İmamoğlu'nun kitabı da engellenmişti: AYM'den kitap toplatmaya 'ihlal' kararı

GAZETE PENCERE - Tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı ve cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun mahkemede kısıtlanan savunmalarını derlediği “Milletim Şahidimdir” adlı kitabına İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talebi kapsamında İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliği’nce henüz basım aşamasındayken “kitaba el koyma”, “basımı durdurma”, “dağıtım ve satış yasağı” getirilmişti. Bu karara tepkiler gelmiş, basılmamış bir kitabın yasaklanmasının toplumun bilgi edinme hakkına ve ifade özgürlüğüne açık bir müdahale olduğu ifade edilmişti.

AYM’DEN EMSAL NİTELİĞİNDE

Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) bugünkü Resmi Gazete’de yayımladığı karar ise, söz konusu tartışma kapsamında örnek bir karar yarattı. Cumhuriyet’ten Aytunç Ürkmez’in haberine göre Yüksek Mahkeme; Hasan Cemal Kaya’nın “Çözüm Sürecinde Kürdistan Günlükleri” ile “Delila Bir Genç Kadın Gerillanın Dağ Günlükleri” kitapları, Tuğçe Tatari’nin “Anneanne Ben Aslında Diyarbakır’da Değildim” kitabı, “Boyun Eğme” dergisi ve CHP tarafından basılan “21 Soruda FETÖ’nün Siyasi Ayağı” isimli kitapçık gibi çok sayıda basılı materyale ilişkin çeşitli tarihlerde verilen toplatma, dağıtım ve satış yasağı kararlarına yapılan itirazları birleştirerek değerlendirdi.

AYM; söz konusu uygulamaların “ifade özgürlüğü” ve “basın hürriyeti” haklarını ihlal edildiğine “oy çokluğuyla” karar verdi.

‘KORUMA TEDBİRİ’ DEĞİL ‘NİHAİ YASAK’

Yüksek Mahkeme kararının gerekçesinde; “Basın Kanunu” kapsamında toplatma kararları şeklindeki müdahalelerin bir yasallık ölçütü sağlamadığını vurgulayarak; eser toplatılmasında “öngörülebilirlik ve belirlilik ölçütlerinin” sağlanmadığı vurgulandı. Gerekçede ayrıca alınan kararlar yönünden “bir koruma tedbirinden çok nihai yaptırım niteliğinde kalıcı bir yasak hâline getirildiğini ortaya koyar niteliktedir” değerlendirilmesine de yer verildi.

‘YASALARA AÇIKÇA AYKIRILIK’ VURGUSU

Yüksek Mahkeme gerekçesinde; başvuru kapsamındaki tekmil toplama kararlarında “Basın Kanunu” ile “Ceza Muhakemesi Kanunu” yönünden öngörülen özel geçerliliklere açıkça aykırılık yapıldığı, ceza yargılamasından bağımsız birer yasak şekline dönüştüğü ve nihai yaptırım şeklini aldığını belirtti.