‘Avrupa’da yaşananların Türkiye’de de olmaması için hiçbir sebep yok’

GAZETE PENCERE - İklim krizi artık yalnızca orman yangınları, kuraklık ya da eriyen buzullarla anlatılmıyor.

Ekstrem hava olayları, bugün milyonlarca insan için büyük tehditlerden birine dönüştü.

Fosil yakıt politikalarının ve yıllardır ertelenen iklim önlemlerinin faturası her geçen yıl daha ağırlaşırken Avrupa’da etkili olan ekstrem hava olayları da bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu.

Fransa’da sıcak hava dalgasının etkili olduğu son günlerde önceki yıla kıyasla yaklaşık bin fazla ölüm kaydedildi. Almanya’da ise gece sıcaklığı 29,4 dereceye çıkarak ülke tarihinin en yüksek gece sıcaklığı olarak ölçüldü. İtalya, İspanya, Britanya ve Belçika da aşırı sıcakların etkisi altında kaldı, yüzlerce insan sıcaklığa bağlı olarak yaşamını yitirdi. Uzmanlar, bu tablonun artık "istisna" değil, yeni bir “normal” haline geldiğine dikkat çekti.

RAKAMLAR ENDİŞE VERİCİ

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre:

• Avrupa’da son dört yılda sıcağa bağlı 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti.

• Yalnızca 2022 yılında Avrupa’da 62 bin sıcaklığa bağlı ölüm yaşandı.

• Dünyada her yıl yaklaşık 500 bin kişi aşırı sıcaklar nedeniyle yaşamını yitiriyor.

KAMUSAL ÖNLEM ZORUNLU

BirGün’den İlayda Sorku’nun haberine göre, Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Cavit Işık Yavuz, sıcaklık kaynaklı ölümlerin artık yeni bir halk sağlığı tehdidi olduğunu belirterek kamusal önlemlerin zorunlu hale geldiğini söyledi. Yavuz, “Sıcak havaların vücutta yarattığı ısı stresi, kalp hastaları, böbrek problemi olanlar, şeker hastalığı olanlar ve bazı kırılgan gruplar için risk oluşturuyor” dedi. Çoğu ülkede ‘‘sıcak sağlık eylem planı’’ adında eylem planları olduğuna dikkat çeken Yavuz, şunları kaydetti: “Bu tip durumlarda alınacak önlemleri erkenden tespit etmeye çalışıyorlar. Özellikle ileri yaşta olanlar, çocuklar, gebeler, açık havada çalışan tarım işçileri, inşaat işçileri, park bahçe çalışanları, belediye işçileri yüksek risk altında. Dolayısıyla bu sıcak dönemler sağlık hizmetleri yükünü de arttıran dönemler. Aşırı sıcaklara karşı bireysel önlemlerin ötesinde yönetsel düzeyde de tedbirler almak gerekiyor. Özellikle kırılgan gruplara yönelik önlemler almak gerekiyor. Kamusal önlemleri de düşünmek lazım, yalnızca bireysel önlemlerle yapamayız. Bu alana dair bir politika geliştirilmesi gerekiyor. İklim değişikliğinin etkileri ve buna bağlı olarak bizi bekleyen sağlık tehditleri bizim yeni normalimiz. Bunlara ilişkin çeşitli bakanlıkların ve kurumların bazı hazırlık çalışmalarını görüyoruz ama yeterli değil. Bizim artık yerelde de hazırlık planlarına ihtiyacımız var. Bu anlamda daha gideceğimiz çok yol var.”

İklimbilimci Prof. Dr. Nüzhet Dalfes ise iklim değişiminin etkilerinin giderek ağırlaşacağını söyledi.

ETKİLERİ AĞIRLAŞACAK

Dalfes, “Bunlar iyi günler. Bu tip ekstrem olayların; daha sıcak, daha kurak yazların ve yılların devreye girmesi giderek artacak. İklim değişimi yeni bir şey değil, içinde yaşıyoruz. Önümüzdeki 10 yıllar, geçmişteki 10 yıllardan daha farklı olacak. Bu tip ekstrem sıcaklıklar karşımıza çok daha sık çıkacak, durum iyileşmeyecek” dedi. “Bugün Avrupa’da yaşananların Türkiye’de de olmaması için hiçbir sebep yok” diyen Dalfes, şunları kaydetti: “Kendimizi ona göre hazırlamamız, şehirlerimizi ona göre kurgulamamız lazım. Bugünden yarına binaların mimarisini değiştiremeyiz ama sıcak ülkelerden biraz esinlenip bundan sonra yaptığımız binaları buna göre kurgulamamız ve tasarlamamız lazım. Önümüzdeki 10 yıllar geçmişten çok farklı olacak. Bunu durduramazsınız, geçmişte yaptıklarımız geleceğe yansıyacak. Kaldı ki insanlık şu anda fosil yakıtların kullanımını sınırlama konusunda pratik olarak hiçbir şey yapamıyor. Öyle bir siyasi irade de yok etrafta. İnsan kökenli iklim değişimi bir gerçektir. Bu gerçekle yüzleşme zamanımız gelmiş geçiyor.”

AVRUPA’DA TABLO AĞIR

Sıcak hava dalgası birçok ülkede yaşamı felç etti.

• DSÖ, 21 Haziran’dan bu yana Avrupa’da sıcak hava dalgasına bağlı olarak 1300’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

• İspanya’da 21-24 Haziran arasında 212 kişi sıcaklık nedeniyle yaşamını yitirdi.

• Fransa’da 24 Haziran’dan beri yaklaşık bin fazla ölüm kaydedildi. Ölümlerin yüzde 85’i 65 yaş üzerindeki kişilerde görüldü.

• Almanya Kubschütz’de gece sıcaklığı 29,4 derece olarak ölçüldü. Bu değer ülke tarihindeki en sıcak gece olarak kayda geçti.