17 Kasım 2026 Salı Abone Ol Gazete İndir

Üretimde 13, ihracatta 14 yıl geriye gittik!

Türkiye otomotiv sanayisinde alarm zilleri giderek daha yüksek sesle çalıyor. İç pazarda yaşanan sert daralmanın ardından üretim ve ihracat rakamları da endişe verici bir tablo ortaya koyuyor. Özellikle otomobil üretimi ve ihracatında yaşanan kayıplar, Türkiye'nin otomotiv sanayisindeki konumunu yeniden sorgulatacak boyutlara ulaştı. Otomotiv Sanayii Derneği'nin (OSD) açıkladığı Ocak-Ekim dönemi sonuçları, toplam otomotiv verileriyle otomobil verileri arasında ciddi bir ayrışma yaşandığını gösteriyor. Yılın ilk 10 ayında toplam otomotiv üretimi %6,1, toplam araç ihracatı ise %9,4 geriledi. Ancak otomobil özelinde tablo çok daha ağır. Aynı dönemde otomobil üretimi %17,4, ihracatı ise %25,3 azaldı. Üstelik bu düşüş yalnızca geçen yılla sınırlı bir karşılaştırmadan ibaret değil. Türkiye, otomobil üretiminde son 13, ihracatında ise son 14 yılın en düşük Ocak-Ekim sonuçlarını gördü.

Üretimde 13, ihracatta 14 yıl geriye gittik! - Resim : 1

ÜRETİM 2013 SEVİYESİNE GERİLEDİ

OSD verilerine göre yılın ilk 10 ayında toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla %6,1 azalarak 1 milyon 92 bin 519 adede geriledi. Otomobil üretiminde ise düşüş neredeyse üç katına ulaştı. Geçen yılın ilk 10 ayında 717 bin 321 adet olan üretim, bu yıl %17,4 azalarak 592 bin 163 adette kaldı. Yani Türkiye, yalnızca bir yılda 125 bin 158 adet daha az otomobil üretti. Asıl çarpıcı tablo ise geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında ortaya çıkıyor. 2014 yılının ilk 10 ayında 593 bin 500 otomobil üretilmişti. Bu yıl ulaşılan 592 bin 163 adetlik sonuç, 2014 seviyesinin bile altında kaldı. Böylece Türkiye, otomobil üretiminde 2013'ten sonraki en düşük Ocak-Ekim sonucuna geriledi. 2017 yılında aynı dönemde 941 bin 400 otomobil üreten Türkiye'nin üretimi, dokuz yılda yaklaşık %37 azaldı. Bir zamanlar üretim rekorlarını konuşan Türkiye, bugün ilk 10 ayda 600 bin otomobil bile üretemiyor.

İHRACATTA DAHA AĞIR KAYIP

Üretimdeki gerilemeden daha dikkat çekici olan ise otomobil ihracatında yaşanan kayıp. Yılın ilk 10 ayında toplam araç ihracatı %9,4 düşerek 779 bin 557 adede gerilerken, otomobil ihracatı %25,3 azalarak 364 bin 639 adette kaldı. Geçen yılın aynı döneminde 488 bin 379 otomobil ihraç edilmişti. Bir başka ifadeyle Türkiye, yalnızca bir yılda 123 bin 740 adetlik otomobil ihracatı kaybı yaşadı.Tarihsel karşılaştırma, düşüşün boyutunu daha da belirgin hale getiriyor. 2013 yılının ilk 10 ayında 394 bin 400 otomobil ihraç eden Türkiye, bu yıl o seviyenin de altına düştü. Böylece otomobil ihracatı, 2012'den sonraki en düşük Ocak-Ekim sonucuna geriledi. 2017 yılında ilk 10 ayda 769 bin 100 otomobil ihraç edilmişti. Bugün ise bu rakam 364 bin 639 adede kadar düştü. Türkiye'nin otomobil ihracatı dokuz yılda %52,6 azaldı. Bu tablo, otomobil ihracatında yaşanan gerilemenin yalnızca geçici talep dalgalanmalarıyla açıklanamayacak kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Üretimde 13, ihracatta 14 yıl geriye gittik! - Resim : 2

İHRACAT RAKAMI BÜYÜYOR OTOMOBİL İSE KÜÇÜLÜYOR

OSD'nin ekim ayı sonuçları, yılın son çeyreğinde de otomobil üretimi ve ihracatındaki kayıpların devam ettiğini ortaya koyuyor. Ekim ayında toplam otomotiv üretimi %8 azalarak 121 bin 360 adet olurken, otomobil üretimi %20,1 düşüşle 63 bin 797 adede geriledi. İhracatta da benzer bir tablo yaşandı.Toplam araç ihracatı yalnızca %1,1 azalarak 93 bin 886 adet olurken, otomobil ihracatı %14,1 düşerek 46 bin 669 adette kaldı. Dolayısıyla toplam otomotiv verilerine bakıldığında görece sınırlı görünen daralma, otomobil tarafında çok daha ciddi boyutlara ulaşıyor. OSD verilerindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri de ihracatın adet ve dolar bazında farklı yönlerde hareket etmesi. Yılın ilk 10 ayında toplam otomotiv ihracatının değeri %3 artarak 34,46 milyar dolara ulaştı. Buna karşılık ihraç edilen toplam araç sayısı %9,4 azaldı. Otomobil tarafında ise hem adet hem de değer bazında düşüş yaşandı. Otomobil ihracatının değeri %6,3 gerileyerek 8,94 milyar dolara indi. Adet bazındaki kayıp ise %25,3 oldu. Bu farklılaşma, ihraç edilen araçların ortalama değerinin ve ürün dağılımının değiştiğine işaret ediyor. Ancak ihracat gelirindeki artış, Türkiye'nin daha az otomobil üretip daha az otomobil ihraç ettiği gerçeğini değiştirmiyor.

Üretimde 13, ihracatta 14 yıl geriye gittik! - Resim : 3

TÜRKİYE NEDEN DAHA AZ OTOMOBİL ÜRETİYOR?

Türkiye otomotiv sanayisinde üretimin düşmesinin arkasında hem iç pazardaki daralma hem de ihracattaki sert kayıplar var. Avrupa'da zayıflayan talep, Çin rekabeti ve elektrikli dönüşüm ihracatı olumsuz etkilerken, Türkiye'deki model değişimleri de üretimdeki gerilemeyi hızlandırıyor. Tofaş'ta Egea üretiminin sona ermesi ve yeni modellere geçiş süreci bu açıdan önem taşıyor. Oyak Renault'nun yeni model yatırımları ve Hyundai'nin İzmit'teki elektrikli otomobil üretimi ise gelecek dönem için umut veriyor. Asıl soru, yeni modellerin üretimden kalkan araçların yarattığı boşluğu ne kadar hızlı dolduracağı.

Türkiye'de otomotiv sektörü yüksek fiyatlar, ÖTV ve taşıt kredisi sorunlarını tartışırken, üretim ve ihracat da yıllar öncesine geriliyor. Bu kayıp yalnızca üreticileri değil, yan sanayiyi, tedarikçileri ve istihdamı da etkiliyor. Bu nedenle iç pazarı canlandıracak düzenlemeler kadar yeni yatırımların ve ihracatın güçlendirilmesi de kritik önem taşıyor. Çünkü mesele artık sadece otomobil satabilmek değil, Türkiye'de daha fazla otomobil üretip ihraç edebilmek!