SGK uzmanı kademli emeklilik için tarih açıkladı

GAZETE PENCERE - Türkiye'de emeklilik tartışmalarının yaş ve prim günü ekseninde yürütüldüğünü belirten SGK uzmanı Mehmet Akif Cenkci, milyonlarca vatandaşı ilgilendiren asıl kritik unsurun sigortalılık başlangıç tarihi olduğuna dikkat çekti.

Staj ve çıraklık döneminde sosyal güvenlik sistemine tescili yapılan gençlerin yıllar sonra ciddi bir hakkaniyet sorunuyla karşılaştığını belirten Cenkci, konuyu tüm detaylarıyla köşesine taşıdı.

Staj ve çıraklık sigortasındaki sorunun kamuoyunda sanıldığı gibi sadece birkaç aylık prim eksikliği olmadığını, temel meselenin başlangıç tarihi olduğunu vurgulayan Mehmet Akif Cenkci, hukuki ve teknik gerekçeyi şöyle özetledi:

"Stajyer ve çıraklar bakımından uygulanan sigortalılık ile normal bir hizmet akdi kapsamında çalışan kişinin sigortalılığı aynı kapsamda değildir. Staj ve çıraklık döneminde esas olarak kısa vadeli sigorta kollarına yönelik primler söz konusudur.

Emekliliğin temelini oluşturan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilişkin uzun vadeli primlerin bulunmaması nedeniyle bu kayıtlar emeklilik başlangıcını geriye götürmemektedir."

Ancak uygulamanın teknik bir gerekçesinin bulunmasının, yıllar içinde ortaya çıkan mağduriyetlerin yeniden değerlendirilmesine engel olmadığını ifade eden Cenkci, sosyal güvenlik mevzuatının toplumsal beklentilere yanıt vermesi gerektiğini kaydetti.

Yeniçağ'da yer alan habere göre, stajyer ve çırakların o dönemde çalışma hayatının tamamen dışında olmadığını ve iş ortamında fiilen yer aldığını vurgulayan SGK uzmanı Cenkci, sistemdeki adaletsizliği şu ifadelerle dile getirdi:

"Bugün staj veya çıraklık başlangıcının emeklilikte dikkate alınmasını isteyen kişi, genç yaşında hangi sigorta kolundan prim yatırılacağına kendisi karar vermedi. 'Benim uzun vadeli sigorta primimi de yatırın' deme imkânına sahip değildi. Prim oranını belirlemedi. Sigortalılığın kapsamını seçmedi.

Kişinin belirleme imkânına sahip olmadığı geçmiş bir sistem tercihi, bugün bütün sonuçlarıyla kişinin üzerine bırakılmalı mıdır? Bence Türkiye artık bu soruya cevap vermelidir."

Masadaki Çözüm Formülü: Makul Ve Erişilebilir Borçlanma Modeli

Sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal ve mali dengelerinin de korunması gerektiğinin altını çizen Cenkci, çözümün yalnızca "herkesi başlangıçtan sayalım" kadar basit olmadığını belirterek uygulanabilir modeli açıkladı

Gerçek Kayıtların Tespiti:

SGK kayıtları, eğitim kurumları ve işyeri bildirimleri birlikte değerlendirilerek belgelenebilir staj ve çıraklık dönemleri netleştirilmeli.

Uzun Vadeli Borçlanma:

Bu dönemler için uzun vadeli sigorta kolları yönünden kanunla borçlanma hakkı tanınmalı ve başlangıca etkisi düzenlenmeli.

Makul Ödeme:

Vatandaşa ödenmesi güç borçlanma tutarları çıkarılmamalı; borçlanma erişilebilir, makul ve sosyal devlet anlayışıyla uyumlu olmalı.

2027 Ve Erken Seçim Gündemi: Önümüzde İki Büyük Dosya Var

EYT düzenlemesi sonrasında sigortalılık başlangıç tarihinin öneminin çok daha görünür hale geldiğini belirten Cenkci, 2027 yılına yaklaşırken siyasetin önünde Kademeli Emeklilik ile Staj ve Çıraklık Sigortası olmak üzere iki büyük dosya bulunacağını ifade etti.

Konunun seçim vaatlerine kurban edilmemesi gerektiğini vurgulayan Mehmet Akif Cenkci, yazısını şu değerlendirmeyle tamamladı:

"Siyasi partilerin yalnızca 'çözeceğiz' demesi yeterli olmayacaktır... Staj ve çıraklık yapanların talebini yalnızca 'erken emeklilik talebi' olarak görmek eksik bir okumadır. Asıl mesele, kişinin çalışma hayatıyla kurduğu ilk kayıtlı ilişkinin sosyal güvenlik sistemi içerisinde nasıl değerlendirileceğidir... Bu soruya adil, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir cevap verildiği gün staj ve çıraklık meselesi gerçek bir sosyal güvenlik reformuna dönüşür."