleştirilmesi planlanırken, yeni reaktörlerin devreye girmesi halinde bu sürenin uzatılabileceği ifade ediliyor.

Uzmanlar, depolanan yakıtın on binlerce yıl boyunca yüksek düzeyde radyoaktif kalacağını belirtiyor. Bu nedenle tesis, en az 100 bin yıl boyunca güvenli depolama sağlayacak şekilde tasarlandı.

Finlandiya Nükleer Güvenlik Kurumu uzmanlarından Jarkko Kyllonen, uzun vadeli risk analizlerinin bir milyon yıllık dönemi kapsadığını söyledi. Kyllonen, bakır kapsüllerin zamanla aşınması veya gelecekte yaşanabilecek buzul çağları sırasında meydana gelebilecek depremlerin olası riskler arasında yer aldığını, ancak yapılan değerlendirmelerin şimdiye kadar olumlu sonuç verdiğini belirtti.

Finlandiya’da projeye yönelik kamuoyu desteğinin yüksek olduğu ifade edilirken, çevre örgütleri ise nükleer atıkların çok uzun süreli riskler taşıdığı gerekçesiyle projeye temkinli yaklaşıyor.