Madımak Katliamı'nda 33 aydın ve sanatçı katledildi: 33 yıl önce Sivas'ta neler yaşandı?

GAZETE PENCERE - 33 yıl önce bugün Sivas merkezde Madımak Otel'de düzenlenen Pir Sultan Abdal Şenlikleri kapsamında çok sayıda aydın, yazar ve sanatçı bir araya gelmişti.

Etkinlikler, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından organize ediliyordu ve o yılki etkinlikler 30 Haziran – 2 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşecekti. Sivas Valiliği’nin bilgisi dahilinde yapılan bu organizasyona, edebiyatçılar, akademisyenler ve sanatçılar katıldı.

Etkinliğe katılanlar arasında Aziz Nesin, Metin Altıok, Behçet Aysan, Asım Bezirci, Hasret Gültekin, Muhlis Akarsu gibi isimler vardı. Aziz Nesin’in o dönem İslami çevrelerce hedef gösterilmesi, etkinliklerin “protesto” edilmesinin önünü açtı.

KATLİAM ÖNCESİ BİLDİRİLER DAĞITILDI

Katliamdan iki gün bir bildiri dağıtıldı. Bildiride Aziz Nesin’in o sırada başyazarı olduğu Aydınlık gazetesinde yayımlanan Salman Rüşdi’nin “Şeytan Ayetleri” kitabından bahsedilmiş, Nesin hedef gösterilmişti. Çevre illerden şnsanların kente geldiği de iddia edildi.

KATLİAM NASIL BAŞLADI

2 Temmuz günü cuma namazının ardından cami çıkışında toplanan kalabalık, etkinliklerin yapıldığı Kültür Merkezi’ne yürüdü. “Sivas laiklere mezar olacak” gibi sloganların atıldığı protestolar, kısa sürede Madımak Oteli önünde toplanan binlerce kişilik kalabalığın saldırısına dönüştü. Saldıran grup, yeni dikilen “Halk Ozanları” heykelini yıktı, yerlerde sürükledi.

Dönemin Sivas Valisi’nin, İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği rapora göre saldırganların sayısı saatler geçmesine rağmen azalmadı, aksine arttı. Saat 18:00 civarı otelin önüne 15 bin kişi geldi. Saatlerce süren saldırıların ardından Madımak Oteli ateşe verildi. Yangına rağmen güvenlik güçleri kalabalığı dağıtmadı, itfaiye ise müdahale etmekte gecikti.

Saldırgan kalabalık sloganlarına devam etti. Videolara yansıyan seslere göre biri, otelin birinci katına çıkan saldırgana “Lan yakın” diye seslenirken, bir diğeri ilk alevin görünmesiyle “Cehennem ateşi işte!” diye seslendi.

Otelin ateşe verilmesiyle başlayan yangın sonucunda ikisi otel görevlisi, 33’ü aydın olmak üzere 35 kişi hayatını kaybetti. 58 kişi ise otelden sağ kurtarıldı. Otelden itfaiye merdiveniyle indirilmek istenilen Aziz Nesin ise bir itfaiye erinin itmesiyle yere düştü. Bu sırada dönemin Belediye Meclis Üyesi Cafer Erçakmak, Aziz Nesin’e vurmaya başladı. Polis minibüsüne götürülen Nesin, buradan güçlükle uzaklaştırıldı. Şairler Behçet Aysan, Uğur Kaynar, Metin Altınok, halk ozanları Hasret Gültekin, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Edibe Sulari, yazar Asım Bezirci ve karikatürist Asaf Koçak yanarak can verenler arasındaydı.

BELEDİYE BAŞKANI KARAMOLLAOĞLU'YDU

Katliamın gerçekleştiği sırada Sivas Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu’ydu. Olayların hemen ardından Karamollaoğlu yaptığı açıklamalarda kalabalığı “kontrol etmek için çaba gösterdiğini” söyledi.

Aziz Nesin, Karamollaoğlu’nu “Gazanız mübarek olsun” diye bağırarak saldırgan grubu kışkırtmakla suçladı. Karamollaoğlu’nun yangını başlatan kalabalığı azmettirdiği iddiaları o dönem gazetelerde yer buldu.

Karamollaoğlu ise bu iddiaları hiçbir zaman kabul etmedi. Yıllar içinde katliama karşı net bir tavır almadığı gerekçesiyle eleştirildi.

Karamollaoğlu, yıllar sonra katliamla ilgili “olayın büyütüldüğünü” savunarak kamuoyunda tepki çekti. Karamollaoğlu ise bu iddiaları hiçbir zaman kabul etmedi.

Yıllar içinde katliama karşı net bir tavır almadığı gerekçesiyle eleştirildi.

Karamollaoğlu, yıllar sonra katliamla ilgili “olayın büyütüldüğünü” savunarak kamuoyunda tepki çekti.

YARGI SÜRECİ VE CEZASIZLIK

Sivas Katliamı davası, Türkiye’nin en tartışmalı davalarından biri oldu. İlk etapta 124 kişi hakkında dava açıldı. 33 kişi idam cezasına çarptırıldı, ceza infaz yasasıyla bu cezalar ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi.

Sanık avukatlarından birçoğu muhafazakar sağ partilerde milletvekili ve bakanlık pozisyonlarına kadar yükseldi ve geçen zaman içerisinde gerçekleşen tahliyeler ile hapisteki kişi sayısı 33’e düştü.

Arasında Cafer Erçakmak’ın bulunduğu firari beş sanığın davası ise 2012’de zamanaşımı nedeniyle düşürüldü.

Sivas Katliamı davası 20 yılın ardından 2014’te zaman aşımı gerekçesiyle kapatıldı.

Mahkeme Başkanı, “İnsanlık suçunda zaman aşımı olmaz ama bu suçu işleyenler kamu görevlisi değil sivil oldukları için davanın düşmesine karar verilmiştir” dedi.

Karar üzerine dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, “Milletimiz için, ülkemiz için hayırlı olsun. Yıllar yılı içerde olan vatandaş, içlerinde kaçak olanlar vardı” dedi.

Erdoğan ayrıca Sivas davasında mağdurlar olduğunu söyledi:

“Sivas’a birçok gidişimde babalarının haksız yere, herhangi bir taksiratı olmadığı halde idama mahkum olduğu için ağlayan 15, 18, 19 yaşında kızlar var. Bunları göz ardı etmek suretiyle tek tarafa siyasi bir servis yapmayı doğru bulmuyorum. Gidip Ankara Adalet Sarayı’nın önünde gösteri yapmak suretiyle belli bir ideolojinin borazanlığını yapmanın doğru olduğuna inanmıyorum.”

Erdoğan’ın bu sözleri çok tepki topladı.

MADIMAK’TA HAYATINI KAYBEDENLER

Muhlis Akarsu – 45 yaşında, sanatçı

• Muhibe Akarsu – 45 yaşında, Muhlis Akarsu’nun eşi

• Gülender Akça – 25 yaşında

• Metin Altıok – 53 yaşında, şair, yazar, felsefeci

• Mehmet Atay – 25 yaşında, gazeteci, fotoğraf sanatçısı

• Sehergül Ateş – 30 yaşında

• Behçet Sefa Aysan – 44 yaşında, şair

• Erdal Ayrancı – 35 yaşında

• Asım Bezirci – 66 yaşında, araştırmacı, yazar

• Belkıs Çakır – 18 yaşında

• Serpil Canik – 19 yaşında

• Muammer Çiçek – 26 yaşında, aktör

• Nesimi Çimen – 62 yaşında, şair, sanatçı

• Carina Cuanna Thuijs – 23 yaşında, Hollandalı akademisyen

• Serkan Doğan – 19 yaşında

• Hasret Gültekin – 22 yaşında şair, sanatçı

• Murat Gündüz – 22 yaşında

• Gülsüm Karababa – 22 yaşında

• Uğur Kaynar – 37 yaşında, şair

• Asaf Koçak – 35 yaşında, karikatürist

• Koray Kaya – 12 yaşında

• Menekşe Kaya – 15 yaşında

• Handan Metin – 20 yaşında

• Sait Metin – 23 yaşında

• Huriye Özkan – 22 yaşında

• Yeşim Özkan – 20 yaşında

• Ahmet Özyurt – 21 yaşında

• Nurcan Şahin – 18 yaşında

• Özlem Şahin – 17 yaşında

• Asuman Sivri – 16 yaşında

• Yasemin Sivri – 19 yaşında

• Edibe Sulari – 40 yaşında, sanatçı

• İnci Türk – 22 yaşınd