AYM Başkanı Özkaya: HDP kapatma davasında sona gelindi

GAZETE PENCERE - Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, Ankara’da düzenlenen "2025 Yılı Değerlendirme Toplantısı ve İftar Programı" kapsamında medya temsilcileriyle bir araya geldi.

Mahkemenin geride kalan bir yıldaki faaliyetlerini değerlendiren Özkaya, kamuoyunun merakla beklediği HDP kapatma davası ve dosya inceleme kriterlerine dair önemli açıklamalarda bulundu.

'DEĞERLENDİRME YAPILACAK'

Toplantıda bir soru üzerine Halkların Demokratik Partisi’ne (HDP) yönelik devam eden kapatma davasına değinen Özkaya, sürecin nihayete ermek üzere olduğunu ifade etti.

Özkaya, davanın karara bağlanması konusunda çok uzun bir sürenin kalmadığını işaret ederek, "HDP kapatma davasında dosyada sona gelindi. Uzun zaman almadan bir değerlendirme yapılacaktır" şeklinde konuştu.

DOSYALARI İNCELEME SIRASI NASIL BELİRLENİYOR?

Başkan Özkaya, mahkemenin önündeki dosyaların hangi sırayla incelendiğine yönelik tartışmalara da açıklık getirdi.

Mahkemenin "ilk gelen ilk çıkar" ilkesine göre hareket ettiğini ancak Temmuz 2025’te güncellenen kriterlerle bazı dosyaların önceliklendirildiğini belirtti.

Objektif ölçütlere göre oluşturulan 7 öncelik kategorisini anlatan Özkaya; başvurucunun hayatı, sağlığı veya çocukların yararı gibi "acil" durumlar ile çok sayıda kişiyi ilgilendiren "pilot ve öncü" başvuruların öncelikle ele alındığını vurguladı. Özkaya, "Başvurucuların kimliğinden veya siyasi niteliğinden dolayı hiçbir dosya geciktirilmez veya haksız yere önceliklendirilmez" dedi.

Yargı organları arasındaki iletişimi güçlendirmek amacıyla Avrupa Konseyi ile ortak projeler yürüttüklerini belirten AYM Başkanı, bu kapsamda yerel mahkeme hakimleriyle bir araya geldiklerini hatırlattı.

Özkaya; İstanbul, Gaziantep, Bursa ve Erzurum’un yanı sıra 20 Ekim 2025 tarihinde Diyarbakır’da düzenlenen bölge toplantısında yüzlerce hakim ve savcıyla bir araya gelerek AYM içtihatlarını paylaştıklarını kaydetti.

DEMİRTAŞ SORUSUNA YANIT

Kadir Özkaya, "AİHM'in Selahattin Demirtaş'la ilgili ihlal kararı" sorusuna, "AYM olarak AİHM'in vermiş olduğu ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmemesi üzerine yapılan başvurularda işin esasını inceliyoruz ve ihlal kararının niteliğine de bakarak eğer gerçekten ihlal kararının gereğinin yerine getirilmediğini tespit ediyorsak ihlal kararı veriyoruz Bizim, AİHM'in ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik yetkimiz yok. Dolayısıyla bu konudaki değerlendirmelerimiz de farklı yorumlanabiliyor. O nedenle bu tür konularda kararlarımızla değerlendirme yapmanın daha doğru olacağını düşünüyorum" yanıtını verdi.

CAN ATALAY'IN DURUMU

AYM Başkanı Özkaya, Türkiye İşçi Partisi Hatay Milletvekili seçilmesinin karşın hakkında AYM kararları uygulanmayarak vekilliği düşürülen Can Atalay'ın durumuyla ilgili olarak da "Anayasa Mahkemesi'nin Can Atalay ile ilgili vermiş olduğu 3 kararı bulunmaktadır. AYM üyesi olarak bahse konu kararlarda yargısal görüşümüzü ifade ettik. Can Atalay’ın milletvekili olarak yargılanmasının özel usule tabi olduğunun ve Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa’nın 14 ve 83. maddeleri yorumu çerçevesinde milletvekili sıfatı devam ettiği sürece yargılamanın durması gerektiğinin ifade edildiği iki kararın altında imzam var. Oradaki yargısal görüşüm bu" dedi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını uygulatma yetkilerinin olmadığını belirten Özkaya, "Bizim, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik yetkimiz yok. Dolayısıyla bu konudaki değerlendirmelerimiz de farklı yorumlanabiliyor. O nedenle bu tür konularda kararlarımızla değerlendirme yapmanın daha doğru olacağını düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

'BİRESEY BAŞVURULARIN YÜZDE 87,2'Sİ KARARA BAĞLANDI'

AYM'ye yapılan bireysel başvurularla ilgili de bilgi veren Özkaya, "Uygulamaya girdiği 23 Eylül 2012'den 31 Aralık 2025'e kadar bireysel başvuru sistemi kapsamında 714 bin 774 başvuru yapıldı. Bunların yaklaşık 623 bin 88'i yani yüzde 87,2'si karara bağlandı. Halen 91 bin 686 başvuru ise derdest durumdadır" diye konuştu.

2025 yılında karara bağlanan başvurulardan 5 bin 268'inde ihlal kararı verildiğini aktaran Kadir Özkaya, "Bunların içerisinde makul süre ihlali yok. Bunlar nitelikli haklara ilişkin ihlal. 23 Eylül 2012'den 31 Aralık 2025'e kadar verilen ihlal kararı sayısı ise 84 bin 519. Bunların da 56 bin 443'ü makul sürede yargılanma hakkına ilişkin. Hak bazlı verilen ihlal kararı sayısı ise 28 bin 76. Bu 28 bin 76 ihlal kararı içerisinde ağırlıklı sıralamayı adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkından verilen ihlal kararları almaktadır" ifadelerini kullandı.