Kanserde erken uyarı listesi: Hiç şikayetiniz yoksa bile...

GAZETE PENCERE - 1-7 Nisan Kanser Haftası yaklaşırken, kanserle ilgili çarpıcı veriler ve uyarılar yeniden gündemde. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 20 milyon kişiye kanser tanısı konuluyor, 10 milyona yakın insan ise bu hastalık nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de de tablo farklı değil; her yıl yüz binlerce yeni vaka ortaya çıkıyor.

Uzmanlara göre ise bu tablo tamamen kader değil. Risklerin önemli bir kısmı kontrol altına alınabiliyor. Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Ömer Fatih Ölmez, “Bilimsel çalışmalar, uygun önlemler alındığında kanserlerin yaklaşık yüzde 30–40’ının önlenebileceğini göstermektedir. Kanserden korunmada en temel kurallar ise sigara kullanmamak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmaktır. Bunların yanı sıra tarama tetkiklerini düzenli olarak yaptırmak da kanser riskini önemli ölçüde azaltabilmektedir” diyor.

SİGARA HÂLÂ EN BÜYÜK RİSK

Kanser denildiğinde ilk sırada hâlâ sigara var. Uzmanlara göre sigara dumanında bulunan binlerce kimyasal madde, başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türünü tetikliyor.

Araştırmalar akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 90’ında sigaranın doğrudan etkili olduğunu gösteriyor. Bu nedenle sigarayı bırakmak, alınabilecek en kritik önlemlerden biri olarak öne çıkıyor.

BESLENME VE KİLO DA BELİRLEYİCİ

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer başlık ise beslenme alışkanlıkları. Sebze, meyve, tam tahıl ve lif ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme, kanser riskini azaltan önemli faktörler arasında yer alıyor.

Buna karşılık obezite, birçok kanser türüyle doğrudan bağlantılı. Meme, kolon, rahim ve karaciğer kanseri riskinin fazla kiloyla birlikte arttığı belirtiliyor.

HAREKET ETMEK KORUYOR

Fiziksel aktivite de en az beslenme kadar önemli. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz öneriliyor.

Uzmanlara göre düzenli egzersiz, bağışıklık sistemini güçlendirirken kanser riskini yüzde 10 ila 30 oranında azaltabiliyor.

ALKOL VE İŞLENMİŞ GIDALAR RİSKLİ

Alkol tüketimi ve işlenmiş et ürünleri de risk faktörleri arasında. Özellikle salam, sucuk ve sosis gibi ürünlerin, içerdiği bazı kimyasallar nedeniyle kanser riskini artırabileceği belirtiliyor.

Aynı şekilde alkolün de vücutta zararlı bileşiklere dönüşerek DNA hasarına yol açtığı ifade ediliyor.

GÜNEŞ VE ÇEVRESEL FAKTÖRLER DE ETKİLİ

Uzmanlar sadece beslenme ve alışkanlıkların değil, çevresel faktörlerin de önemine dikkat çekiyor. Aşırı güneşe maruz kalmak cilt kanseri riskini artırırken, hava kirliliği ve bazı kimyasallar da özellikle akciğer kanseriyle ilişkilendiriliyor.

AŞI VE TARAMA HAYAT KURTARIYOR

Kanserle mücadelede en kritik başlıklardan biri ise erken teşhis.

HPV ve hepatit gibi bazı virüslere karşı aşıların koruyucu etkisi bulunurken, düzenli taramalar da hastalığın erken evrede yakalanmasını sağlıyor.

Kolon kanseri için 45 yaşından itibaren kolonoskopi, rahim ağzı kanseri için Pap smear ve HPV testleri, meme kanseri için ise 40 yaşından itibaren mamografi öneriliyor.

Uzmanlar özellikle şu noktada ısrarcı: hiçbir şikayet olmasa bile tarama testleri ihmal edilmemeli. Çünkü kanser çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebiliyor. Bu nedenle erken teşhis için düzenli kontroller, hayati bir fark yaratıyor.