Yargı müdahale etti: Selimiye Cami kurtuldu!

GAZETE PENCERE - UNESCO Dünya Mirası Selimiye Camii'nin restorasyonu sırasında ortaya çıkan ‘Selimiye kubbesi skandalı’ başlığıyla gündeme gelen kavgada son sözü yargı söyledi.

Selimiye Camii Tahkik ve Tetkik Heyeti’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün atadığı Bilim Kurulu tarafından üç kez reddedilmesine rağmen bürokratik tazyikle onaylattığı korsan proje ile, caminin kubbesindeki tarihi tezyinatı yok sayarak yeni bir tasarım uygulama ısrarı mahkeme duvarına çarptı.

YANLIŞTAN DÖNÜLDÜ

Karar'ın haberine göre; Sürecin başından itibaren "Selimiye'de neler oluyor?" sorusunu sorduğumuz ve korsan projedeki usulsüzlükleri uzman görüşleri eşliğinde aylarca manşetimize taşıdığımız haberlerimizin ardından yüreklere su serpen haber geldi. Edirne İdare Mahkemesi, 31.12.2025 tarihli kararıyla, korsan projeye dur dedi.

Mahkeme kararında sadece kamuoyunda büyük tartışma yaratan bir projeyi iptal etmedi, Bakanlığa aynı zamanda restorasyonun anayasasını hatırlattı. İşte davadaki detaylar:

MAHKEMEYE SUNULAN GEREKÇE

Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı (Vakıflar Genel Müdürlüğü), mahkemeye sunduğu savunmada; Selimiye Camii Tahkik ve Tetkik Heyeti’nin iddialarından hareketle, kubbedeki mevcut kalem işlerinin ve hat tasarımının yapının inşa edildiği 16. yüzyıl dokusunu yansıtmadığını, daha sonraki dönemlerde (19. yüzyıl) yapılmış ‘niteliksiz’ eklemeler olduğunu öne sürdü. Bakanlık, Selimiye’yi Mimar Sinan dönemindeki özgün haline kavuşturmak amacıyla ‘yeni bir tasarım’ yapılmasının zorunlu olduğunu savundu.

İTÜ RAPORU

Mahkeme, bu savunmaya karşı aralarında İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesindeki uzmanların da bulunduğu bilirkişi raporlarını ve kurul görüşlerini baz aldı. Bilirkişiler ve koruma kurulları “Kubbedeki mevcut tasarım, her ne kadar 19. yüzyıla ait olsa da yapının tarihsel serüveninin bir parçasıdır ve kendi döneminin sanatsal değerini taşımaktadır” ve “16. yüzyıla ait somut bir veri (iz/kanıt) bulunmadan yapılacak her türlü ‘yeni tasarım’, bilimsel bir restorasyon değil, hayali bir denemedir” yönünde fikir beyan etti.

KORSAN PROJE İPTAL EDİLDİ

Edirne İdare Mahkemesi, bu bilimsel raporlar ışığında kararını şu net maddelerle sıraladı:

1.⁠ ⁠SANATSAL DEĞER TESCİLİ: Kubbedeki mevcut kalem işleri ve hatlar, "korunması gereken nitelikli sanatsal veriler" olarak tescil edilmiş olup yapının tarihsel bütünlüğünün ayrılmaz bir parçasıdır.

2.⁠ ⁠ÖZGÜNLÜK UYARISI: Yeterli bir arkeolojik veya sanat tarihi araştırmasına dayanmayan ‘yeni tasarım’ uygulamalarının, dünya mirası yapının özgünlüğünü geri dönülemez şekilde zedeleyeceği hüküm altına alınmıştır.

3.⁠ ⁠EVRENSEL İLKELERE ATIF: Restorasyonun temel amacının ‘yeniden yapım’ değil, ‘mevcudu koruma’ (konservasyon) olduğu hatırlatılarak, projenin Venedik Tüzüğü standartlarına aykırı olduğuna karar verilmiştir.

4.⁠ ⁠HUKUKA AYKIRILIK: Bilim Kurulu’nun üç kez reddettiği bir projenin bürokratik yollarla onaylatılması ‘hukuka ve bilimsel verilere aykırı’ bulunarak projenin oy birliğiyle iptaline karar verilmiştir.

RESTARASYON SKANDALI

Selimiye Camii için Edirne İdari Mahkemesi’nden gelen zafer, Türkiye genelinde devam eden restorasyon çalışmaları için de bir dönüm noktası anlamı taşıyor. Uzmanlar, bu kararın ardından tarihi yapılarda "ben yaptım oldu" anlayışıyla yürütülen projelerin artık yargıdan döneceğinin altını çiziyor.