İş ilanları artıyor ama işe alımlar düşüyor: “Hayalet ilan” şüphesi

GAZETE PENCERE- İş arayanların sıkça karşılaştığı, ancak arkasında gerçek bir işe alım niyeti bulunmayan “hayalet ilanlar”, işgücü piyasasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. Türkiye’de açık iş ilanlarının sayısı artarken işe yerleştirmelerin gerilemesi, ilan sayılarının istihdamdaki gerçek tabloyu ne ölçüde yansıttığı sorusunu gündeme getiriyor.

İŞKUR’un Haziran 2026 verilerine göre açık iş sayısı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 16,7 artarak 242 bin 819’a yükseldi. Aynı dönemde işe yerleştirilenlerin sayısı ise yüzde 7,9 düşüşle 134 bin 374 oldu.

İLANLARIN YÜZDE 21’İ “HAYALET” OLABİLİYOR

Bültende aktarılan Baruch College araştırmasına göre Glassdoor verileri üzerinde yapılan analiz, iş ilanlarının yüzde 21’e kadarının “hayalet ilan” sınıfına girebildiğini ortaya koyuyor. Bu tür ilanların özellikle büyük şirketlerde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Columbia Law Review analizine göre ise 2019’da yayımlanan her 10 iş ilanının yaklaşık 8’i işe alımla sonuçlanırken bugün bu sayı yaklaşık 4’e gerilemiş durumda. Bu tablo, açık pozisyon sayısındaki artışın aynı oranda istihdam yaratıldığı anlamına gelmediğine işaret ediyor.

HAYALET İLANLARA KARŞI YAPTIRIMLAR GELİYOR

Bazı ülkeler hayalet ilanlara karşı yasal düzenlemelere yönelmiş durumda. Kanada’nın Ontario eyaletinde Ocak 2026’da yürürlüğe giren düzenlemeyle işverenlerin, ilanın gerçekten boş bir pozisyon için mi yoksa aday havuzu oluşturmak amacıyla mı yayımlandığını belirtmesi zorunlu hale getirildi.

Düzenleme ayrıca ücret bilgisinin paylaşılmasını, işe alım sürecinde yapay zekâ kullanılıyorsa bunun açıklanmasını ve mülakata giren adaylara en geç 45 gün içinde sonuç bildirilmesini öngörüyor.

New York’ta ise yasama sürecinden geçen ve valinin onayını bekleyen düzenlemenin, şirketlerin gerçek işe alım takvimlerini veya yalnızca gelecekteki pozisyonlar için öz geçmiş topladıklarını açıklamalarını zorunlu hale getirmesi öngörülüyor. Kurallara uymayan işverenler için ihlal başına 2 bin 500 dolardan başlayan cezalar gündemde.

TÜRKİYE’DE ÖZEL BİR DÜZENLEME YOK

Avrupa Birliği genelinde doğrudan hayalet ilanları hedefleyen özel bir düzenleme bulunmazken Fransa’da gerçek olmayan veya açık olmadığı halde açıkmış gibi gösterilen pozisyonlara ilişkin yanıltıcı iş ilanları yasaklanıyor. Bültende aktarılan bilgiye göre ihlal durumunda bir yıla kadar hapis ve 37 bin 500 avro para cezası söz konusu olabiliyor.

Türkiye’de ise hayalet ilanlara yönelik özel bir yasal düzenleme henüz bulunmuyor.

“İŞVEREN MARKASI İÇİN GÜVEN RİSKİ”

Gilda&Partners Consulting Kurucu Ortağı Jilda Bal, ilan sayılarındaki yükselişin tek başına ekonomik iyileşme göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Bal, “Yayımlanan her ilanın arkasında gerçek bir işe alım niyeti olmayabiliyor. Başvurusuna yanıt alamayan aday bu deneyimi kurumun kendisiyle ilişkilendiriyor. Güven bir kez sarsıldığında şirketin gerçek ilanları da inandırıcılığını kaybediyor” dedi.

Bal, şirketlerin mevzuatı beklemeden işe alımı gerçekleşen pozisyonların ilanlarını kapatması, gerçek olmayan ilanları kaldırması ve sürece giren adaylara makul süre içinde dönüş yapması gerektiğini vurguladı.