Afgan göçmenlerden Türkiye iddiası: Sınırda darp edildik, donarak ölenler oldu

GAZETE PENCERE - Avrupa'ya ulaşma umuduyla Türkiye'ye geçmeye çalışan bir grup Afgan göçmen, Türkiye-İran sınırında gözaltına alındıktan sonra şiddete maruz kaldıklarını, eşyalarının alındığını ve dondurucu soğukta sınır hattına bırakıldıklarını öne sürdü.12 göçmen, yaşadıkları olayların ardından çok sayıda kişinin donma tehlikesi geçirdiğini, bazılarının ise yaşamını yitirdiğini anlattı.

Yaşları 13 ile 25 arasında değişen göçmenlerin ifadelerine göre, yaklaşık 50 kişilik grup Van yakınlarında gözaltına alındı. Tanıklar, kendilerine fiziksel şiddet uygulandığını, kişisel eşyalarının alındığını ve günlerce yetersiz koşullarda tutulduklarını iddia etti.

Grupta bulunan 13 yaşındaki Asım ile birlikte toplam 11 kişinin donma nedeniyle uzuvlarını kaybettiği belirtilirken, beş göçmen ise yolculuk sırasında en az 20 kişinin soğuktan hayatını kaybettiğine tanıklık ettiklerini söyledi.

Türkiye, milyonlarca sığınmacıya ev sahipliği yapan ülkeler arasında yer alırken, bazı uluslararası insan hakları kuruluşları ise Afgan göçmenlerin sınırda sistematik biçimde geri itildiği ve iltica süreçlerine erişimlerinin engellendiği yönünde raporlar yayımlıyor.

TÜRKİYE'DEN İDDİALARA YANIT

BBC Afghan Forensic'in sorularını yanıtlayan Türkiye Dışişleri Bakanlığı, sınır güvenlik birimlerinin ulusal ve uluslararası hukuk çerçevesinde hareket ettiğini belirtti. Açıklamada, düzensiz göçmenlere gıda, su ve sağlık hizmeti dahil gerekli insani desteğin sağlandığı, tüm işlemlerin insan haklarına saygı temelinde yürütüldüğü ifade edildi.

AÇ BIRAKTILAR

21 yaşındaki Şahsavar, kaçakçıların yardımıyla dördüncü denemesinde Türkiye'ye geçtiğini ancak Van'a ulaştıktan kısa süre sonra yakalandığını anlattı.

Şahsavar'ın iddiasına göre gözaltındaki göçmenler sıraya dizilerek darbedildi ve birkaç gün boyunca soğuk bir depoda tutuldu. Bu süreçte yalnızca günde bir kez kuru ekmek ve su verildiğini öne sürdü.

23 yaşındaki Alavaldin ise gözaltında kaldıkları süre boyunca yeterli yiyecek verilmediğini, odun taşıma ve kar temizleme gibi ağır işlerde çalıştırıldıklarını iddia etti. Ayrıca ailesi ve kendisini Avrupa'ya götürmeyi vaat eden kaçakçılarla iletişim kurmasının engellendiğini söyledi.

SOYULDUK

Göçmenlerin büyük bölümü, 25 Ocak'ta yeniden dışarı çıkarıldıklarını ve bu sırada demir çubuklarla darbedildiklerini ileri sürdü.

Alavaldin, elleri bağlı şekilde kar üzerinde sürünmeye zorlandıklarını, bazı kişilerin başlarından yaralandığını ve ciddi şekilde kan kaybettiklerini anlattı.

Şahsavar ise grubun üzerindeki kıyafetlerin büyük bölümünün çıkarıldığını, ayakkabı ve çoraplarının da alındığını belirterek, sekizer kişilik gruplar halinde İran yönüne bırakıldıklarını söyledi.

O gece etkili olan tipi nedeniyle yönlerini kaybettiklerini ifade eden Şahsavar, karla kapanan patikalarda saatlerce ilerlemeye çalıştıklarını aktardı.

DONARAK ÖLENLER VAR

Göçmenler, gruptaki Daniyal isimli çocuğun kar fırtınasında yolunu kaybederek yaşamını yitirdiğini söyledi.

Şahsavar ise büyük bir kayanın yanına sığındığını, kısa süre sonra donmak üzere olan Ahmet ve Asım'ın da yanına geldiğini anlattı.

Sabah olduğunda Asım'ın yürümeye devam ettiğini belirten Şahsavar, Ahmet'in ise kollarında hayatını kaybettiğini ifade etti.

Sosyal medyada daha sonra paylaşılan görüntülerde, Asım'ın karlar içinde kurtarma ekipleri tarafından bulunduğu görülüyor. Konuşamayacak kadar üşüyen çocuğun eliyle diğer göçmenlerin bulunduğu yönü göstermesi sayesinde kurtarma ekiplerinin farklı kişilere de ulaşabildiği aktarıldı.

VAN BAROSU'NDAN AÇIKLAMA

Van Barosu İnsan Hakları Merkezi Göç ve İltica Komisyonu Başkanı Şafak Bozkurt, söz konusu olayla ilgili kendilerine doğrudan ulaşan bir başvuru olmadığını ancak bölgede geri itme ve hipotermi vakalarının zaman zaman yaşandığını söyledi.

Afgan göçmen hakları savunucusu Zakira Hikmat da Taliban'ın 2021'de Afganistan'da yeniden iktidara gelmesinden bu yana benzer iddiaların sıkça gündeme geldiğini belirtti. Hikmat'a göre sınır güvenliğinin artırılması, göçmenleri daha riskli dağ geçişlerine yöneltiyor.

Van'da faaliyet gösteren göçmen hakları aktivisti Mahmut Keçen ise İran-Türkiye sınırındaki dağlık güzergâhların aşırı soğuk, yaralanma ve insan kaçakçılarının istismarı gibi ciddi riskler barındırdığını ifade etti.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ile Uluslararası Af Örgütü de daha önce yayımladıkları raporlarda Afgan sığınmacıların kötü muamele gördüğü, iltica başvurularına erişimlerinin engellendiği ve hukuka aykırı biçimde geri gönderildikleri yönündeki iddialara yer vermişti.

BAKANLIK: İDDİALAR GERÇEĞİ YANSITMIYOR

Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu iddiaların dayanaksız olduğunu savunarak, düzensiz göçle mücadelede uluslararası hukuk ve insan hakları ilkeleri doğrultusunda hareket edildiğini belirtti.

Bakanlık açıklamasında, Türkiye'nin İran ile olan 560 kilometrelik sınırının 24 saat esasına göre teknolojik sistemlerle izlendiği, tüm sınır olaylarının kayıt altına alındığı ve etkin sınır güvenliği sayesinde Avrupa'ya yönelik düzensiz göç akışının büyük ölçüde engellendiği ifade edildi.

Öte yandan BBC Afghan Forensic'in olayla ilgili İran makamlarından da değerlendirme talep ettiği belirtildi.