AİHM Osman Kavala kararını açıklayacak: Gözler 25 Ağustos'ta...

GAZETE PENCERE - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Osman Kavala'nın başvurusuna ilişkin kararını 2 Temmuz'da kabul etti.

Karar, 25 Ağustos'ta Strazburg'da kamuya açık bir oturumda açıklanacak.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Osman Kavala'nın tutukluluğuna ilişkin başvuruda kararını 25 Ağustos'ta saat 10.00'da Strazburg'daki İnsan Hakları Binası'nda düzenlenecek oturumda açıklayacak. Büyük Daire kararı 2 Temmuz'da kabul etti. Karar metni, açıklandığı gün mahkemenin internet sitesinde de yayımlanacak.

Kavala, Gezi Parkı Protestolarını organize ederek hükümeti devirmeye teşebbüs ettiği iddiasıyla 2017'den bu yana cezaevinde bulunuyor. AİHM, 2019'da verdiği ilk kararında, Kavala'nın tutukluluğunun “kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı” ile “ifade ve örgütlenme özgürlüğünü” ihlal ettiğine, tutuklamanın siyasi saiklerle yapıldığına hükmetmişti.

Türkiye'nin bu kararı uygulamaması üzerine dosya Bakanlar Komitesi gündemine taşınmış, ardından ihlal prosedürü işletilerek yeniden Büyük Daire önüne gelmişti. Büyük Daire, Türkiye'nin AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğünü ihlal ettiğine karar vermişti. Buna rağmen Kavala tahliye edilmemiş, Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2023 Eylül'de verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını onamıştı.

Kararın kesinleşmesinin ardından Kavala, adil yargılanma hakkı ile ifade ve örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle yeniden AİHM'e başvurdu. Mahkeme, başvuruyu 2024'te Türkiye'ye iletti.

NE OLDU?

Sivil toplum alanındaki çalışmalarıyla tanınan iş insanı Osman Kavala, 18 Ekim 2017'de gözaltına alınmış, 1 Kasım 2017'de de tutuklanmıştı.

Tutuklamanın odağında 2013'teki Gezi Parkı eylemleri yer alıyordu.

Kavala 2020 yılında bu davadan beraat etti ve hakkında tahliye kararı çıktı.

Aynı gün "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçlamasıyla devam eden dava kapsamında tekrar gözaltına alındı ve tutuklandı.

Bu dava kapsamında Kavala hakkında, Yargıtay tarafından da onanan, "Türkiye Cumhuriyeti hükümetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs" suçlamasıyla verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunuyor.

Kavala ise suçlamaları reddediyor ve "masumiyet karinesinin çiğnendiği, temelsiz iddiaların, yalan beyanların kullanıldığı bir yargılama süreci yaşadığını" söylüyor.

İlk karar 2019'da açıklandı

Kavala'ya ilişkin yargı süreci başından bu yana AİHM'nin gündeminde önemli yer tutuyor.

AİHM, Kavala'ya ilişkin ilk kararını 10 Aralık 2019'da açıkladı.

Bu karar, tutuklama ve yargılama öncesi gözaltı süresine ilişkindi.

Mahkeme, kararında Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen beşinci maddesini ve haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanmasına ilişkin 18. maddesini ihlal ettiğine karar verdi.

AİHM'nin kararında, "yargı makamlarının tutuklama kararı verirken ileri sürülen şüpheyi somut deliller ile gerekçelendirmediğine ve mevcut kanunları Osman Kavala'yı susturmak ve diğer insan hakları savunucularını caydırmak amacıyla kullandıklarına" hükmedilmişti.

Aynı kararda, kararların bağlayıcılığı ve infazına ilişkin 46. madde bağlamında, Türkiye'nin Kavala'nın tutukluluğuna son vermek ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alması gerektiğine de hükmedildi.

İKİNCİ BAŞVURU

Kavala, 18 Ocak 2024'te yaptığı ikinci başvuruda, 10 Aralık 2019 tarihli kararın ardından kendisine karşı alınan tüm tedbirleri AİHM önüne taşıdı.

Bu çerçevede AİHS'nin yedi maddesinin Türkiye tarafından ihlal edildiği tezi işleniyor.

Başvuruya konu olan ve ihlal edildiği savunulan AİHS maddeleri şunlar:

3. madde: İnsanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı.

5. madde: Özgürlük ve güvenlik hakkı.

6. madde: Adil yargılanma hakkı.

7. madde: Kanunsuz ceza olmaz ilkesi.

10. madde: İfade özgürlüğü.

11. madde: Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü.

18. madde: Haklara getirilecek kısıtlanmaların sınırlanması.

Normalde, "Kavala 2" olarak da adlandırılan bu başvurunun yedi yargıçtan oluşan bir AİHM dairesi tarafından değerlendirilip karara bağlanması öngörülüyordu.