Mesele NATO değil anlamıyorsunuz

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, “Önce teröre desteklemekten vazgeçsinler” diyerek Finlandiya ve İsveç’e NATO kapılarını kapatan çıkışı uluslararası kamuoyunda da tartışılıyor. İsveç Uluslararası İlişkiler Enstitüsü kıdemli uzmanı Bitte Hammargren ise NATO'daki genişleme krizinin Türkiye ile İsveç arasında değil, daha üst düzeyde Türkiye ile ABD arasında bir mesele olduğuna inandığını söyledi.

DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Hammargren, kendisi gibi Türkiye'yi yakından takip edenler için Türkiye'nin bu hamlesi çok da sürpriz olmadığını kaydetti. Hammargren, “Ama Türkiye'yi çok da yakından takip etmeyenler için kötü bir sürpriz oldu diyebiliriz. Ankara'nın, ittifakın güvenliği ve savunması için hayati öneme sahip, özellikle de Avrupa'nın kuzeyi ve doğusu için büyük bir önem taşıyan NATO genişlemesini bloke etmesini, beklemiyorlardı. Çünkü İsveçliler, Türkiye'nin AB üyeliğine çok güçlü destek vermişlerdi” dedi.

Türkiye’nin terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla 21 kişinin iadesini istediğine ilişkin olarak da Hammargren, “İsveç bir mahkeme kararı olmadıkça, ne kendi vatandaşlarını ne de sürekli oturum hakkı olanları iade edebilir” bilgisini verdi. Silah satışlarına uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasının da kolay olmadığını kaydeden Hammargren, “Bu kısıtlamaları uygulayan tek ülke İsveç değil. Almanya ve Hollanda gibi pek çok AB ve NATO üyesi ülke de Türkiye'ye savunma sanayi ihracatına kısıtlama uygulamaya başlamıştı. İsveç'in sadece Türkiye'nin baskısı sonucunda bu yaptırımları kaldırabileceğine ihtimal vermiyorum” açıklamasını yaptı. Silah satışlarını ince eleyip sık dokuyan bir hükümet ajansı olduğunu ve onlar bu yaptırımları uyguladığını kaydeden Hammargren, şu yorumda bulundu:

HEDEF İSVEÇ ÜZERİNDEN ABD VE DİĞER ÜLKELER

“Ben asıl meselenin tek başına İsveç olduğu görüşünde değilim. Bu konunun çözümü, meselelerin daha üst bir seviyede, ABD ile ele alınmasıyla mümkün. Çünkü İsveç'in Türkiye'ye sattığı savunma ürünleri, ABD ve diğer ülkelere kıyasla çok cüzi şeyler… Bence kamuoyu üzerinden İsveç'e yüklenen Türkiye'nin asıl hedefi, bu yolla ABD gibi diğer ülkelerin uyguladıkları yaptırımları kaldırmalarını sağlamak…

BEYAZ SARAY’A DAVET AÇILIM SAĞLAYABİLİR

ABD'nin Türkiye'ye CAATSA yaptırımlarını kaldırması son derece zor görünüyor. Çünkü ABD yaptırımları, Kongre kararına dayanıyor. Gayet tabii ki Rus S-400'leri satın aldığı için F-35 programından çıkartılan Türkiye'nin şu anda F-16'lara ihtiyaç duyduğunu, hava savunmasını güçlendirmek zorunda olduğunu anlıyoruz. Ama dikkat çekmek istediğim, meselenin İsveç-Türkiye meselesi olmadığı, konunun daha üst seviyelerde, ABD düzeyinde ele alınması gerektiği. Kim bilir, belki Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Beyaz Saray'a davet edilmesi, açılım sağlayacak bir yöntem olabilir. Gerçi ABD Başkanı Biden bugüne kadar ona karşı soğuk bir tavır takındı ama İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyeliği, ittifak için hayati öneme sahip. Bu nedenle düğümün çözümlenmesinde, ABD'nin ne yapacağı büyük önem taşıyor.

ERDOĞAN’A VERİLEN MESAJ

ABD Başkanı Biden'ın, Fin ve İsveçli liderlerle Beyaz Saray'da görüşmesi ve ittifaka üyeliklerine çok güçlü destek açıklaması aynı zamanda Türkiye'ye, Erdoğan'a verilmiş çok güçlü bir mesajdı. Üstelik Biden kendisi özellikle hiç Türkiye'den söz etmedi, bu işi Finlandiya ve İsveç liderlerine bıraktı. Biden aslında bu yolla Türkiye ile ilgili hayal kırıklığını da göstermiş oldu.

Erdoğan: Dayanışma yoksa üyelik de yok

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO’ya üye olmalarına karşı çıktığı İsveç ve Finlandiya liderlerinin yanı sıra NATO Genel Sekreteriyle de telefonla görüştü. Erdoğan, İsveç ve Finlandiya’nın, terörizmle mücadele başta olmak üzere temel meselelerde Türkiye ile dayanışma içinde olacaklarını açıkça göstermedikleri sürece NATO’ya giremeyeceklerini söyledi.

Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Erdoğan, İsveç Başbakanı Magdelena Andersson'a "İsveç terör örgütlerine siyasi, finansal ve askeri desteği sonlandırmalı" dedi, bu yönde somut adımlar atmaya çağırdı.

Andersson da bir açıklama yaparak Türkiye ile ikili ilişkileri geliştirmek istediğini belirtti ve “İsveç'in uluslararası terörizme karşı mücadelede işbirliği yapma fikrine sıcak baktığımızı vurguladım. İsveç'in PKK terörüyle mücadeleyi ve PKK'nin terör örgütü olarak listelenmesini net bir şekilde desteklediğine de vurgu yaptım" dedi.

Bu görüşmenin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö ile konuştu. Niinistö "NATO müttefikleri olarak Finlandiya ve Türkiye birbirinin güvenliğini taahhüt edecek" açıklamasını yaptı.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile bir telefon görüşmesi yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsveç ve Finlandiya'nın "terörizmle mücadele başta olmak üzere temel meselelerde" Türkiye ile dayanışma içinde olacaklarını açıkça göstermedikleri sürece NATO'ya giremeyeceğini söyledi.