SMA hastaları için yeni dönem: FDA kas büyümesinin ‘frenini’ kaldıran ilacı onayladı

GAZETE PENCERE - Kas kaybını önlemeye yönelik tedavilerde önemli bir gelişme yaşandı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Scholar Rock tarafından geliştirilen Isembyld (apitegromab-mstn) adlı ilacı spinal musküler atrofi (SMA) tedavisinde onayladı. KARAR’da yer alan habere göre, FDA’nın 11 Eylül’de verdiği onayla ilaç, halihazırda SMN2 genini hedefleyen bir tedavi alan 2 yaş ve üzerindeki çocuklar ile yetişkin SMA hastalarında kullanılabilecek. FDA, Isembyld’i SMA’da doğrudan kas kaybını hedefleyen ilk onaylı tedavi olarak tanımladı.

DİĞER SMA İLAÇLARINDAN FARKLI

Isembyld’in etken maddesi apitegromab, vücuttaki kas büyümesini doğal olarak sınırlayan miyostatin adlı proteinin aktive olmasını engelleyen bir monoklonal antikor. Miyostatin, kas gelişimi üzerinde bir tür “fren” görevi görüyor. Bu mekanizmanın baskılanmasıyla kas kütlesinin ve kas fonksiyonlarının korunması ya da artırılması hedefleniyor. Mevcut SMA ilaçları esas olarak hastalığın genetik kökenine ve motor nöronların korunmasına odaklanırken, apitegromab doğrudan kas dokusunu hedefleyen farklı bir yaklaşım sunuyor.

MOTOR FONKSİYONDA İYİLEŞME TESPİT EDİLDİ

FDA onayı, 188 SMA hastasının yer aldığı 52 haftalık randomize, çift kör ve plasebo kontrollü SAPPHIRE çalışmasının sonuçlarına dayanıyor. Çalışmanın temel analizinde, önerilen 10 mg/kg dozunu alan hastalarda motor fonksiyonu değerlendiren HFMSE ölçeğinde plaseboya kıyasla 2,2 puanlık iyileşme görüldü. Tedaviyi alanların yüzde 34,2’sinde klinik açıdan anlamlı kabul edilen en az 3 puanlık iyileşme sağlanırken, plasebo grubunda bu oran yüzde 13,5 oldu.

GLP-1 TEDAVİSİNE EKLENECEK

Isembyld’in onayı şu an için SMA ile sınırlı. Ancak apitegromabın daha geniş kullanım alanlarına ilişkin araştırmalar, ilacı özellikle obezite ve sağlıklı yaşlanma tartışmalarının merkezine taşıyor. Bunun nedeni, semaglutid ve tirzepatid gibi GLP-1 temelli ilaçlarla gerçekleşen hızlı kilo kaybı sırasında yağ dokusuyla birlikte yağsız vücut ve kas kütlesinin de azalabilmesi. Scholar Rock, apitegromabı tam da bu soruna karşı GLP-1 tedavisine ekleyerek test etti.

TİRZEPATİDLE BİRLİKTE FAZ 2 ÇALIŞMASINDA DİKKAT ÇEKEN SONUÇ

102 fazla kilolu veya obez yetişkinin katıldığı Faz 2 EMBRAZE çalışmasında, katılımcılara tirzepatid ile birlikte apitegromab veya plasebo verildi. 24 haftanın sonunda apitegromab alan grupta, yalnızca tirzepatid alanlara kıyasla 1,9 kilogram daha fazla yağsız vücut kütlesi korundu. Bu sonuç, kas/yağsız kütle kaybının yaklaşık yüzde 54,9 oranında azaltılması anlamına geldi. İki gruptaki toplam kilo kaybı ise birbirine yakın gerçekleşti. Çalışma 2026’da Nature Medicine dergisinde yayımlandı. Bu sonuçlar, kilo verirken kas kaybını azaltabilecek bir tedavinin GLP-1 ilaçlarına eklenmesi fikrine bilimsel dayanak sağladı.

DR. MIKE HART: GLP-1’LER KADAR BÜYÜK OLACAK

Longevity ve metabolik sağlık alanındaki çalışmalarıyla tanınan Kanadalı hekim Dr. Mike Hart, FDA kararının ardından miyostatin inhibitörlerinin gelecekte çok daha geniş bir kullanım alanına ulaşacağını öngördü. Hart, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:

“FDA, nadir görülen bir kas erimesi hastalığında kas kaybını önlemek için bir miyostatin inhibitörünü onayladı. Bunun yakında GLP-1’lerle birlikte kullanılmak üzere de onaylanacağı kesin. Miyostatin inhibitörleri GLP-1’ler kadar büyük olacak.”

Hart’ın sözünü ettiği olasılığa ilişkin klinik araştırmalar şimdiden başlamış durumda. Apitegromabın tirzepatid ile birlikte kullanıldığı Faz 2 çalışmasında kas kütlesinin korunmasına ilişkin olumlu sonuçlar elde edildi.

DERYA UNUTMAZ: GLP-1’LERDEN BİLE DAHA BÜYÜK OLABİLİR

The Jackson Laboratory’de insan bağışıklık sistemi ve yaşlanma üzerine çalışan Prof. Dr. Derya Unutmaz ise Hart’ın değerlendirmesine katılarak konuyu “longevity”, yani sağlıklı yaşam süresinin uzatılması açısından ele aldı.

Unutmaz şu değerlendirmeyi yaptı:

“Tamamen katılıyorum. Miyostatin inhibitörleri ve kası koruyan ya da kas oluşturan diğer tedavilerin sonunda GLP-1 ilaçlarından bile daha büyük hale gelebileceğini düşünüyorum.”

Unutmaz, bu tür kas koruyucu ve kas geliştirici tedavilerin insan ömrünü uzatmaya yönelik teknolojiler açısından “ikinci önemli köprülerden biri” haline gelebileceğini de savundu.

Unutmaz daha önce de yaşlanmayla birlikte görülen kas kaybının gelecekteki yaşam süresini uzatma tedavilerinde önemli hedeflerden biri olacağını dile getirmişti.

NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Yaş ilerledikçe ortaya çıkan kas kaybı yalnızca fiziksel güç kaybına yol açmıyor. Kas dokusu, metabolik sağlık, glikoz kontrolü, hareket kabiliyeti ve bağımsız yaşam açısından da kritik rol oynuyor. Bu nedenle araştırmacılar, miyostatini hedefleyen tedavilerin yalnızca genetik kas hastalıklarında değil; obezite tedavileri sırasında kas kaybının önlenmesi, yaşa bağlı kas erimesi ve sağlıklı yaşlanma gibi çok daha geniş alanlarda kullanılabileceğini araştırıyor. Scholar Rock da apitegromabın ardından deri altından uygulanmak üzere geliştirilen yeni nesil miyostatin inhibitörü SRK-439 üzerinde çalışıyor. İlaç halen klinik geliştirme aşamasında.

FDA ONAYI ŞİMDİLİK SADECE SMA İÇİN

Bununla birlikte FDA’nın son kararı apitegromabın obezite veya GLP-1 tedavileriyle kullanımını kapsamıyor. Isembyld yalnızca belirli SMA hastaları için onaylandı. FDA ayrıca tedavide kemik kırığı riskinde artış görüldüğünü bildirdi. Üst solunum yolu enfeksiyonları, kusma, öksürük, viral enfeksiyonlar, baş ağrısı ve gastroenterit de en sık bildirilen yan etkiler arasında yer aldı. Ancak aynı molekülün GLP-1 tedavisi sırasında kas kütlesini koruduğunu gösteren kontrollü Faz 2 sonuçlarının bulunması, Hart ve Unutmaz’ın dikkat çektiği daha geniş kullanım alanlarının önümüzdeki yıllarda ilaç sektörünün önemli araştırma başlıklarından biri olabileceğini gösteriyor.