9 yıldır tutuklu olan Osman Kavala için kritik duruşma

GAZETE PENCERE - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bir kez daha Osman Kavala için toplanıyor.

AİHM'nin temyiz organı olarak görev yapan 17 yargıçlı Büyük Daire'de, Kavala'nın ikinci başvurusunu ele almak üzere duruşma yapılıyor.

BBC Türkçe'de yer alan habere göre, Büyük Daire'nin duruşma sonrasında hemen karar açıklaması öngörülmüyor.

Ancak AİHM Kavala'nın ikinci başvurusunu öncelikli olarak değerlendirmeye aldı.

Nihai nitelikte olacak kararın gecikmeden, önümüzdeki aylarda açıklanması bekleniyor.

2017'DEN BU YANA TUTUKLU

Sivil toplum alanındaki çalışmalarıyla tanınan iş insanı Osman Kavala, 18 Ekim 2017'de gözaltına alınmış, 1 Kasım 2017'de de tutuklanmıştı.

Tutuklamanın odağında 2013'teki Gezi Parkı eylemleri yer alıyordu.

Kavala 2020 yılında bu davadan beraat etti ve hakkında tahliye kararı çıktı. Aynı gün "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlamasıyla devam eden dava kapsamında tekrar gözaltına alındı ve tutuklandı.

İLK KARAR 2019'DA AÇIKLANDI

Kavala'ya ilişkin yargı süreci başından bu yana AİHM'nin gündeminde önemli yer tutuyor.

AİHM, Kavala'ya ilişkin ilk kararını 10 Aralık 2019'da açıkladı. Bu karar, tutuklama ve yargılama öncesi gözaltı süresine ilişkindi.

Mahkeme, kararında Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen beşinci maddesini ve haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanmasına ilişkin 18. maddesini ihlal ettiğine karar verdi.

AİHM'nin kararında, "yargı makamlarının tutuklama kararı verirken ileri sürülen şüpheyi somut deliller ile gerekçelendirmediğine ve mevcut kanunları Osman Kavala'yı susturmak ve diğer insan hakları savunucularını caydırmak amacıyla kullandıklarına" hükmedilmişti.

Aynı kararda, kararların bağlayıcılığı ve infazına ilişkin 46. madde bağlamında, Türkiye'nin Kavala'nın tutukluluğuna son vermek ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alması gerektiğine de hükmedildi.

Mahkeme, Kavala tarafından açılan ilk davada, ilgili mevzuatın makul olmayan şekilde yorumlanması ve uygulanması nedeniyle Kavala'nın hukuka aykırı ve keyfi olarak özgürlüğünden mahrum bırakıldığına kanaat getirerek derhal serbest bırakılmasını talep etti.

Türkiye'nin, AİHM kararının gereklerini yerine getirmemesi üzerine Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, bu durumun tespiti için konuyu mahkemeye sevk etti.

AİHM, 11 Temmuz 2022'de aldığı kararda, "Yüksek Sözleşmeci Taraflar, taraf oldukları davalarda Mahkeme'nin verdiği kesinleşmiş kararlara uymayı taahhüt ederler" ifadelerinin yer aldığı AİHS'nin 46. maddesinin birinci fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti.

CHP MİLLETVEKİLİ SEZGİN TANRIKULU DURUŞMAYI İZLEDİ

CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Osman Kavala duruşmasını takip etti.

Duruşmanın ilk bölümüne ilişkin CHP’li Tanrıkulu şu açıklamayı yaptı:

“Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ndeyim; Osman Kavala’nın yaptığı başvuru kapsamında dosyanın Büyük Daire önündeki duruşması gerçekleştiriliyor.

Duruşmanın esas kısmı tamamlandı. Az önce mahkeme heyeti 25 dakikalık ara verdi.

Hükümet temsilcilerinin ve başvurucu Osman Kavala’nın avukatlarının sunumlarından sonra 5 yargıç söz alarak önemli sorular yöneltti. Bu sorulara hazırlanabilmeleri için taraf temsilcilerine 25 dakika süre tanındı.

Aranın ardından duruşma yeniden başlayacak ve hem başvurucu tarafın temsilcileri hem de hükümet temsilcileri yargıçların yönelttiği sorulara yanıt verecek.

Söz konusu başvuru Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi önünde görülüyor. Mahkeme daha önce Aralık 2019’da ve 2022 yılında Osman Kavala’nın başvurularıyla ilgili iki ayrı karar vermişti. Ancak bu kararların uygulanmadığı belirtiliyor.

Son olarak 2024 yılında yapılan başvurunun ardından, dosyaya ilk olarak bakan daire görevden çekildi ve dosya Büyük Daire’ye gönderildi. Büyük Daire de bazı süreleri kısaltarak duruşma gününü bugün olarak belirledi.

Bugün yapılan duruşma; Anayasa Mahkemesi’nin etkinliği, Osman Kavala’nın özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, suçta ve cezada kanunilik ilkesi, işkence yasağı ve Osman Kavala’nın bir aktivist olarak insan hakları faaliyetleri nedeniyle hedef alındığı iddiasıyla Sözleşme’nin 18. maddesi kapsamında önemli iddiaları içeriyor.

25 dakikalık aranın ardından duruşma yeniden başlayacak. Sorulara verilecek yanıtların ardından oturum tamamlanacak. Mahkemenin kararı ise ileriki bir tarihte açıklanacak.

Ben de duruşma sona erdikten sonra daha geniş bir değerlendirmeyi sizlerle paylaşacağım.”

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ndeyim; Osman Kavala’nın yaptığı başvuru kapsamında dosyanın Büyük Daire önündeki duruşması gerçekleştiriliyor.

Duruşmanın esas kısmı tamamlandı. Az önce mahkeme heyeti 25 dakikalık ara verdi.

Hükümet temsilcilerinin ve başvurucu Osman Kavala’nın… pic.twitter.com/RkB2rZR9Xs

— Sezgin Tanrıkulu (@MSTanrikulu) March 25, 2026