Ateşböceklerinin ışığı hiç sönmesin: Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarına eğitim köprüsü

Geçtiğimiz hafta Türkiye Eğitim Gönülleri Vakfı’nın (TEGV) davetiyle bir grup gazeteci Sakarya Karapürçek’te fındık hasadı yapan aileleriyle bölgeye gelen çocuklarla bir araya geldik. TEGV’in hasat zamanında hayata geçirdiği Dört Mevsim Eğitim Projesi, eğitimden kopma riski taşıyan çocukları bilim, sanat, fen ve temel yaşam becerileri alanlarında destekliyor.

Projenin önemli hedeflerinden biri de fındık tarımında çocuk işçiliğinin önlenmesi. Ferrero Değerli Tarım iş birliğiyle 2021'den bu yana sürdürülen program kapsamında Karapürçek ilçesinde bir okul bahçesine konuşlanan Ateşböceği Öğrenim Birimi TIR’larında TEGV eğitmenleri ve gönüllüleri 7-14 yaş grubundaki çocuklara eğitim veriyor. Sabah ailelerin kurdukları çadırlardan servislerle alınan çocuklar önce kahvaltı yaparak güne başlıyor; sonrasında fen, matematik, drama ve okuma eğitimleri yapılıyor. Öğle yemeği ve ikindi kahvaltısı ile spor ve dış alan etkinlikleri de eğitimin parçası.

Bir araya geldiğimiz ve konuşma fırsatı bulduğumuz çocuklar heyecanla önlerindeki resimleri boyarken bir taraftan da bizimle sohbet ediyor. Annesi ve abisiyle birlikte Sakarya’ya gelen Tuğba, Şanlıurfa’daki evini ve babasını özlediğini söylerken iki hafta sürecek eğitime her gün geleceğini anlatıyor.

Futbolcu olmak istediğini söyleyen Mahir ise tiyatro yeteneğiyle herkesi gülümsetiyor. Bu fırsatı yakalayan çocuklar akranlarına göre daha şanslı çünkü aileleri onları tarlaya çalışmaya götürmek yerine burada eğitim almalarını destekliyor. Tabi bu şansı bulamayan gündelik yevmiye için aileleriyle birlikte tarlaya giden, çadırda kalıp küçük kardeşlerine bakmak zorunda kalan yeterli beslenemeyen ve hijyene ulaşamayan çocuklar olduğu yadsınamayan bir gerçek.

Dünya genelinde ILO ve UNICEF verilerine göre 2024 yılında çocuk işçi sayısı yaklaşık 138 milyon. Türkiye'de ise TÜİK ve Bakanlık istatistikleri ile MESEM kayıtları baz alındığında 15-17 yaş grubundaki kayıtlı çalışanlar ve diğer sektörler dahil olmak üzere çocuk işçi sayısının 1,3 milyonu aştığı tahmin ediliyor.

DÖRDÜNCÜ SINIFTA OKUMA YAZMA BİLMEYEN ÇOCUKLAR VAR

Aileleriyle birlikte ülkenin bir ucundan diğerine sürüklenen çocuklar, çadır kentlerde tahmin edeceğiniz gibi zor şartlarda yaşarken bir taraftan eğitimlerinden de geri kalıyor. Nisan ve mayıs aylarında yaşadıkları yerlerden ayrılarak kasım ayına kadar farklı bölgelerde çalışan aileleriyle birlikte göç etmek zorunda kalan binlerce çocuk hem eğitim yılının başında okula başlayamıyor hem de yıl sona ermeden okullarından ayrılıyor ve eğitimleri sekteye uğruyor.

Fındık, pamuk, patates hasadı derken okula devam edemeyen hatta dördüncü sınıfta olup hala okuma yazmayı dahi öğrenemeyen çocuklar oluyor. TEGV'in eğitimleri de buna göre planlanmış; çocukların ihtiyaçları tespit edilip gelişim düzeylerine uygun olarak hazırlanan içerik, materyal ve etkinlikler aracılığıyla çalışmalar yapılıyor. 6 yıldır Sakarya’da devam eden proje ile yüzlerce çocuğa ulaşılmış, bu yıl ayrıca Şanlıurfa’da da eğitim verilmeye başlanmış.

“Nitelikli eğitimin çocukların yaşamında yarattığı kalıcı dönüşümü biliyoruz”

TEGV Genel Müdürü Sait Tosyalı, projeye ilişkin olarak şunları söyledi:

"Her çocuğun nitelikli eğitim desteğine eşit koşullarda erişim hakkı olduğuna inanıyor; nitelikli eğitimin çocukların yaşamında yarattığı kalıcı dönüşümü biliyoruz. Dört Mevsim Eğitim Projesi ile mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarına bulundukları alanlarda nitelikli eğitimi ulaştırırken onların kendilerini güvende hissettikleri, merak ederek öğrendikleri, keşfettikleri ve potansiyellerini özgürce ortaya koyabildikleri öğrenme ortamları oluşturuyoruz. Ferrero Değerli Tarım ile altı yıldır sürdürdüğümüz bu verimli iş birliği ile yüzlerce çocuğumuzun eğitim yolculuğuna eşlik etmekten ve onların geleceğe daha güçlü adımlarla ilerlemelerine katkı sunmaktan büyük mutluluk duyuyoruz."

“Sürdürülebilirlik, çocukların eğitim ve gelişim fırsatlarına erişimiyle birlikte ele alınmalı”

Ferrero Fındık Genel Müdürü Bamsı Akın da projenin sürdürülebilirlik yaklaşımındaki önemine ilişkin değerlendirmesinde, “Sürdürülebilirliğin yalnızca tarımsal üretimle değil, çocukların eğitim ve gelişim fırsatlarına erişiminin desteklenmesiyle de mümkün olduğuna inanıyoruz. TEGV ile altı yıldır sürdürdüğümüz ‘Dört Mevsim Eğitim’ projesi sayesinde mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuklarının güvenli ve nitelikli eğitim ortamlarına erişimine katkı sağlamaktan memnuniyet duyuyor, bu alandaki çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürmeyi hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

1999 MARMARA DEPREMİ MİLAT OLDU

1999 Marmara Depremi sonrasında faaliyete geçen Ateşböceği Öğrenim Birimleri deprem bölgelerinde çocukların eğitimine devam edebilmesi için yola çıkıyor. Daha sonra bu araçlar geliştirilerek TIR dorseleri içinde kurulu “Ateşböceği Projesi’ne dönüştürülüyor ve Anadolu’yu gezmeye başlıyor. 2023 yılında yaşadığımız Kahramanmaraş Depremleri sırasında 6 Ateşböceği TIR'ı da depreme bölgede yakalanıyor. Depremden etkilenen vatandaşlara ilk anda barınma, ısınma, temel gıda ve hijyen desteğinde bulunuluyor sonrasında ise konteyner kentlerde eğitim birimleri kuruluyor.

“YILLIK İZNİMİ BURADA GEÇİRİYORUM”

TEGV, 1995'ten bu yana 110 bini aşkın gönüllü ve 900 bine yakın bağışçının desteğiyle 3,3 milyondan fazla çocuğu nitelikli eğitimle buluşturdu. Vakıf bugün 21 ilde 6 Eğitim Parkı, 23 Öğrenim Birimi ve 21 Ateşböceği ile çalışmalarını sürdürüyor.

Burada eğitmenlere ve gönüllülere değinmeden geçemeyeceğim, yaptıkları iş çok kıymetli. Dokundukları her çocuk ile geleceği aydınlatıyorlar.

Drama öğretmeni Cansu Başak Yalçınkaya ve eşi Ümit Yalçınkaya uzun yıllardır TEGV gönüllüsü burada tanışmışlar şimdi 8 yaşında bir çocukları var. Ümit Yalçınkaya 2007’de üniversiteye giderken okulda açılan bir stantta tanışmış TEGV’le: “Bir arkadaşım bana Ateşböceği'ni anlattı, eğitim aldık. Hani derler ya işte bir aile burası. Evet benim için bir aile. Dün geldik buraya, bir çocuk koştu sarıldı. Geçen seneden bizi tanıyor. Bu çocuğun yüzündeki gülümsemeyi herhangi bir para birimiyle satın alamıyorsunuz. Ve o tatmini, o mutluluğu ne yaparsanız yapın başka bir yerde kazanamıyorsunuz. Ben profesyonel olarak lojistik alanında çalışıyorum ve çok stresli bir işim var. Şu an yıllık izindeyim, iznimin 2 gününü burada geçireceğim. Geçen sene de öyle olmuştu."

İzninden feragat edip çocuklarla birlikte olması, onlara yalnızca bilgisini değil, hayatının en değerli parçası olan zamanını da verdiğini gösteriyordu. 15 yaşından büyük, çocuk sevgisiyle dolu kocaman bir kalbiniz varsa siz de TEGV’de gönüllü olabilirsiniz. 18 yaş üzeri web sitesi üzerinden, 18 yaş altı gönüllü adayları velileriyle beraber yüz yüze kayıt yaptırabilir.

Son zamanlarda hepimiz çok bunaldık ve yorulduk biliyorum. Yazıyı yazarken sizlere sadece tuvaleti ve banyosu olmayan çadırlarda yaşayan çocukların hikayesini anlatmak yerine ülkede hala güzel şeyler yapıldığını ve iyi insanların aramızda olduğunu hatırlatmak istedim.