Manisalı üzüm üreticisi: Her yıl aynı hayal kırıklığı

GAZETE PENCERE - Manisalı üzüm üreticileri Toprak Mahsulleri Ofisi’nin kuru üzüm için alım fiyatı açıklamamasına tepki gösterdi.

Üzümleri maliyetinin altında tüccarlara satmak zorunda kaldıklarını belirten üreticiler, TARİŞ’in fiyat açıklamak için TMO’yu beklediğini belirterek kuru üzüm alım fiyatının en az 151 lira olmasını talep etti.

Çiftçi-Sen’in daha önce yaptığı maliyet açıklamasında üreticinin üretime devam edebilmesi ve insanca yaşayabilmesi için 93,00 TL/kg yalın maliyetin üzerine %25 kâr Payı ve %30 insanca yaşam payı eklenerek 2026 yılı çekirdeksiz kuru üzüm referans taban fiyatının en az 151,50 TL/kg olması gerektiği belirtmişti.

Girdi maliyetleri 3-4 kat artarken üzüm alım fiyatlarının geriye çekildiğini aktaran Çiftçi-Sen, 2024 yılında litresi 41–44 TL bandında seyreden, 2025’te 45–53 TL’ye çıkan mazot fiyatı, 2026 yılına 55 TL ile başlayıp kısa sürede yüzde 50 artışla 83 TL’ye yükseldiği belirtmişti. Buna karşılık geçen yıl 16–18 TL/kg bandında olan sumalık yaş üzüm alım fiyatı bu sezon 11 TL/kg seviyesinden açıldığı ifade etmişti.

BirGün’den Ebru Çelik’in haberine göre, Manisa Sarıgöl’de üzüm üreticiliği yapan kadın üretici Şemsi Baykal, sezonun çok zor geçtiğini, bunun nedeninin ise fiyatlardaki belirsizlik olduğunu söyledi. Baykal, “Şaraplık üzümü şu an 10 liradan alıyorlar. Sofralık üzümün ise en yüksek 30-37 liradan alındığını duydum. O da çok kaliteli üzüm varsa. Ödemeleri de aylara bölüyorlarmış. Bugün 15-20 liradan üzüm alınacağını duydum. Bu fiyatlara biz ne geçinebiliriz ne de borçlarımızı harçlarımızı ödeyebiliriz” dedi. Üreticinin kuru üzüm için en az 150 lira beklediğini söyleyen Baykal, “O bantta bir fiyat açıklanırsa en azından bizi biraz tatmin eder. Sofralık üzümü 50, 60, hatta 70 liradan alsalar bile ‘Bu fiyat yüzümüzü güldürüyor’ deriz. Ama yok. Resmen bizimle dalga geçiyorlar” diye konuştu. “Şu anda çok düşük fiyatlara üzüm satılıyor. 20-25 lira nedir? Komşularım ‘15 liradan üzüm alacağım’ diyor. Bunları duydukça önümü göremiyorum. İnsanların üzerine ölü toprağı serilmiş gibi. Hiç kimse yaptığı işten memnun değil, hevesli değil” ifadelerini kullanan Baykal, “Manisa’nın yüzde 90’ı üzüm üreticisi. Manisa’da bir üretici bile halinden memnun değil. Çiftçi toprağa küserse ne olacak” diye sordu.

BEN BORCUMU NASIL ÖDEYECEĞİM?

“Üretici memnun değil, alan memnun değil, satan memnun değil. Kim memnun” diye soran Baykal, “35 liraya üzüm alıyorlarmış. Benim üzümümü 15 liraya almak istiyorlar. Peki ben borçlarımı nasıl ödeyeceğim? Traktörümü mü satayım. Ürünlerimi satıp borçlarımı kapatamazsam bu sefer satmam gereken toprağım olacak. Ben bu topraktan ürettiğimi kâra çeviremezsem, bu üretimden memnun kalamazsam şehirdeki insan nasıl doyacak” diye soran Baykal, üreticinin bu duruma iktidarın yanlış politikalarının sonucu olduğunu söyledi.

HER YIL AYNI HAYAL KIRIKLIĞI

Manisalı üzüm üreticisi Şener Kahraman ise üretici olarak artık tepki veremediklerini, batmaya doğru gittiklerini söyledi. “Maliyetler çok yükseldi. Geçen seneye göre girdilerimizde yüzde 60-70 artış var. Üzüm ise geçen seneye göre yüzde 30-40 daha düşük fiyatlarda. Dekar başına bizim 40 bin lirayı bulan maliyetimiz var” dedi.

“Eğer üzüm tek yıllık bir bitki olsaydı bu iş tamamen biterdi” diyen Kahraman, üzüm memnun etmediğinde söküp bağa başka bitki ekemediklerini ve bu nedenle bağcılığı sürdürebildiklerini söyledi. Bu nedenle üreticinin umudunun gelecek yıllarda olduğunu belirten Kahraman “Yine de her yıl aynı hayal kırıklığını yaşıyoruz” dedi. Girdi maliyetlerimiz çok yükseldi. Tarımsal ilaç, gübre ve potasyum gibi bazı ürünleri eskiden dolar üzerinden hesaplardık. 2019’da dolar 5 lirayken potasyum karbonatı 65 liraya alıyordum. Şimdi aynı ürünün dolar karşılığı üzerinden hesaplandığında 650 lira civarında olması gerekirken 2 bin 900 liraya alıyoruz.

ÜRETMEK İSTİYORUZ AMA MUTLU DEĞİLİZ

Maliyetlere rağmen ürün yetiştirmek için çabaladıklarını dile getiren Kahraman, son olarak şunları söyledi: “Ben üretmek istiyorum. 17 yıldır, daha önce de yaptığım çiftçiliği emekli olduktan sonra sürdürüyorum. Hiç yapmasak daha iyi ama bağ ağaç ürünü olduğu için söküp atamıyorsunuz. Bu kadar emeği nasıl söküp atacaksınız? Geçimi sadece buna bağlı olan insanlar hakikaten çok daha zor durumda.”