Benzinde savaş zammına karşı ne yapılabilir? İktidar 'Eşel Mobil' sistemi ile önlem alacak iddiası

GAZETE PENCERE - ABD'nin saldırıları sonrası Hürmüz Boğazını kapatan İran tüm bölge ülkelerini zora soktu.

İran'daki savaşın küresel petrol fiyatlarını fırlatmasının ardından Türkiye'de motorine yapılması beklenen 6 lira 69 kuruşluk devasa zam, Ankara'yı acil önlem almaya itti.

ABD merkezli finans devi Bloomberg'in üst düzey yetkililere dayandırdığı habere göre; Hazine ve Maliye Bakanlığı, tarihi zammın doğrudan vatandaşa yansımasını ve enflasyonu patlatmasını engellemek için Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) feragat edilecek olan 'Eşel Mobil' sistemini yeniden devreye sokmaya hazırlanıyor.

ABD, İsrail ve İran hattında patlak veren, Suudi Arabistan ve Katar'ın enerji tesislerinin vurulmasıyla küresel bir arz krizine dönüşen savaşın Türkiye ekonomisine vereceği ilk büyük hasar için devletin zirvesi harekete geçti.

Yarın gece (Salıyı Çarşambaya bağlayan gece yarısı) pompaya yansıması beklenen ve motorinde 6 lira 69 kuruşu, benzinde ise 2 liranın üzerini bulacak olan "tarihi savaş zammı" öncesi başkentte kırmızı alarm verildi.

BLOOMBERG HABER YAPTI

Dünyanın önde gelen finans ve haber kuruluşu Bloomberg, Ankara'daki kapalı kapılar ardında yürütülen "akaryakıt kalkanı" planını dünyaya duyurdu. Habere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı kurmayları, artan petrol fiyatlarının tüketiciyi ezmesini önlemek amacıyla geçmiş yıllarda uygulanan "Eşel Mobil (Kademeli/Hareketli Vergi)" sistemini geri getirmek için yoğun bir çalışma yürütüyor.

Sistemin yeniden başlatılmasının bütçede yaratacağı milyarlarca liralık vergi kaybını (ÖTV geliri düşüşünü) hesaplayan bakanlık yetkililerinin, kararı bu hafta sonuna kadar netleştirmesi bekleniyor.

ENFLASYON VURGUSU YAPILDI

Bloomberg'in kulis haberini güçlendiren en net sinyal ise doğrudan ekonominin patronundan geldi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, X (eski adıyla Twitter) hesabından salı günü yaptığı paylaşımda isim vermeden Eşel Mobil hazırlığını doğrulayarak şu ifadeleri kullandı: "Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu artan petrol fiyatlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz."

EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?

Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatları; rafineri çıkış fiyatına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV) ve dağıtıcı kar marjı eklenerek hesaplanıyor. Savaş nedeniyle brent petrol fiyatları fırladığında, bu artış otomatik olarak pompaya zam olarak yansıyor.

İlk kez 2018'deki kur krizi sonrası devreye alınan ve 2022'de rafa kaldırılan Eşel Mobil Sistemi ise tam bu noktada devreye giriyor. Sistem onaylanırsa; uluslararası piyasalardan kaynaklı fiyat artışları vatandaşa zam olarak yansıtılmayacak. Artış miktarı kadar rakam (örneğin motorindeki 6 lira 69 kuruşluk devasa artış), devletin o akaryakıttan aldığı ÖTV'den düşülerek karşılanacak. Böylece pompa fiyatı sabit tutulmuş veya çok daha az bir artışla sınırlandırılmış olacak. Devlet, vatandaşı korumak için vergi gelirinden fedakarlık edecek.