Özgür Özel çağrı yaptı: Ara seçime nasıl gidilir?

ANKARA - CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in erken seçim çağrısı eğer kabul görmezse ara seçim şartlarını zorlayacaklarını işaret etmesiyle birlikte gözler TBMM’de istifalar yoluyla seçime gidilmesi ihtimaline çevrildi. Anayasa’nın uyarınca genel seçimden 30 ay sonrasında en az 30 milletvekili sandalyesinde boşalma olması ve istifasıyla ara seçime gidilmesi mümkün oluyor.

Türkiye’de “ara seçim” koşulları, Anayasa’nın 78’nci maddesi uyarınca ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 7’nci maddesinde düzenleniyor. Ara seçim, parlamento yani Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) için yapılacak ülke genelinde seçime gidilmesi anlamına geliyor.

Anayasa uyarınca iki durumda ara seçim olasılığı ortaya çıkıyor. Birincisi TBMM’de en az 30 milletvekili sandalyesinde istifa, ölüm veya vekillik düşürülmesi sonucunda boşalma olması gerekiyor. İkincisi ise bir ilin veya bir seçim çevresini temsil eden milletvekili kalmazsa o zaman ara seçime gidilmesi gerekiyor.

Kanunda ise, “Anayasa gereği, ara seçim her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden 30 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 1 yıl kala ara seçime gidilemez. Ancak, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de üyesi kalmaması halinde boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü o seçim çevresinde ara seçime gidilir.” hükümleri bulunuyor.

YSK KARARIYLA 2022’DE SİİRT VEKİLSİZ KALINCA ARA SEÇİM ŞARTI ORTAYA ÇIKMIŞTI

Ara seçimdeki ikinci seçenek örneğindeki ara seçim, en son Siirt ilinde gerçekleşti. Ara seçim şartı, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK), AK Parti tarafından Siirt'in Pervari ilçesine bağlı Doğanköy'deki sonuçlara itirazı üzerine aldı Siirt’te genel seçimleri iptal kararıyla ortaya çıktı. AK Partili Mervan Gül, CHP'li Ekrem Bilek ile bağımsız Fadıl Akgündüz'ün üyelikleri düştü. YSK’nın mazbata iptali kararı üzerine AK Partili Mervan Gül, CHP'li Ekrem Bilek ile bağımsız Fadıl Akgündüz'ün milletvekillikleri düşürüldü.

AK Parti, 3 Kasım 2002 Genel Seçimleri sonucunda iktidar olmuş ancak Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi yasaklı olması nedeniyle Başbakanlık koltuğuna Abdullah Gül oturmuştu. Erdoğan’ın yasağı gerekçesiyle yapılacak ara seçime katılabilme olanağı yoktu ancak o dönemki CHP Genel Başkanı Deniz Baykal bu durum değiştirme önerisinde bulundu. CHP'nin desteğiyle anayasa değişikliği gündeme taşındı.

Anayasa’nın üç maddesini değiştirmek için 250 milletvekili imzalı yasa teklifi TBMM Başkanlığı`na sunuldu. Teklifle Anayasa’nın milletvekili seçilme yasağını düzenleyen 76’ıncı, ara seçim maddesini düzenleyen 78’inci ve Seçim Yasası’nda yapılacak değişikliklerin yürürlük tarihini düzenleyen 67’nci maddelerinde değişiklik yapıldı.

O dönem Baykal’ın “Hem millete sözleri, hem de bana borçları var” dediği anayasa değişikliği süreci ardından 9 Mart 2003’te Siirt’teki ara seçimde Erdoğan milletvekili adayı oldu.

Siirt ara seçimine 4 siyasi parti katılırken; birisi Erdoğan olmak üzere AK Parti üç milletvekilliği kazandı ve AK Parti’nin milletvekili sayısı 365'e yükselirken, CHP'nin milletvekili sayısı 177'e, bağımsızların sayısı ise 8'e geriledi. Erdoğan, milletvekili olması sonrasında Başbakan olarak 14 Mart 2003’te 59. Hükümet’i kurdu.