Afrika'daki yeni düşman: Uganda'nın Türkiye'yi tehdit etmesinin altındaki sebep ne?

GAZETE PENCERE - Uganda Ordusu Özel Harekat Komutanı Muhoozi Kainerugaba, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Türkiye’yi hedef almaya çalıştı. Kainerugaba, ülkesinin Türkiye ile diplomatik ilişkilerini kesmekle tehdit etti.

Peki Uganda ile Türkiye arasında nasıl bir sorun var? Bu ani çıkış birçok soruyu da beraberinde getirdi.

Türkiye özellikle AK Partili yıllarla birlikte Afrika kıtasıyla yakından ilgilenmeye başladı. Özellikle Somali ve Sudan ile geliştirilen ilişkilerle kıtada etkili olmaya başladı. Çeşitli STK’lar ve iş inanları aracılığı ile Afrika’da pek çok Türk yatırımcı yeni iş sahaları buldu.

Bu durum sürdükçe ABD, Çin ve Rusya gibi devletlerin yanı sıra Fransa, Türkiye ve İngiltere’de bu etki alanını paylaşmak isteği bazı devletlerle arasının açılmasına neden oldu.

Özellikle İsrail’inde kıtada etkisini artırması Türkiye ile İsrail arasında yeni bir rekabet sahası açılmasına neden oldu.

Ortadoğu’da Filistin’de oluşan soykırım sonrası iplerin iyice koptuğu İsrail ile Türkiye arasında Suriye üzerinde bir etki alanı yarışı olduğu uzmanlarca dile getiriliyor.

Afrika'da bu sahalardan biri. Uganda’nın bu çıkışının altında Somali’de yaşanan askeri kriz ve Türkiye etkisi olsa da İsrail ile de cepheleşme yaşanıyor.

Uganda Filistin’de yaşanan soykırıma rağmen İsrail’i desteklediğini sık sık açıklıyor. Son olarak, Uganda ordusu komutanı Muhoozi Kainerugaba 100 bin Uganda askerini İsrail'de seferber etmeye hazırım” ifadelerini kullanmıştı.

SOMALİ'DEN ÇEKİLME

Öte yandan 19 yıldır Somali’de askeri güçleri bulunan Uganda, Somali'den çekilme kararı da almıştı. İsrail'in ayrılıkçı Somaliland'ı tanımasının ardından Uganda Ordu Komutanı Muhoozi Kainerugaba, ülkesinin Afrika Birliği Barış Gücü Misyonu kapsamında bulunduğu Somali'den yakında çekilebileceğini bildirdi.

İSRAİL'İN ETKİ ALANINI GENİŞLETMEK İSTEMESİ: SOMALİ KRİZİ

İsrail, özellikle Yemen'deki Husi yönetime dair Körfez'de attığı adımlar arasında denizin karşı tarafında da etkili olma çabasına yol açtı.

Aden Körfezi'nin kontrolünü tutmak isteyen İsrail, Türkiye'nin desteklediği merkezi Somali hükümetinden ayrılan Somialand'ı geçtiğimiz aylarda tanıma kararı aldı.

Somaliland Başkanı Abdirahman Mohamed Abdillahi, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in söz konusu kararının, Somaliland’in uzun yıllardır sürdürdüğü uluslararası meşruiyet arayışında önemli bir dönüm noktası olduğunu öne sürdü.

SOMALİLAND KRİZİ NEDİR?

Somaliland, 1991'de Somali'den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan etti ancak uluslararası toplum tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınmadı.

Somali ise Somaliland'ı ülkenin ayrılmaz parçası olarak görüyor ve bölgeyle ilgili tüm uluslararası anlaşmaların yalnızca Mogadişu yönetiminin yetkisinde olduğunu vurguluyor.

Son olarak, tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Somaliland ile Etiyopya arasında 1 Ocak 2024'te imzalanan mutabakat zaptı, bölgesel tansiyonu artırmıştı.

Etiyopya'nın Somaliland'ı bağımsız bir ülke olarak tanımaya hazırlanması ve Somaliland'ın Etiyopya'ya denize erişim imkanı sağlamayı öngören adımları, Somali yönetiminin sert tepkisine ve diplomatik krize yol açmıştı.

Arap Birliği, Afrika Birliği, Kenya ve Cibuti'nin krizi aşmaya yönelik girişimleri sonuçsuz kalmıştı.

TÜRKİYE'NİN ADIMLARI

Türkiye'nin tarafları Ankara Süreci kapsamında bir araya getirmesiyle tansiyon düşerken, son olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde 11 Aralık'ta Ankara'da gerçekleştirilen görüşmelerde, sorunun çözümüne yönelik mutabakata varılmıştı.

Mutabakata göre, Somali'nin toprak bütünlüğü teyit edilirken, Etiyopya'nın denize erişim taleplerinin her iki tarafın da kazançlı çıkacağı işbirliği sürecine dönüştürülmesi benimsenmişti.

Gündem Uganda! İşte askeri gücü