The Odyssey tartışılıyor: The Economist'ten ağır eleştiri

GAZETE PENCERE - The Economist, Christopher Nolan’ın Homeros’un destanından uyarladığı “The Odyssey” filmini, antik Yunan’dan çok günümüz Batı toplumunun değerlerini yansıttığı gerekçesiyle eleştirdi. Dergi, kusurlu ve kurnaz bir kahraman olan Odysseus’un modern, kolay benimsenebilir bir “iyi adama” dönüştürüldüğünü savundu.

Christopher Nolan’ın yılın en çok beklenen yapımlarından biri olan “The Odyssey” filmi, vizyona girmeden önce başlayan tarihsel doğruluk ve oyuncu tercihleri tartışmalarının ardından bu kez The Economist’in sert eleştirisiyle gündeme geldi.

Dergi, 15 Temmuz’da yayımladığı ve başlığında filmi “çok saçma bir uyarlama” olarak nitelendirdiği yazıda, Nolan’ın Homeros’un yaklaşık 2 bin 800 yıllık destanında yaptığı değişikliklerin yalnızca sinemasal tercihler olmadığını; günümüz Batı dünyasının kahramanlık, travma ve ahlak anlayışını yansıttığını ileri sürdü.

FİLM ÇIKMADAN TARTIŞMA BAŞLAMIŞTI

The Economist, yapımın gösterime girmesinden aylar önce sosyal medyada yoğun tartışmalara konu olduğunu hatırlattı.

Eleştirilerin odağında Lupita Nyong’o’nun Truvalı Helen rolünde yer alması, Odysseus’un miğferindeki kırmızı sorguç, askerlerin siyah ve Batman kostümlerini andırdığı öne sürülen zırhları ile Telemakhos’un babasına modern Amerikan İngilizcesindeki “Dad” sözcüğüyle seslenmesi bulunuyordu.

Dergiye göre bu tartışmalar yalnızca tarihsel ayrıntılara ilişkin itirazlardan ibaret değil. Filmde kullanılan mekanlar, karakter psikolojileri ve diyaloglar da antik Yunan’dan çok 21’inci yüzyıl Batı kültürünü temsil ediyor.

KUSURLARI TÖRPÜLENMİŞ

Yazının temel eleştirisi, Homeros’un destanındaki Odysseus karakterinin dönüştürülmesine dayanıyor.

Destanda kurnazlığı, gururu, sadakatsizliği ve verdiği tartışmalı kararlarla son derece kusurlu bir kahraman olarak tasvir edilen Odysseus’un, Nolan’ın filminde daha sade ve ahlaken kabul edilebilir bir kahramana dönüştürüldüğü savunuluyor.

The Economist’e göre film, Odysseus’un problemli davranışlarını karakterinin doğal bir parçası olarak göstermek yerine uyuşturucu kullanımı ve savaş sonrası travmayı çağrıştıran psikolojik açıklamalarla gerekçelendiriyor. Dergi, bu yaklaşımın antik kahramanı günümüz izleyicisinin ahlaki beklentilerine uygun hale getirdiğini belirtiyor.

Eleştiride, yapımın Odysseus’u savaşın yıprattığı ve psikolojik sorunlarla mücadele eden modern bir asker gibi ele aldığı belirtiliyor.

The Economist, kahramanın davranışlarını travmayla açıklamanın karakteri daha anlaşılır hale getirebileceğini ancak aynı zamanda Homeros’un yarattığı ahlaki belirsizliği ortadan kaldırdığını savunuyor.

Dergiye göre destanın gücü, Odysseus’un her zaman doğruyu yapan bir kahraman olmamasından geliyor. Nolan’ın uyarlaması ise bu karmaşık yapıyı sadeleştirerek izleyicinin kolaylıkla destekleyebileceği çağdaş bir başkarakter yaratıyor.

FİNALDEKİ DEĞİŞİKLİK ELEŞTİRİLDİ

The Economist, filmin son bölümünde Homeros’un anlatısından önemli ölçüde uzaklaşıldığını ve Odysseus’un kaderinin radikal biçimde değiştirildiğini aktardı.

Yazıda, karakterin oklarla vurulduğu final sahnesi Aziz Sebastian tasvirlerine benzetilirken, bu tercihin filmin en “saçma” değişikliklerinden biri olduğu değerlendirmesi yapıldı.

Bu bölüm filmin sonuna ilişkin ayrıntı içerdiği için The Economist’in değerlendirmesi aynı zamanda yapımın klasik destandan yalnızca görsel ve psikolojik açıdan değil, hikâyenin sonucu bakımından da uzaklaştığını ortaya koyuyor.

FİLM HAKKINDA

Matt Damon’ın Odysseus’u canlandırdığı film, Truva Savaşı’nın ardından İthaka’ya dönmeye çalışan kralın tanrılar, canavarlar ve doğaüstü güçlerle karşı karşıya kaldığı uzun yolculuğu konu alıyor.

2 saat 52 dakika uzunluğundaki yapım, tamamı IMAX film kameralarıyla çekilen ilk uzun metrajlı sinema filmi olma özelliğini taşıyor. Film 17 Temmuz’da gösterime girdi.

Oyuncu kadrosunda Matt Damon’ın yanı sıra Anne Hathaway, Tom Holland, Robert Pattinson, Zendaya, Lupita Nyong’o ve Charlize Theron gibi isimler bulunuyor.

GÜNÜMÜZ BATISI ELEŞTİRİSİ

The Economist’in eleştirisi, filmin teknik başarısından veya görsel büyüklüğünden çok hikâyeyi günümüz değerlerine göre yeniden biçimlendirmesine odaklanıyor.

Dergiye göre Nolan’ın “The Odyssey”si, Homeros’un yaşadığı dünyayı anlatmaktan ziyade çağdaş Batı toplumunun travma, kahramanlık, ahlaki kusur ve bireysel sorumlulukla kurduğu ilişkiyi yansıtıyor. Bu nedenle yapım, antik bir destanın doğrudan uyarlamasından çok 21’inci yüzyılın kendi değerlerini geçmişe yansıttığı modern bir yorum niteliği taşıyor.