Eksik primi olanlara SGK'den fırsat

GAZETE PENCERE - Emekli olabilmek için sadece yaş ve sigortalılık süresi yeterli olamayabiliyor. Yasaların belirlediği prim gün sayısını da tamamlamak gerekiyor. Bu şart normalde çalışarak, kendi işini yaparak ya da Bağ-Kur primi ödeyerek yerine getiriliyor.

Ancak mevzuatta yer alan borçlanma uygulamaları sayesinde eksik prim günlerini toplu olarak tamamlama imkânı da bulunuyor. Böylece uzun süre çalışmayı beklemeden emeklilik hakkı elde etmek mümkün olabiliyor. İşte eksik primleri tamamlamanın yolları ve tüm detaylar...

Çalışmadan emeklilik mümkün mü?

Emeklilik için gerekli prim günlerini fiilen çalışmadan tamamlamak da mümkün. Bunun en yaygın yöntemlerinden biri isteğe bağlı sigorta olurken, doğum, askerlik ve diğer borçlanma hakları sayesinde de eksik prim günleri toplu olarak tamamlanabiliyor. Bu uygulamalar, emeklilik şartlarını daha kısa sürede yerine getirmek isteyenler için önemli avantajlar sunuyor.

Borçlanma yöntemi nedir?

Borçlanma sistemi, belirli koşulları taşıyan kişilere eksik prim günlerini toplu olarak tamamlama imkânı sağlıyor. Ancak bu uygulama, tüm prim günlerinin satın alınarak emekli olunabileceği anlamına gelmiyor. Borçlanmadan yararlanabilmek için kanunda belirtilen şartların sağlanması gerekiyor ve yalnızca belirli süreler için prim ödemesi yapılabiliyor.

Hangi durumlarda borçlanma yapılabiliyor?

Sosyal güvenlik mevzuatı, kadın ve erkek sigortalılar için farklı borçlanma imkânları sunuyor. Kadın sigortalılar, sigortalı olduktan sonra yaptıkları doğumlar için en fazla üç çocuk adına borçlanma yapabiliyor. Her çocuk için 720 güne kadar olmak üzere toplam 2 bin 160 gün (6 yıl) prim kazanılabiliyor. Bu haktan yalnızca doğum yapan anneler değil, çocuk evlat edinen sigortalılar da yararlanabiliyor.

Erkek sigortalılar ise askerlikte geçen sürelerini borçlanarak eksik prim günlerini tamamlama ve emeklilik şartlarını daha erken yerine getirme imkânına sahip oluyor.

Borçlanma erken emekliliğin yolunu açabiliyor

Yaş şartını tamamlayan ya da EYT kapsamında yaş şartı aranmayan kadın sigortalılar, doğum borçlanması sayesinde eksik prim günlerini tamamlayarak 6 yıla kadar daha erken emekli olabiliyor. Ayrıca staj sonrasında gerçekleşen doğumlar için yapılacak borçlanma, belirli şartların sağlanması halinde sigorta başlangıç tarihinin iki yıla kadar geriye çekilmesine de imkân sağlayabiliyor.

Erkek sigortalılar ise sigorta başlangıcından önce yaptıkları askerlik hizmetini borçlanarak hem eksik prim günlerini tamamlayabiliyor hem de sigorta başlangıç tarihini geriye çekerek daha erken emeklilik hakkı elde edebiliyor.

Gurbetçilerin borçlanmaları nasıl oluyor?

Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları, bu süreleri borçlanarak Türkiye'deki emeklilik hesaplarına dahil edebiliyor. Kadınlar ise yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra geçen süreler için, çalışma şartı aranmaksızın borçlanma hakkından yararlanabiliyor.

Türkiye'de sigorta girişi bulunan kişiler, yurt dışı borçlanması sayesinde eksik prim günlerini tamamlayarak daha erken emeklilik hakkı elde edebiliyor.

Yurt dışı borçlanmasında 2019 düzenlemesi detayı

2019 yılında yapılan yasal düzenlemeyle birlikte, yurt dışı borçlanması kapsamında satın alınan prim günleri Bağ-Kur (4/B) hizmeti olarak değerlendirilmeye başlandı. Bu nedenle Türkiye'de daha önce hiç sigorta kaydı bulunmayan gurbetçilerin emekli olabilmesi için 5 bin 400 prim gününü borçlanması gerekiyor.

Türkiye'de daha önce sigortalı olarak çalışmış olanlar ise mevcut prim günlerini, yurt dışı borçlanması yoluyla tamamlayarak emeklilik için gerekli şartları sağlayabiliyor.

Hiç çalışma ya da borçlanma imkânı olmayanlar nasıl emekli olur?

Eksik prim günlerini tamamlamanın bir diğer yolu ise isteğe bağlı sigorta sistemi. Türkiye'de ikamet eden ve 18 yaşını dolduran herkes, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) başvurarak isteğe bağlı sigortalı olabiliyor ve düzenli prim ödeyerek emeklilik hakkı kazanabiliyor.

Çalışma ya da borçlanma yoluyla eksik primlerini tamamlama imkânı bulunmayan kişiler, isteğe bağlı sigorta sayesinde prim gün sayılarını artırabiliyor. Bu kapsamda ödenen primler ise Bağ-Kur (4/B) statüsünde değerlendiriliyor.

Esnaf prim satın alabilir mi?

Geçmiş dönemlerde prim borcu nedeniyle hizmet süreleri dondurulan Bağ-Kur'lular, bu süreleri yeniden aktif hale getirebiliyor. İhya adı verilen bu uygulamayla, daha önce silinen hizmet süreleri emeklilik hesabına dahil edilebiliyor.

Borçlanma uygulamasında ihtiyaç duyulan kadar gün satın alınabilirken, ihya işleminde dondurulan hizmet süresinin tamamının yeniden canlandırılması gerekiyor.

Borçlanma tutarları belli oldu: Aylık maliyet 10 bin lirayı aşıyor

Borçlanma işlemlerinde ödenecek tutarlar, brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Doğum borçlanmasında en düşük tutar brüt asgari ücretin yüzde 32'si, diğer borçlanmalar ve Bağ-Kur ihyasında ise yüzde 45'i olarak uygulanıyor.

Buna göre 2026 yılı için brüt asgari ücretin 33 bin 30 lira olmasıyla birlikte, en düşük 1 aylık doğum borçlanması tutarı 10 bin 569 lira 60 kuruş olarak hesaplanıyor. Diğer borçlanma türleri ve ihya işlemlerinde ise aylık maliyet 14 bin 863 lira 50 kuruş seviyesine ulaşıyor.

Doğum, askerlik ve yurtdışı haricinde hangi prim satın alma yöntemleri var?

* Memurlar ücretsiz izin süreleri için daha sonra borçlanma yapabiliyor.

* Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanlar, normal staj sürelerini de (en fazla 1 yıl) borçlanılabiliyor.

* Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında geçirilen normal doktora veya uzmanlık öğrenim süreleri de borçlanma kapsamında.

* Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri de borçlanma kapsamında.

* Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar, kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik süreleri (25 Şubat 2011'den sonraki) borçlanabiliyor.

* 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında geçen öğrenim süreleri.

* Uzman ve usta öğreticilikte geçen süreler.

* Fakülte veya yüksekokullarda kendi hesabına okuduktan sonra subay veya astsubay olarak göreve başlayanlar ile polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atananların başarılı öğrenim süreleri.

* Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken EGM hesabına okumaya devam eden öğrencilerin başarılı eğitim süreleri.

* Seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa edenlerin, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreleri.

* Grev ve lokavtta geçen süreler.