Siz uyurken vücudunuzda neler oluyor: Longevity'nin anahtarı elinizde

GAZETE PENCERE- Günün yaklaşık üçte birini uykuda geçiriyoruz. Ancak bu saatlerde vücut faaliyetlerini durdurmuyor. Beyin metabolik atıkları temizlerken bağışıklık sistemi yeniden düzenleniyor, hormonlar dengeleniyor, kalp ve damar sistemi dinleniyor, hücrelerde ise onarım süreçleri devreye giriyor.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, kalitesiz veya yetersiz uykunun etkilerinin ertesi gün hissedilen yorgunlukla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Kırışoğlu’na göre uzun süreli uyku sorunları, hormonlardan bağışıklığa ve kalp-damar sisteminden sinir sistemine kadar insan fizyolojisinin birçok alanını etkileyebiliyor.

BEYİN GECE TEMİZLİĞE BAŞLIYOR

Kaliteli uyku sırasında beyin, gün boyunca biriken metabolik atıkları temizliyor ve öğrenilen bilgilerin hafızaya yerleşmesine yardımcı oluyor. Uzun süreli uykusuzluğun ise Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıkların riskini artırabileceği belirtiliyor.

Uyku kalp ve damar sistemi açısından da önemli. Sağlıklı bir uyku sırasında kalp atışları yavaşlıyor ve tansiyon düşüyor. Yetersiz uyku ise bu doğal dinlenme sürecini bozarak yüksek tansiyon, ritim bozukluğu, kalp krizi ve felç riskinin artmasına yol açabiliyor.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ GÜÇ TOPLUYOR

Uyku sırasında enfeksiyonlarla mücadelede görev alan savunma hücrelerinin önemli bir bölümü hazırlanıyor. Kırışoğlu, uyku süresi kısıtlı kişilerin yeterli uyuyanlara göre soğuk algınlığına yakalanma ihtimalinin 3-4 kat daha fazla olduğunu belirtiyor.

Gece salgılanan melatoninin hücre içindeki DNA hasarlarının onarımında rol oynadığı ve tümör baskılayıcı genlerin çalışmasını desteklediği de ifade ediliyor.

UYKUSUZLUK İŞTAHI DA ETKİLİYOR

Uykunun etkilediği sistemlerden biri de bağırsaklar. Yetersiz uyku bağırsakların biyolojik ritmini bozarak reflü, şişkinlik, hazımsızlık ve çeşitli bağırsak sorunlarını artırabiliyor.

Uykusuzluk aynı zamanda tokluk ve açlık hissini düzenleyen hormonları etkiliyor. Bu durum tatlı ve hamur işi gibi yiyeceklere yönelimi artırırken kan şekerinin dengelenmesini zorlaştırabiliyor ve uzun vadede diyabet riskini yükseltebiliyor.

BÖBREKTEN ÜREME SAĞLIĞINA KADAR ETKİLİ

Uyku sırasında böbrekler vücudun su ve mineral dengesini yeniden düzenliyor. Kırışoğlu, geceleri beş saatten az uyuyanlarda böbrek fonksiyonlarının hızlı gerilemesi ve kronik böbrek hastalığı gelişme riskinin, 7-8 saat uyuyanlara kıyasla iki katından fazla olduğunun görüldüğünü aktarıyor.

Kaliteli uyku üreme hormonları açısından da önem taşıyor. Uzun süreli uykusuzluk erkeklerde sperm kalitesini azaltabilirken kadınlarda adet düzeni ve yumurtlamayı olumsuz etkileyebiliyor.

“GÜZELLİK UYKUSU” GERÇEKTEN VAR

Uyku ruh hali üzerinde de belirleyici rol oynuyor. Beyin gece boyunca gün içinde yaşanan olayları işlerken duygusal yükün hafiflemesine yardımcı oluyor. Bu süreç aksadığında gerginlik, kaygı ve tahammülsüzlük artabiliyor; uzun süreli uykusuzluk depresyon ve anksiyete riskini de yükseltebiliyor.

Gece boyunca ciltte kan dolaşımının artması, kolajen üretiminin hızlanması ve oluşan hasarların onarılması ise “güzellik uykusu” kavramının fizyolojik karşılığını oluşturuyor. Kronik uykusuzluk cildin daha mat görünmesine ve kırışıklıkların daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor.

Kırışoğlu, kaliteli uykuyu sağlıklı geçirilen yaşam süresini artırmayı hedefleyen “longevity” yaklaşımının vazgeçilmez unsurlarından biri olarak değerlendiriyor.