Merkez Bankası Başkanı enflasyonun 'suçlusunu' buldu: İran savaşı!

GAZETE PENCERE - Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, İstanbul’da yaptığı sunumda jeopolitik çatışmaların dezenflasyon sürecini geciktirdiğini açıkladı. Yakın dönemde ana eğilimdeki yükselişin enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğunu belirten Karahan, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikasının korunacağını, görünümün ara hedeflerden belirgin biçimde sapması halinde ise ilave sıkılaştırmaya gidileceğini bildirdi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, 10 Temmuz 2026 tarihinde İstanbul’da “Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm” başlıklı İngilizce bir sunum gerçekleştirdi. Karahan’ın sunumunda kısa vadeli enflasyon dinamikleri, ekonomik faaliyetteki yavaşlama, jeopolitik gelişmelerin cari denge üzerindeki etkileri ve yeniden dolarizasyon riski ele alındı.

Sunumun sonuç bölümünde, bölgesel çatışmaların dezenflasyon sürecinde gecikmeye neden olduğu belirtilirken, sıkı finansal koşullar altında ekonomideki yavaşlamanın sürdüğü kaydedildi.

HAZİRAN AYI ENFLASYONU YÜZDE 32

Sunumda, yıllık tüketici enflasyonunun Mayıs 2024’te ulaştığı yüzde 75,5 seviyesinden Haziran 2026 itibarıyla yüzde 32,1’e gerilediği hatırlatıldı.

Bununla birlikte gıda ve enerji fiyatlarında yaşanan arz kaynaklı şokların manşet enflasyonu yukarı çektiği belirtildi. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre enerji fiyatları Mart-Nisan döneminde aylık ortalama yüzde 9,6 artarken, Mayıs-Haziran döneminde yüzde 0,5 geriledi.

Aynı dönemde gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarındaki aylık ortalama artış yüzde 1,9 olarak gerçekleşti.

ENFLASYON İÇİN RİSK

Karahan’ın sunumunda kira ve eğitim başta olmak üzere hizmet kalemlerindeki fiyat katılığının azalmaya başlamasının, hizmet enflasyonundaki gerilemeyi desteklediği ifade edildi.

Buna karşılık temel mal enflasyonunun son dönemde güçlendiğine dikkat çekildi. Özellikle çekirdek mal fiyatlarındaki hareketin kısa vadeli enflasyon görünümü açısından yakından takip edildiği belirtildi.

Haziran itibarıyla enflasyonun ana eğilimini gösteren göstergelerin üç aylık ortalaması yüzde 2,3’e yükselirken, medyan tüketici enflasyonu yüzde 2,1 olarak hesaplandı.

Sunumda bu gelişme, “Ana eğilimdeki son yükseliş, yakın dönem enflasyonu üzerinde yukarı yönlü risk oluşturuyor” ifadesiyle değerlendirildi.

ENFLASYON BEKLENTİLERİNDE SINIRLI BOZULMA

Merkez Bankası, enflasyon beklentilerindeki bozulmanın sınırlı kaldığını belirtti.

Haziran ayında 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi:

Piyasa katılımcılarında yüzde 23,8,

Reel sektör temsilcilerinde yüzde 33,1,

Hanehalkında yüzde 46,1 olarak gerçekleşti.

Hanehalkı enflasyon beklentisi nisanda yüzde 51,6’ya kadar yükseldikten sonra haziranda yüzde 46,1’e geriledi. Karahan, beklentilerin dağılımında da son dönemde iyileşme görüldüğünü aktardı.

EKONOMİK BÜYÜME ZAYIFLADI

Sunumda, Türkiye ekonomisindeki büyüme ivmesinin giderek zayıfladığına işaret edildi.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış gayrisafi yurt içi hasıla, 2025’in ikinci çeyreğinde yüzde 1,3, üçüncü çeyreğinde yüzde 1 büyürken, 2025’in son çeyreğinde büyüme yüzde 0,4’e geriledi. Ekonomi, 2026’nın ilk çeyreğinde ise yalnızca yüzde 0,1 büyüdü.

İmalat sanayisindeki kapasite kullanım oranının tarihsel ortalamaların altında kaldığı belirtildi.

Talep göstergeleri de ekonomik faaliyetteki soğumayı teyit etti. İkinci çeyrekte:

Reel kart harcamaları yüzde 1,4,

Otomobil satışları yüzde 11,5,

Dayanıklı mallara yönelik reel kart harcamaları yüzde 0,8 geriledi.

Altın hariç perakende satış hacmindeki çeyreklik artış da yüzde 0,7 ile sınırlı kaldı.

İRAN SAVAŞI ETKİLEDİ

Sunumun dikkat çeken bölümlerinden biri, jeopolitik gelişmelerin enflasyon ve cari denge üzerindeki etkileri oldu.

Karahan, çatışmalar nedeniyle enerji ithalatının yükseldiğini, buna karşılık ihracatın dirençli seyrettiğini ve altın ile enerji dışındaki ithalatın kontrol altında kaldığını bildirdi.

Sunumun sonuç bölümünde açık biçimde, “Çatışma dezenflasyon sürecinde gecikmeye yol açtı” değerlendirmesine yer verildi.

Buna rağmen dış ticaret açığının yılın ikinci çeyreğinde daraldığı ifade edildi. Turizm üzerindeki olumsuz etkinin de sınırlı kaldığı belirtildi.

BRÜT REZERVLER 160 MİLYAR DOLAR

Sunuma göre Merkez Bankasının brüt uluslararası rezervleri 3 Temmuz itibarıyla yaklaşık 160 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Swap hariç net rezervler ise mart ayındaki 19 milyar dolar seviyesinden 40 milyar dolara yükseldi. Karahan, rezervlerin güçlü olduğunu belirterek sıkı para politikası ve makroihtiyati önlemlerin yeniden dolarizasyon riskini sınırladığını kaydetti.