3 asırlık İshak Ağa Çeşmesi’nin son hali tepki çekti

GAZETE PENCERE - Beykoz Yalıköy’deki 300 yıllık İshak Ağa Çeşmesi’nin restorasyon sonrası görüntüsü gündem oldu. Tarihi silindir gövdenin yerini yeni dikdörtgen mermer bir yapının alması tartışmalara neden oldu.

Kitabenin akıbetine yönelik iddialar üzerine açıklamada bulunan Vakıflar Genel Müdürlüğü, uygulamanın İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından yapıldığını duyurdu.

Cumhuriyet’ten Öznur Oğraş Çolak’ın haberine göre, İBB’den, izinsiz müdahaleyi tespit ettikleri, tutanak tuttukları ve korumaya aldıklarına ilişkin açıklama geldi.

MİRAS...

1746-1747 yıllarında İstanbul Gümrük Emini İshak Ağa tarafından yenilenen çeşme, Beykoz’daki önemli tarihi miraslardan biri olarak bilinmekte. “Su sarayı” olarak anılır. 8 mermer sütun, 6 sivri kemer ve geniş bir saçaktan oluşan klasik bir dönem yapısı... Konuyu değerlendiren restoratör ve uzman mimar Korhan Gümüş şu ifadeleri kullandı:

‘BUNA İNTİHAR ETMEK DENİR’

“Bu trajikomik olay kamunun koruma konusunda nasıl bir halde olduğunu gösteriyor. Zaten yakın tarihe kadar yerinde duran ve herkesin gözünün önünde duran bu 3 asırlık çeşme ‘yerinden çalınmamış’ da olsa, aynı şekilde korunmuş olması gereken tarihi bağlamı da fotoğraflarda görüldüğü gibi uyduruktan bir şekilde yeniden inşa edilmiş. Dikkat ederseniz yerine koyulan o karikatür gibi olan “mermer şey” bu olan bitene son noktayı koymuşa benziyor. Bunu kim yaptıysa anlaşılan kendisi de bir tarih icat etmek istemiş. Hani diyorlar ya “Ecdat eserlerine sahip çıkıyoruz”, işte sahiplenmek böyle oluyor demek ki. Bu şekilde tarih icat etmeyi sahiplenmek olarak adlandırıyorlar. Bu olan biteni eleştirmek, hata yapmışlar falan demek artık zannedersem mümkün değil. Daha büyük bir felaketle karşı karşıyayız. Kendi tarihini, geçmişini dışlayan, ötekileştiren kendi kendisine ayrımcılık yapan bir şiddetle karşı karşıyayız. Buna olsa olsa intihar etmek denir.”

MAHİR POLAT: YERİNDEN SÖKÜLEN ESER KURTARILDI

İBB Genel Sekter Yardımcısı Mahir Polat da 22 Nisan'da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, şunları söylemişti:

" Yalıköy'deki tescilli İshak Ağa Çeşmesi’ne yapılan izinsiz müdahale, rutin izleme sırasında 3 ay önce İBB Miras ekiplerimiz tarafından yerinde tespit edildi. Aynı gün tutanak tutuldu, yerinden sökülmüş eser kurtarıldı ve özgün hali İBB Miras koruması altına alındı. İBB Miras, sorumlular ve vakıa hakkında bilgileri tüm ilgili kurumlara ve kurullara hemen durumu bildirip süreci takip etti.

3 ay önce meydana gelen ve İBB Miras’ın hemen o günlerde müdahale ettiği, kamuoyuna bugünlerde konu olan bu tahribat konusu, eğer süreçte İBB Miras’ın sahada hızlı ve kararlı müdahalesi olmasaydı, bu değerin bugün muhtemelen yok olması ile sonuçlanacaktı.

Eserin tahrip edildiğini tespit eden, eseri korumaya alan, ilgili kurum ve kurullara konuyu aktararak süreci başlatan ve suç duyurusunda bulunan İBB Miras’tır. Tarihi çeşmenin özgün parçaları bugün güvendedir. Tekrar şehre kazandırılmak için koruma kurulunun kararı beklenmiştir.

İBB Miras, koruma altına aldığı özgün çeşmeyi yeniden yerine koymak üzere projelerini Koruma Kurulu’na iletmiş olup, kurul kararı ve yanlış uygulama yapılan çeşmenin yerinden kaldırılması ile birlikte muhafaza altına tuttuğumuz tarihi eser en kısa sürede özgün haliyle yeniden yerine yerleştirilecektir. İstanbul’un tarihi değerlerine sahip çıkmaya devam ediyoruz. Kamuoyunun bu konuda ki duyarlılığını ve farkındalığın artmasını büyük bir mutlulukla karşılıyoruz."

SÜNGER BOB OLAYI

Cenevizlilerden kalma İstanbul’un Şile ilçesindeki “Ocaklı Ada Kalesi” adı olarak da bilinen 2000 yıllık Şile Kalesi’nin 2012 yılında başlanan restorasyonu 2015 yılında bitmişti.

Restorasyon sonrasında kalenin yeni görünümü tartışmalara neden olmuştu. Sosyal medyada yapılan yorumlarda, kale, çizgi film karakteri “Sünger Bob”a benzetilmişti.