Direnişin sembolü geri dönüyor

GAZETE PENCERE - Vecihi Hürkuş’un uçurduğu tarihi tayyarenin maketi, tartışmalı yer değişikliği sonrası yeni yerine geliyor. Kurtuluş Savaşı’nın sembollerinden biri olan ve kahraman pilot Vecihi Hürkuş’un gökyüzüyle buluşturduğu İsmet Tayyaresi için çalışma başlatıldı.

Tarihi uçağın birebir ölçülerdeki maketi, önceki dönem Muğla Büyükşehir Belediyesi yönetimi sırasında 26 Nisan 2023’te bulunduğu noktadan alınarak yaklaşık 50 metre ileriye taşınmış ve daha az görünür bir alana konumlandırılmıştı. Bu değişiklik kamuoyunda “tarihi miras köşeye terk edildi” eleştirilerine yol açmıştı.

BİR UÇAĞIN ÇOK ÖTESİNDE

Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras ile Menteşe Belediye Başkanı Gonca Köksal’ın talimatıyla başlatılan çalışma kapsamında, İsmet Tayyaresi yeniden kentin kalbine taşınacak. Restorasyon ve bakım süreci tamamlandıktan sonra tarihi tayyare, herkesin görebileceği merkezi bir noktada halka açılacak.

VECİHİ HÜRKUŞ VE İSMET TAYYARESİ HALKIN ZAFERİYDİ

1921 yılında İngiliz yapımı De Havilland DH-9 tipi bir Yunan bombardıman uçağı, Kuşadası Davutlar’da zorunlu iniş yaptı. Uçağın imha edilmesini engelleyen köylüler ve 16 kişilik Türk jandarma birliği, büyük bir kararlılıkla uçağı teslim etmedi.

Parçalar halinde Muğla’ya ulaştırılan uçak ağır hasarlıydı. Ancak marangoz Mehmet Köseoğlu, Tüfekçi Emir Bekiroğlu, Sadık Aral, Demirci Salih Usta ve makinist Eşref Bey öncülüğünde adeta bir seferberlik başlatıldı.

Yedek parça yoktu. Teknik imkan sınırlıydı. Buna rağmen uçak, yalnızca 10 gün içinde yeniden uçabilir hale getirildi. Üstelik “aranan parçalar değil, bulunan parçalar uydurularak” eksikler tamamlandı. 19 Ağustos 1921’de Vecihi Hürkuş ilk deneme uçuşunu yaptı ve uçağa “İsmet” adı verildi.

İsmet Tayyaresi, Sakarya Meydan Muharebesi’nde keşif ve taarruz görevleri üstlendi; 1 Eylül 1921’de bir Yunan uçağını düşürdü ve savaş boyunca cepheye kritik bilgiler ulaştırdı.

BUGÜN NEREDE...

Uçağın orijinali bugün İzmir Gaziemir’deki Hava Teknik Okullar Komutanlığı bünyesinde sergileniyor. Muğla’daki maket ise yalnızca bir replikadan ibaret değil; bir kentin hafızası, bir halkın direnişinin sembolü ve bağımsızlık mücadelesinin yaşayan hatırası olarak görülüyor.