Çayönü’nde 9 bin yıllık keşif: Madenciliğin ilk işliklerinden biri gün yüzüne çıktı

GAZETE PENCERE- İnsanlık tarihinin en eski yerleşimlerinden Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2026 yılı kazılarında, erken dönem madencilik faaliyetlerine ilişkin önemli bir keşif yapıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, MÖ 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliğinin gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı.

HAM MALAKİT, BAKIR BONCUKLAR VE BAKIR NESNELER BULUNDU

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığında yürütülen kazılarda işlik, yerleşmenin batı kesiminde bulundu.

Yaklaşık 5 metrekarelik alanın çevresinde en az altı dikme deliği, merkezinde ise taş döşemeli bir çalışma alanı tespit edildi. Dikme delikleri, üretim alanının üzerinin bir gölgelikle kapatılmış olabileceğine işaret ediyor.

İşliğin merkezinde 18, işlik ve yakın çevresinde ise yaklaşık 24-25 malakit örneğine ulaşıldı. Daha geniş çalışma alanındaki malakit ve bakır buluntularının sayısı yaklaşık 42’yi buldu.

Buluntular arasında ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit örnekleri, bakır boncuklar ve farklı bakır nesneler yer aldı.

MADENCİLİK GELENEĞİ 2 BİN YIL SÜRMÜŞ

Çayönü’ndeki bakır ve malakit kullanımının izleri MÖ 9100’lere kadar uzanıyor. MÖ 6900-6800’e tarihlenen yeni işlik ise bu geleneğin yaklaşık 2 bin yıl boyunca devam ettiğine ilişkin önemli kanıtlar sunuyor.

Ham maddeden yarı mamule ve işlenmiş ürüne kadar üretimin farklı aşamalarına ait malzemelerin aynı yerde bulunması, madencilik faaliyetlerinin belirli alanlarda ve uzmanlaşmış bir üretim düzeni içinde gerçekleştirildiğine işaret ediyor.

ERSOY: GEÇMİŞİN İZLERİNİ GELECEĞE TAŞIYORUZ

Bakan Ersoy, keşfe ilişkin açıklamasında, “Yeni keşif, burada madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca sürdüğünü ve uzmanlaşmış üretim faaliyetlerinin belirli çalışma alanlarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor” dedi.

Ersoy, Çayönü’nün yerleşik yaşamdan tarıma, mimariden zanaat uzmanlaşmasına kadar insanlık tarihindeki büyük dönüşümlerin izlerini taşıdığını belirterek bilimsel kazıların sürdüğünü söyledi.

ÇAYÖNÜ’NÜN TARİHİNE YENİ BULGULAR EKLENDİ

2026 kazılarında Çanak Çömlekli Neolitik Dönem’in erken aşamalarından Proto-Hassuna kültürüne ait çanak çömlekler de bulundu. Yaklaşık MÖ 6800-6600 yıllarına tarihlenen buluntuların kesin kronolojisinin Karbon-14 ve diğer arkeometrik analizlerle belirlenmesi planlanıyor.

Üretim alanının mimari bütünlüğüyle ortaya çıkarılması ve madenciliğin farklı aşamalarına ait malzemelerin aynı alanda bulunması nedeniyle keşif, 2026 yılı Çayönü Tepesi kazılarının en önemli buluntularından biri olarak değerlendiriliyor.