78 barodan Akın Gürlek'e tepki: Savunma hakkı yapay zekaya devredilemez

GAZETE PENCERE - Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yargıda yapay zeka kullanımı ve vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zeka destekleri projelerle ilgili sözlerine barolardan tepki geldi.

78 baronun "Savunma hakkı yapay zekaya devredilemez" başlıklı ortak açıklamasında, yapay zekanın tek başına belirleyici olmasının savunma hakkını ve adaleti zedeleyeceği belirtildi.

"Vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zekâ üzerinden hukukî destek almasına imkân tanıyan uygulamalar, savunma hakkının özüne doğrudan müdahale niteliğindedir" denilen açıklamada, "Hukukî süreçler; salt teknik veri işleme faaliyetinin ötesinde, somut olaya göre şekillenen vicdanî değerlendirme ve hak koruma faaliyetidir. Hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığı, algoritmik sınırlara indirgenemeyecek nitelikte temel ve dokunulmaz anayasal güvencelerdir" uyarısında bulunuldu.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"ADİL YARGILANMA HAKKI KORUNMALI"

"Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından bir söyleşide dile getirilen 'yargıda yapay zeka kullanımı' ve 'vatandaşların hukukî süreçlere erişiminde yapay zeka desteği' başlıklı projeler, barolar tarafından dikkatle izlenmektedir. Bu yaklaşımın, yargı sisteminin temel güvenceleri üzerindeki etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Adil yargılanma hakkı; bağımsız ve tarafsız yargı önünde, savunma hakkının etkin kullanımı ve hakkaniyete uygun yargılama güvenceleriyle birlikte korunması gereken temel bir ilkedir. Bu güvencelerin zayıflaması, hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni doğrudan sarsar."

"AVUKAT DESTEĞİ OLMADAN YAPAY ZEKA KULLANIMI SAVUNMAYA MÜDAHALEDİR"

"Avukatlık Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca avukatlık; kamu hizmeti niteliğinde olup yargının kurucu unsurlarından bağımsız savunmayı temsil eder. Aynı Kanun'un 35. maddesi ile hukukî mütalaa verme, yargı mercileri nezdinde hakları dava ve savunma ile adlî işlemleri takip etme yetkisi münhasıran avukatlara aittir.

Kanun'un 2. maddesinde belirtilen amaç; hukuki ilişkilerin düzenlenmesi, uyuşmazlıkların adalet ve hakkaniyetle çözülmesi ve hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasının sağlanmasıdır. Bu amaç, ancak etik ilkeler, meslekî sorumluluk ve vicdanî muhakeme ile hayata geçirilebilir.

Vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zekâ üzerinden hukukî destek almasına imkân tanıyan uygulamalar, savunma hakkının özüne doğrudan müdahale niteliğindedir."

"İKİ DÜŞÜNCE DE EŞİT ÖLÇÜDE SAKINCALI"

"Hukukî süreçler; salt teknik veri işleme faaliyetinin ötesinde, somut olaya göre şekillenen vicdanî değerlendirme ve hak koruma faaliyetidir. Hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığı, algoritmik sınırlara indirgenemeyecek nitelikte temel ve dokunulmaz anayasal güvencelerdir.

Teknolojik dönüşüm vurgusu, avukatlık mesleğinin kısıtlayan veya ikame eden bir noktaya evrilemez. Avukatların 'yapay zeka hakim' talebi ne kadar hukuk mantığına aykırı ise, idarenin 'yapay zekâ avukat' yaklaşımı da eşit ölçüde sakıncalıdır."

"DİJİTALLEŞME AMAÇ DEĞİL ARAÇTIR"

"Adalet, yalnızca veri işlemesiyle elde edilen matematiksel bir sonuç değil, vicdanî bir süzgeçten geçen insanî muhakemenin ürünüdür. Yargıda kalite, bağımsız mahkemeler önünde nitelikli savunma ile hakka en kısa sürede ve en adil şekilde ulaşılmasıyla ölçülür. Bu çerçevede dijitalleşme, amaç değil; yargısal süreçleri destekleyen bir araç olarak konumlandırılmalıdır.

Adalet Bakanlığı'nın önceliği; savunma makamının yetki alanlarını tartışmaya açmak yerine, bağımsız savunmayı güçlendirmek, hakim ve savcı niteliğini güçlendiren liyakat esaslı reformları hayata geçirmek, yargılamayı hızlandıracak teknik altyapıyı geliştirmek ve yargının tüm unsurları bakımından fizikî ve hukukî imkanları iyileştirmek olmalıdır.

Barolar olarak; yargının kurucu unsuru olan savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına, meslekî yetkilerin daraltılmasına ve 'yapay zeka' adı altında hukuk hizmetlerinin mekanik bir yapıya indirgenmesine yönelik her türlü girişime karşı hukukî ve kurumsal mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz."

Barolardan Ortak Açıklama:Savunma Hakkı Yapay Zekaya Devredilemez pic.twitter.com/ufL5xLiYOD

— İstanbul Barosu (@istbarosu) April 25, 2026