Trump kullandığını söylemişti: Aspirin ömrü uzatır mı?

Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın ellerinde görülen morlukların, yüksek dozda aspirin kullanımından kaynaklandığı öğrenildi. Trump’ın bu ilacı aşırı kullanmasının arkasında, “ömür uzatma” amacı olduğu yönündeki iddialar sosyal medyada geniş yankı buldu.

Trump konuyla ilgili olarak şu açıklamayı yaptı:
“Aspirinin kanı incelttiğini söylüyorlar. Kalbimden kalın kan akmasını istemem. İnce, güzel kanın akmasını isterim. Anlaşıldı mı? 25 yıldır düzenli olarak aspirin kullanıyorum.”

Uzun yıllar “ucuz ve basit bir koruyucu” olarak değerlendirilen aspirin, kalp krizi ve inmeye neden olan pıhtılaşmayı azaltmasıyla dikkat çekti. Bu etkisi, “daha uzun yaşam” beklentisini doğurdu. Ancak son yıllarda yapılan kapsamlı klinik araştırmalar, bu beklentinin sağlıklı bireyler için geçerli olmadığını ortaya koydu.

Ömür uzatır mı

Bu düşüncenin temelinde, aspirinin kalp krizi veya inme geçirmiş bireylerde (ikincil korunma) yeni olayların riskini azaltması yatıyor. Bu güçlü etki, zamanla “kalp krizi önlenirse yaşam süresi uzar” şeklinde genellendi. 2000’li yıllarda yapılan bazı araştırmaların, kolon kanseri riskini azaltabileceğine dair ima ettiği faydalar da bu algının yayılmasına katkı sağladı.

Bilim ne diyor

2018 yılında New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan araştırmalar, 70 yaş ve üzeri sağlıklı bireylerde düşük doz aspirinin, “bağımsız yaşam süresi” açısından fayda sağlamadığını; aksine ciddi kanama riskini artırdığını gösterdi. Aynı araştırma grubunun ölüm verilerine odaklanan analizinde ise aspirin kullanan grupta tüm nedenlere bağlı ölümlerin daha yüksek olduğu belirlendi.

Bazı çalışmalarda aspirin, belirli gruplarda damar hastalıklarını azaltabilse de, artan kanama riski bu faydayı dengelemiştir. Örneğin, diyabet hastalarında ama bilinen kalp-damar rahatsızlığı olmayan bireylerde yapılan araştırmalar da benzer sonuçlar verdi. Orta risk grubunu inceleyen başka bir çalışmada ise olayları anlamlı şekilde azaltmadığı, ancak kanama gibi yan etkilerin öne çıktığı belirtildi.

ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü (USPSTF), 2022’de yaptığı güncellemeyle, 60 yaş ve üzerindeki kişilere “ilk kalp krizi veya inmeyi önlemek amacıyla aspirin başlanmasını” önermedi. 40–59 yaş aralığında ise kararın, bireysel kalp-damar hastalığı ve kanama riski birlikte değerlendirilerek verilmesi gerektiğini bildirdi.