Türkiye'de kararları uygulanmayan AYM üyeleri AİHM ziyaretinde: Türkiye'de AİHM kararları da uygulanmıyor

GAZETE PENCERE - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yeni adli yıl açılışı, Fransa’nın Strazburg kentinde 30 Ocak 2026 tarihinde düzenlenen törenle gerçekleştirildi.

Türkiye'de son olarak Hatay Milletvekili Can Atalay hakkında verdiği karar uygulanmayan Anayasa Mahkemesi Başkanı ve beraberindeki AYM heyeti yine Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala hakkındaki kararları uygulanmayan AİHM Başkanı'nı ziyaret etti.

AİHM Başkanı Mattias Guyomar’ın özel daveti üzerine düzenlenen programa, Türkiye’den üst düzey bir yargı heyeti katılım sağladı.

Anayasa Mahkemesi (AYM)Başkanı Kadir Özkaya'nın başkanlık ettiği heyette; Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Muhsin Şentürk, Danıştay Başsavcısı Cevdet Erkan, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi Başkanı Fahri Akçin, Danıştay Üyeleri Aysel Demirel ve Kenan Balan, AYM Genel Sekreteri Murat Azaklı ile başraportörler yer aldı.

AİHM BAŞKANI İLE GÖRÜŞME

Program kapsamında AİHM Başkanı Mattias Guyomar ile bir araya gelen Başkan Kadir Özkaya, mevkidaşını yeni adli yıl ve törendeki konuşması dolayısıyla tebrik etti.

Özkaya ayrıca, AİHM nezdindeki Türk Yargıç Saadet Yüksel ile de bir görüşme gerçekleştirdi. İkili görüşmede, yeni adli yıla ilişkin karşılıklı değerlendirmelerde bulunulurken, Özkaya, iki mahkeme arasındaki diyalog ve iş birliğinin gelişimine sunduğu katkılar nedeniyle Yüksel’e teşekkürlerini iletti.

Adli yıl açılışı çerçevesinde yapılan mülakatta değerlendirmelerde bulunan Başkan Özkaya, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin AİHM ile olan ilişkisine değindi.

Kurum olarak AİHM kararlarını yakından takip ettiklerini aktaran Özkaya, "AİHM, ülkeler arasında hukuk ve insan hakları alanında standartların geliştirilmesi ve istikrarın sağlanması yönünde çok önemli bir fonksiyon icra etmektedir" ifadelerini kullandı.

MEDYA VE DEMOKRASİ

Adli yıl açılışı kapsamında bu yıl düzenlenen seminerin ana teması "Zorlu Dönemlerde Medya Çoğulculuğunun ve Demokratik Sürecin Savunulması" oldu.

Seminerde; medya çoğulculuğu, bilgi edinme hakkı ve özgürlüğü, demokratik sürecin bütünlüğü ve yargısal denetimin rolü gibi başlıklar ele alındı. Ayrıca demokratik devlet düzeninin korunmasının ön koşulu olarak "halk iradesinin serbestçe ifade edilmesi" konusu üzerinde duruldu.

Strazburg’daki temasları sırasında Avrupa Konseyi Nezdinde Türkiye Daimî Temsilcisi Büyükelçi Nurdan Bayraktar Golder ile de bir görüşme gerçekleştiren Başkan Özkaya, programın devamında Avrupa Konseyi Nezdinde Birleşik Krallık Daimî Temsilciliği’nin düzenlediği resepsiyona katıldı.

CAN ATALAY KARARI

25 Nisan 2022: İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Can Atalay'ı Gezi davasında hükümeti devirmeye teşebbüse yardım suçundan 18 yıl hapis cezasına çarptırdı ve tutuklanmasına karar verdi.

14 Mayıs 2023: Can Atalay, 14 Mayıs seçimlerinde TİP Hatay milletvekili olarak seçildi ve mazbatasını avukatları aracılığıyla aldı.

17 Temmuz 2023: Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Atalay'ın yasama dokunulmazlığı bulunduğu gerekçesiyle yargılamada durma kararı verilmesi talebini reddetti.

20 Temmuz 2023: Can Atalay'ın avukatları, AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

27 Eylül 2023: Anayasa Mahkemesi, Can Atalay'ın başvurusunu 5 Ekim'de görüşeceğini açıkladı.

28 Eylül 2023: Yargıtay 3. Ceza Dairesi, bir gün sonra Atalay'ın aralarında bulunduğu 5 sanığın cezalarını onadı.

5 Ekim 2023: AYM İkinci Bölüm, 5 Ekim'de dosyanın Genel Kurul'a sevkine karar verdi.

12 Ekim 2023: AYM Genel Kurulu sırasında bir üye, "Dosyaya hazırlanamadım" diyerek süre istedi. Bunun üzerine Genel Kurul, görüşmeyi erteledi.

25 Ekim 2023: Anayasa Mahkemesi, Atalay’ın "seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı" ile "kişi hürriyeti ve güvenliği" hakkının ihlâlin edildiğine oy çokluğuyla karar verdi. Mahkeme, ihlâlin giderilmesi için kararın özellikle İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderilmesine hükmetti. Kararında yapılacakları tek tek anlatan AYM, yeniden yargılama işlemlerine başlanmasını, infazın durdurulması ve Atalay'ın tahliye edilmesi ve yargılamada durma kararı verilmesini yerel mahkemeden istedi.

30 Ekim 2023: İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, ihlâlin Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin kararından kaynaklandığını savunarak, dosyayı Ankara'ya gönderdi.

8 Kasım 2023: Yargıtay 3. Ceza Dairesi, AYM'nin kararını uygulamadı ve kararı veren AYM üyeleri hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu.

21 Aralık 2023: Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Atalay kararının uygulanmaması üzerine ikinci kez hak ihlâli kararı verdi ve kararı bir kez daha İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ne gönderdi.

27 Aralık 2023: İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, kararı Yargıtay'a gönderdi.

3 Ocak 2024: Yargıtay 3. Ceza Dairesi, ikinci kez AYM'nin kararına uymadı.

30 Ocak 2024: TBMM Genel Kurulu'nda Yargıtay’ın kararı okunarak, Can Atalay’ın milletvekilliği düşürüldü.

22 Şubat 2024: Anayasa Mahkemesi, Can Atalay'ın milletvekilliğinin düşürülmesi sürecinin yok hükmünde olduğunu değerlendiren bir karara imza attı. Bu kararın gerekçesi 1 Ağustos 2024'te açıklandı.