AK Parti'de 'umut hakkı' kararı: Nasıl formüle edecekler?

ANKARA - Kürt sorununu çözme iddiasındaki süreç kapsamında TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun ortak raporunda, PKK kurucusu Abdullah Öcalan bakımından gündemdeki "umut hakkı" meselesine ilişkin infaz sistemi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) işaret edilecek.

AK Parti, kamuoyunda kişiye özel yani Öcalan’a yönelik değerlendirilmesine karşı konuyu “umut hakkı” olarak değil en az 25 ila 30 yıl aralığında cezaevinde kalmış tüm mahkumlar açısından eşit uygulanmak üzere “koşullu salıverilme” olarak tarif etmeyi doğru buluyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, bugünkü açıklamasında, Süreç Komisyonu’nun ortak rapor taslağını 5 siyasi parti grup koordinatörlerine gönderdiğini ifade etti. Kurtulmuş, “Herhalde önümüzdeki günlerde Komisyon’u yani 50 vekili bir araya getirerek oylamayı gerçekleştirip Komisyon olarak görevimizi tamamlayıp Meclis Başkanlığı’na teslim ederiz” diye konuştu.

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise Gazete Pencere’nin sorusu üzerine Kurtulmuş’un kendilerine taslak ortak raporu gönderdiğini ve üzerinde Komisyon üyeleriyle birlikte çalışacaklarını kaydetti.

Kurtulmuş’un raporda “öneriler” başlığında TBMM’de yapılabilecekler konusunda siyasi partilerce uzlaşma sağlanması için çabaladığı ve böylece Mart ayı sonrasında süreçle ilgili yasal adımlar atılabileceği aktarıldı. Kurtulmuş’un, süreçte yasal çalışmalara geçildiğinde AK Parti ve MHP’nin yanı sıra DEM Parti, CHP ve Yeni Yol Grubu’nun da tümüyle destek vereceği bir tabloyu istediği paylaşıldı.

UMUT HAKKI: İNFAZ SİSTEMİNDE KOŞULLU SALIVERİLMEK TARİFİ OLACAK

Gazete Pencere’nin edindiği bilgilere göre; AK Parti Grubu da ortak rapor taslağını bugün itibariyle değerlendirmeye başladı. AK Parti, “kişiye özel düzenleme” şeklinde algılanabileceği için Süreç Komisyonu’nun ortak raporunda “umut hakkı” tanımlaması yapılmasını doğru bulmuyor.

AK Parti kaynakları, AİHM’in “umut hakkı” ile ilgili kararında, tüm mahkumlar açısından belirli bir süre cezaevinde kalınması ardından yeniden toplumsal hayata karışma umudunu koruma hakkından söz edildiğini işaret etti. Kaynaklar, bunun ceza infaz sisteminde “koşullu salıverilme hakkı” ve “adli kontrol şartlı denetimli serbestlik” bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Kaynaklar, Türkiye’deki ceza infaz sistemi kapsamında en az 25 yıl olmak üzere belki 28 yıl, belki 30 yıl olmak üzere cezaevinde kalış süresi kademelendirilmiş şekilde “denetimli veya koşullu salıverilme” olarak düzenlenebileceğini açıkladı.

Ortak raporda, AHİM’in, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) bağlamında aldığı “umut hakkı” gibi genel ilke kararlarına atıfta bulunulabileceğini söyleyen kaynaklar, ortak raporda ceza infaz sisteminde kalıcı ve kapsayıcı değişiklikler yapılması gerektiğinin altının çizilebileceğini dile getirdi. Bu kapsamda AK Parti, “ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası” dahil olmak üzere belirli süreler sonrasında cezaevindeki hükümlüler açısından ceza infazının gözden geçirilebileceğini öngören bir yasa değişikliğine kapı aralıyor.

Ortak raporda, Türkiye’de ceza infaz sistemini tüm yurttaşlar için eşitlik temelinde “denetlenebilir, şeffaf ve insan haklarına uygun hale getirilmesi gerektiği” vurgusunun yapılacağı söyleniyor.

Kurtulmuş’un başkanlığında yürütülen çalışmalar sonucunda siyasi partiler arasında “cezaevinde mahkum olan herhangi bir kişi açısından toplumsal hayata yeniden dönebilme umudunu tamamen ortadan kaldıran bir infaz rejiminin evrensel hukuk ilkeleriyle bağdaşmadığı” görüşünde uzlaşıldığı vurgulanıyor.

NE OLMUŞTU?

Feti Yıldız geçtiğimiz hafta gazetecilerin, 'Umut hakkı konusunda uzlaşma oldu mu?' sorusuna verdiği yanıtta, bu konuda bir sorun bulunmadığını, raporda yer alacağını ifade etmişti.

CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise yeni çözüm süreci komisyonunun ortak raporunda umut hakkı konusunda uzlaşıldığıyla ilgili haberlere karşı “Ortada henüz bir anlaşma, bir rapor, bir taslak bile yok” dedi.

UMUT HAKKI NEDİR?

Ömür boyu hapis cezalarında, hükümlünün belirli şartlar altında yeniden özgürlüğüne kavuşma ihtimalinin bulunması gerektiği yönündeki yaklaşım “umut hakkı” olarak tanımlanıyor. Bu kavram, özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarıyla uluslararası hukukta yer buluyor.