Uluslararası Basın Enstitüsü'nden Google CEO'suna 'acil kodlu' Türkiye mektubu

GAZETE PENCERE - Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Google'ın da bağlı olduğu Alphabet'in CEO'su Sundar Pichai'ye, "algoritma değişikliklerinin Türkiye'deki bağımsız medya üzerindeki yıkıcı etkisine dair acil endişelerine" dair mektup yazdı.

Google arama ve keşfet algoritmalarındaki değişikliklerin Türkiye'deki bağımsız medyaya etkisinin endişe yarattığı belirtilen mektupta, Google'ın ifade ve bilgiye erişim hakkına dair taahhüdü olduğu vurgulandı.

Mart 2025'te Gazete Duvar'ın kapandığı hatırlatılan mektupta, "Türkiye'de 'algoritmik şok' olarak adlandırılan Ağustos 2024, Kasım 2024 ve Mart 2025 güncellemeleri, bağımsız yayın organları için Google haberler ve keşfette yüzde 60 ila yüzde 80 arasında değişen benzeri görülmemiş trafik kayıplarına yol açtı. Görünürlükteki ani kayıp, bir dizi yayın organı için kurumsal krizleri tetikledi ve bunun en endişe verici sonucu Gazete Duvar'ın kapanması oldu" denildi.

Algoritma değişikliğinin kopya içerikleri ve hükümet yanlısı medyayı öne çıkardığı belirtilen mektupta, "Google, bu mekanizmalar aracılığıyla hükümetin bağımsız medyayı zayıflatma çabalarını desteklemekte ve Türk vatandaşlarının bağımsız bilgiye erişim haklarını baltalamaktadır" ifadeleri kullanıldı.

Google'dan basına yönelik bir kasıt olmadığını doğrulayacak kanıtlar sunması istenen mektupta, şu talepler ve sorular sıralandı:

- Google, bağımsız haber kuruluşlarının sistematik olarak baskı altına alınıp alınmadığını ve hükümet yanlısı veya tıklama tuzağı sitelerinin öne çıkarıp çıkarmadığını belirlemek için Türk haber kuruluşlarının ham trafik ve sıralama verilerini paylaşmayı taahhüt etmelidir.

- Google, Ağustos 2024 - Mart 2025 güncellemelerinin Türk medyası üzerindeki farklı etkisine ilişkin bağımsız bir risk değerlendirmesi yapmalı ve yayınlamalı, özellikle bağımsız ve hükümet yanlısı kuruluşlar arasındaki eşitsizliğe dikkat etmelidir.

- Google, bağımsız medya kuruluşlarının telif hakkı lisanslama müzakerelerinden ve anlaşmalarından dışlanmamasını sağlamalı ve bugüne kadar orantısız bir şekilde daha geniş erişime ve kaynaklara sahip hükümet yanlısı medyayı destekleyen ortamı düzeltmelidir.

- Bu ciddi trafik kayıplarının zamanlaması tamamen tesadüf mü? Bu düşüşlerin Türkiye'deki "Dijital Telif Yasası" tartışmalarının yoğunlaşmasıyla mükemmel bir şekilde örtüştüğü göz önüne alındığında, Google bunun gelecekteki lisanslama yükümlülüklerini azaltmak için medya ekosisteminin yeniden yapılandırılmasında aktif olarak rol oynamadığına dair kanıt sunabilir mi?

- Algoritmaların bağımsız sesleri orantısız bir şekilde bastıran bir filtre görevi görmemesi için hangi özen politikaları ve uygulamaları yürürlüktedir?

- Google, algoritmalarının orijinal haberler yerine derlenmiş içeriklere öncelik vermemesini veya kopyala-yapıştır içerikleri ödüllendirirken birincil araştırmacı haberciliği ikinci plana atmamasını sağlamak için risk değerlendirmeleri yapıyor mu?