Danıştay’dan İBB lehine karar: İhalelerde bakanlık-belediye farkı kalkıyor!

GAZETE PENCERE - Danıştay, Ulaştırma Bakanlığı’na, yabancı para birimi ile ihale yapma imkânı sağlayan ve ilgili yönetmeliğe sonradan eklenmiş ifadenin yürütmesini durdurdu.

t24'ten Çiğdem Toker'in haberine göre Yüksek Mahkeme, eklenen o ifade ile kent içi toplu ulaşım (metro, tramvay vb.) ihalelerinde, Ulaştırma Bakanlığı’na tanınan bir önemli istisnanın, belediyelere tanınmamasının “giderilmesi güç veya imkânsız zararların doğmasına yol açacağını” bildirdi.

Karar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) açtığı dava üzerine verildi. İBB, toplu ulaşım yaptırma imtiyazına sahip olduğu halde, yabancı para cinsinden ihaleye çıkmasına izin verilmemesinin, kamu yararına aykırılıklar ve ayrımcılık doğurduğu gerekçesiyle bu davayı açmıştı.

10 YILLIK DÖVİZ AYRIMCILIĞI YARGIDAN DÖNDÜ

İBB’nin Kamu İhale Kurumu (KİK) aleyhine açtığı bu davada; Danıştay 13. Dairesi’nin verdiği söz konusu karar, Ulaştırma Bakanlığı ile bütün yerel yönetimlerin ulaştırma alanındaki ihaleleri açısından önemli sonuçlar üretme potansiyeli taşıyor.

Ulaştırma Bakanlığı ile yerel yönetimlerin ihaleleri açısından önemli sonuçların doğabileceğini belirten Toker yazısında şöyle devam etti:

"Danıştay’ın, İBB başta olmak üzere, yerel yönetimlerin Anayasal ve yasal haklarını teslim eden bu kararı, aslında ta 10 yıl öncesine uzanan bir değişikliğe gidiyor.

Hatırlayan okurlar mutlaka çıkacaktır:

Türk lirası (TL) 2016 yılında iki kez üst üste ABD doları karşısında ciddi değer kaybına uğradı.

İlki 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi ve sonrasında ilan edilen OHAL.

Ardından, 8 Kasım 2016’da Donald Trump’ın başkanlık seçimini kazanması sonucu.

TL’nin toparlanması için o dönem alınan önlemlerden biri de kamu ihalelerinde yabancı para birimi cinsinden teklif verme imkânın sona erdirilmesiydi. Bu amaçla “Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde konuyla ilgili ifadeler, 2016 kasım ayındaki değişiklikle yürürlükten kaldırıldı.

Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile kamu ihalelerinde sadece TL ile teklif verilebileceği, ihale sözleşmesiyle ilgili ödemelerde de TL kullanılacağı maddeleri getirildi.

Fakat bu madde uzun ömürlü olamadı. Art arda farklı yatırımcı kamu kuruluşlarından gelen “Biz de yabancı para birimiyle ihale yapmalıyız” talepleri doğrultusunda, maddeye istisnalar eklendi.

Önce BOTAŞ’ın doğalgaz arz güvenliği için yapacağı ihalelerde, tekliflerin yabancı para birimi cinsinden verilmesinin önü açıldı. Maddeye bu yönde bir istisna konuldu.

Sonra Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı istisna istedi. Türkçesi “Yabancı para birimiyle ihale açabileyim” diye talepte bulundu. Kamu İhale Kurumu (KİK) bu talebi uygun gördü.

Geçen yıl ağustos ayında da bu yönde değişiklik yapıldı. Söz konusu yönetmeliğe bu defa Ek2 ile "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından kent içi raylı sistem ve demiryolu hatlarında kullanılacak araç alımlarına ilişkin gerçekleştirilecek ihalelerde,” ibaresi eklendi.

Bunlarla kalmadı. Sağlık Bakanlığı, TEMSAN, DHMİ; TCDD, TÜRASAŞ, DSİ… Hepsi tek tek istisna maddesine eklendi. Bu, tüm bu kurumların ABD doları, Euro üzerinden ihale yapabilecekleri anlamına geliyordu.

İBB: BİZ NİYE AÇAMIYORUZ?

Görev, yetki sorumluluk alanındaki kamu ihalelerinde, ulaştırma konusu da bulunan İBB, yabancı para birimi cinsinden ihale açabilmesine imkân tanınması talebiyle dava açtı. Bu davadan önce KİK’e başvurarak, yönetmelik değişikliğinin belediyeleri de içine alacak şekilde genişletilmesini talep etti. Ancak bir cevap verilmedi.

DANIŞTAY: BELEDİYELERİN DE HAKKI VAR

Danıştay kararında, yabancı para birimiyle ihale açılmasına istisna sağlayan yönetmelik maddesinin sadece bakanlığa tanınmasının hukuka uygun olmadığı vurgulandı. Bu istisnanı belediyeleri de kapsaması gerektiği net bir dille ifade edildi.

İBB’NİN TALEBİ KABUL EDİLDİ

13. Daire işte bu gerekçeyle, İBB’nin KİK aleyhine açtığı davadaki yürütmenin durdurulması talebini kabul etti.

Böylece 12 Ağustos 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve Ulaştırma Bakanlığı’na kent içi raylı sistemlerde döviz cinsinden ihale yapma imkanı tanıyan istisnadaki bu ifadenin yürütmesi durdurulmuş oldu.

KARAR İLE NELER TESCİLLENDİ?

Danıştay’ın bu kararı, ilginç bir şekilde belediyelere metro ihalelerini yabancı para birimiyle yapmalarını doğrudan sağlamıyor. Tersine, Bakanlığın talebiyle eklenmiş olan uyuşmazlık konusu o madde, eksik bulunduğu için yürütmesi durdurulunca, Ulaştırma Bakanlığı’nın da yabancı para birimi cinsinden kent içi metro ihalesi açamayacağı anlamına geliyor.