Xi, Putin ve Modi aynı masada

GAZETE PENCERE - Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi, giderek karmaşıklaşan jeopolitik bir ortamda Yeni Delhi’de bir araya geliyor. Xi’nin 2019’dan bu yana Hindistan’a gerçekleştirdiği ilk ziyareti kapsayan zirveye İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da katılıyor.

ABD ve İsrail’in İran ile savaş halinde olması, Washington’ın Moskova’ya yönelik baskıları ve ABD Başkanı Donald Trump’ın ticaret politikaları, müttefikler ile rakipler arasındaki dengeleri altüst ederken; liderler ticaret, enerji ve ödemeler alanındaki işbirliği imkanlarını masaya yatırıyor.

KİM, NE HEDEFLİYOR?

2020’deki Himalaya sınır çatışmalarının ardından Modi ve Xi, uçuşları, vizeleri ve üst düzey temasları yeniden başlatarak ilişkileri istikrara kavuşturmaya çalışıyor. Sınır anlaşmazlıkları, ticaret açığı ve stratejik rekabete rağmen Washington’dan gelen gümrük vergileri ve ekonomik baskılar yeni bir denge arayışını tetikliyor. ABD, Japonya ve Avustralya ile birlikte Dörtlü İttifak (Quad) üyesi olan Yeni Delhi, uzun süredir sürdürdüğü stratejik özerklik kapsamında Rusya ve İran ile bağlarını korurken Washington ile işbirliğini de derinleştiriyor. CNBC'ye konuşan uzmanlar, Trump yönetimiyle yaşanan gerilimlerin Hindistan’ı diğer ilişkilere yeniden yatırım yapmaya yönelttiğini belirtiyor. Diğer taraftan Batı yaptırımları karşısında Çin’i kritik bir ekonomik ortak haline getiren Moskova, Hindistan’ın da Rus petrolünün önemli bir alıcısı olması sayesinde yaptırımlara karşı önemli bir tampon elde ediyor.

Trump’ın gümrük vergileri ve yaptırım politikaları, BRICS üyelerini ticaret ve ödemeler için alternatif kanallar aramaya itiyor. Yerel para birimleriyle ticaret ve alternatif sınır ötesi ödeme mekanizmaları masada yer alırken, Hindistan grubu geniş kapsamlı bir dolarizasyon karşıtı hareketten uzak tutarak maliyetleri düşürmeye odaklanıyor. Buna karşın, üyelerin dolara bağımlılığı azaltma konusundaki yaklaşımları farklılık gösteriyor.

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın ötesine geçerek İran, Mısır, Etiyopya, BAE ve Endonezya'nın katılımıyla genişleyen BRICS, uzmanlar tarafından "işlevsiz bir aile" ve "sınırlı amaçlara yönelik pragmatik bir kulüp" olarak nitelendiriliyor. Özellikle Ortadoğu’da karşıt taraflarda yer alan BAE ve İran’ın aynı çatı altında buluşması, güvenlik konularındaki belirgin görüş ayrılıklarını gözler önüne seriyor.