AK Parti medyası orman yangınlarında okurundan neyi kaçırdı?

GAZETE PENCERE - Türkiye’de ormanlar yalnızca maden şirketleri, enerji projeleri ve mega yatırımların baskısı altında değil. Orman yıkımını görünmez kılan medya düzeni de bu sürecin önemli aktörlerinden biri.

“Orman haberlerinin kamuoyuna aktarılmasında medyanın siyasal yaklaşımlarındaki farklılıklar” adlı araştırma, iktidar yanlısı medyanın ormansızlaşma, orman bozulması ve yangınlar gibi temel sorunları görünmez kıldığını, buna karşılık hükümet politikalarını öne çıkaran bir yayın çizgisi izlediğini ortaya koydu.

BirGün’den İlayda Sorku’nun haberine göre, Ormancılık Politikası Uzmanı Prof. Dr. Erdoğan Atmış, Dr. Öğretim Üyesi Hikmet Batuhan Günşen ve Doç. Dr. Cihan Erdönmez tarafından hazırlanan çalışmada, 2019 ve 2020 yıllarında yayımlanan 600’e yakın haber, köşe yazısı ve söyleşi incelendi. Uluslararası akademik bir dergi olan Society & Natural Resources’da yayımlanan çalışmada, araştırmacılar BirGün, Cumhuriyet ve Sözcü’yü muhalif; Hürriyet, Sabah ve Milliyet’i ise iktidar yanlısı medya olarak değerlendirdi. Çalışmanın en çarpıcı bulgusu, iki medya grubunun yalnızca aynı olaylara farklı yaklaşmadığı, aynı zamanda tamamen farklı gündemler kurduğu oldu.

Araştırmaya göre orman tahsisleri medyada en çok işlenen konu oldu. Ancak yandaş medya, ormanların madencilik, enerji, ulaşım ve turizm projelerine açılmasını konu alan haberleri görmedi.

EN ÇOK TAHSİSLER GİZLENDİ

Tahsis haberlerinin yüzde 55,8’i doğrudan madencilik faaliyetleriyle ilgiliydi. Araştırmacılar, madencilik faaliyetlerinin ormansızlaşma ve orman bozulmasının temel nedenlerinden biri haline geldiğine dikkat çekti.

Çalışmada, 2002 sonrası ekonomik büyüme odaklı politikalarla birlikte ormanların korunması gereken doğal varlıklar olmaktan çıkarılarak madencilik, enerji ve altyapı projeleri için kullanılacak araziler olarak değerlendirildiği belirtildi. Bu politikaların büyük orman ekosistemlerini parçaladığı, biyolojik çeşitliliği tehdit ettiği ve yangın riskini artırdığı vurgulandı.

YANGINDA DA AYNI TABLO

Orman yangınları başlığıysa en çok işlenen konular arasında ikinci sırada yer aldı. Araştırmaya göre iktidar yanlısı gazeteler yangınları çoğunlukla yangının çıktığını ve söndürme çalışmalarının başladığını aktaran haberlerle sınırlı tuttu. Yangınların neden çıktığı, neden büyüdüğü ya da neden kontrol altına alınamadığı soruları ise kendine yer bulamadı.

Muhalif gazeteler ise yangınları yalnızca bir afet başlığı olarak değil, ormancılık politikalarının sonucu olarak ele aldı.

Yangınlarla tahsisler, orman parçalanması ve insan baskısı arasındaki ilişkiyi sorgulayan haberler yaptı.

Araştırmada Kanal İstanbul projesi de ormanlar üzerindeki baskının sembollerinden biri olarak öne çıktı. İmar ve altyapı projeleri kategorisinde değerlendirilen Kanal İstanbul’un orman alanlarını parçaladığı, yeni yerleşim baskıları yarattığı ve yangın riskini artırdığı belirtildi.

Çalışmada, proje ile ilgili haberlerin büyük bölümünün muhalif gazetelerde yer aldığı kaydedildi.

YIKIM DEĞİL KAMPANYA

Çalışmaya göre iktidar yanlısı medya, ormancılığın temel sorunlarından çok hükümet politikalarını öne çıkaran başlıklara yoğunlaştı. Özellikle “Milli Ağaçlandırma Günü” etkinliklerinin öne çıkarıldığı, buna karşılık ormansızlaşma ve orman bozulmasına ilişkin haberlerin geri plana itildiği belirtildi. Araştırmacılar, bu yayın çizgisinin hükümetin ormancılık politikalarına yönelik eleştirileri görünmez kıldığını ifade etti.

İktidar yanlısı medyanın öne çıkardığı başlıklar şöyle sıralandı:

•Ağaçlandırma kampanyaları

•Milli Ağaçlandırma Günü etkinlikleri

•Kırsal kalkınma projeleri

•Kurumsal faaliyetler

•Yaban hayatı çalışmaları

Çalışmanın sonuç bölümünde ise araştırmacılar, iktidar yanlısı medyanın ormancılığın temel sorunlarını görünmez kılan yaklaşımının demokrasi kültürüne zarar verdiğini, kamuoyunun bilgi alma hakkını zayıflattığını ve ormancılık politikalarının rasyonel biçimde tartışılmasını engellediğini belirtti. Araştırmada, farklı gazeteleri takip eden yurttaşların aynı ormancılık meseleleri hakkında birbirinden tamamen farklı bilgi ve algılara sahip hale geldiği vurgulandı.

MEDYANIN KARNESİ

• İncelenen toplam haber, köşe yazısı ve söyleşi: 573

• Muhalif gazetelerde yayımlanan haberler: %65

• İktidar yanlısı gazetelerde yayımlanan haberler: %35

RANTA KÖR KALDILAR

• Tahsis haberlerinin %90,4’ü

• Yangın haberlerinin %69,1’i

• İktidar politikalarına karşı haberlerin %91’i muhalif gazetelerde yayımlandı.