Yıllarca saklanan arşiv dijital dünyada: Piraye Koleksiyonu

GAZETE PENCERE- Nâzım Hikmet’in yaşamına ve edebiyat tarihine ışık tutan en kapsamlı kişisel arşivlerden biri olarak gösterilen Piraye Koleksiyonu, dijital ortama taşınarak kamuoyunun erişimine açıldı. Yıllar boyunca Piraye tarafından büyük bir titizlikle korunan mektuplar, fotoğraflar, not defterleri, belgeler ve çeşitli kişisel eşyalar artık araştırmacılar ile edebiyat tutkunlarının incelemesine sunuluyor.

PİRAYE’NİN SABIRLA KORUDUĞU ARŞİV

Piraye, yaşamının önemli bir bölümünü bekleyerek ve biriktirerek geçirdi. Önce ilk eşi Vedat Örfi’nin Mısır’dan dönüşünü, ardından da ikinci eşi Nâzım Hikmet’in cezaevinden çıkmasını bekleyen Piraye, bu süreçte şaire ait çok sayıda belgeyi, mektubu ve kişisel eşyayı özenle sakladı.

Koleksiyonda tablolar, fotoğraflar, kitaplar, belgeler ve defterlerin yanı sıra, kayışında Piraye’nin adının işlendiği Nâzım Hikmet’e ait kol saati ile Mısır sinemasının ilk filmine ait kareler gibi dikkat çekici materyaller de yer alıyor.

KOLEKSİYON YILLAR SONRA GÜN YÜZÜNE ÇIKTI

1950 sonrasında Piraye’nin hem bekleyişi hem de biriktirme süreci sona erdi. Ancak saklanan belgelerin gün yüzüne çıkması için yaklaşık 15 yıl daha geçmesi gerekti. Oğlu Memet Fuat, 1965 yılından itibaren Piraye’nin muhafaza ettiği müsveddelerden yararlanarak Nâzım Hikmet’in şiir kitapları ve oyunlarını yayımlamaya başladı.

Bu çalışmalar sonucunda Saat 21-22 Şiirleri, Dört Hapisaneden, Rubailer, Memleketimden İnsan Manzaraları ve Ferhad ile Şirin gibi eserler yeniden okurla buluştu.

MEKTUPLAR VE CEP DEFTERLERİ DE YAYIMLANDI

Piraye, Nâzım Hikmet’in kendisine yazdığı yaklaşık 600 mektubun yayımlanmasını istemese de, ölümünün ardından bu yazışmalar da edebiyat dünyasına kazandırıldı. Memet Fuat’ın hazırladığı bazı mektuplar ilk kez 1975 yılında kitaplaştırılırken, koleksiyonun tamamına yakınını oluşturan mektuplar ise 1998 yılında yayımlandı.

Memet Fuat’ın şaire ait dava notları ve şiir taslaklarını içeren cep defterlerini incelemesiyle birlikte koleksiyonun kapsamı daha da görünür hale geldi. Böylece yalnızca araştırmacılar için değil, geniş okur kitlesi için de önemli bir kültürel mirasın paylaşılması fikri güç kazandı.

DİJİTAL ORTAMDA HERKESİN ERİŞİMİNE AÇILDI

Piraye Koleksiyonu Çalışma Grubu'nda yer alan Erden Akbulut, Yeşim Bilge, Handan Durgut ve Mehmet Ulusel'in katkılarıyla hazırlanan proje kapsamında koleksiyon dijital ortama aktarıldı. Daha önce bu arşivden yararlanılarak yayımlanan çok sayıda kitap bulunurken, yeni platform sayesinde belgelerin daha geniş kitleler tarafından incelenmesi hedefleniyor. Arşiv pirayekoleksiyonu.com adresi üzerinden ziyaret edilebilir.