Yapay zeka ile gerileyen ve yükselen meslekler belli oldu

GAZETE PENCERE - Yapay zekânın hangi meslekleri değiştireceği yıllardır tartışılıyor. Ancak son veriler tartışmayı tahminlerin ötesine taşıyor; bazı ülkelerde belirli mesleklerde işe alım hızla gerilerken, yapay zekâ sistemlerini geliştiren ve şirketlere uygulayan yeni işlerde tam tersi bir hareket yaşanıyor.

LinkedIn’in ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve Hindistan iş piyasalarını inceleyen Ağustos 2026 çalışması, özellikle kariyerinin başındaki çalışanlar açısından ayrışmanın belirginleştiğini gösteriyor.

Beş büyük pazarda giriş seviyesi işe alımlar genel işe alımdan biraz daha kötü seyrediyor. ABD’de giriş seviyesi işe alım yıllık yüzde 7,6 azalırken toplam işe alımdaki gerileme yüzde 6,9 olarak ölçüldü.

Ancak araştırmanın önemli uyarısı şu: Bu düşüşün tamamı yapay zekâdan kaynaklanmıyor. Ekonomik belirsizlik ve genel işe alım zayıflığı hâlâ ana neden olurken, yapay zekânın etkisi bazı meslek gruplarında çok daha belirgin görülüyor.

YAZILIMCILARDA GENÇLER BASKI ALTINDA

Teknoloji sektöründe dikkat çeken başka bir sinyal de giriş seviyesinde ortaya çıktı. Almanya’da giriş seviyesi yazılım mühendisi işe alımı yıllık yüzde 32, Hindistan’da frontend geliştirici işe alımı yüzde 39 geriledi.

Stanford Üniversitesi’nin 2026 Yapay Zekâ Endeksi de benzer bir eğilime işaret ediyor. ABD’de 22-25 yaş grubundaki yazılım geliştiricilerin istihdamı 2024 seviyesine göre yaklaşık yüzde 20 aşağıda bulunuyor ve ilk etkinin özellikle mesleğe yeni başlayanlarda yoğunlaştığı görülüyor.

BİR MESLEKTE ARTIŞ...

Tablonun diğer tarafında ise çok güçlü bir büyüme var. Yapay zekâ mühendisi, İngiltere’de giriş seviyesi pozisyonlarda bir yılda yüzde 97 ile en hızlı büyüyen meslekler arasına girdi.

Aynı pozisyonda büyüme ABD’de yüzde 62, Hindistan’da yüzde 55 olarak gerçekleşti. Hindistan’da tüm deneyim seviyeleri birlikte değerlendirildiğinde yapay zekâ mühendisi işe alımları yüzde 68 arttı.

YENİ İŞLERİN İSİMLERİ DE DEĞİŞYOR

Yapay zekâ mühendisi tek büyüyen alan değil. Hindistan’da yapay zekâ uzmanı işe alımları yüzde 49 artarken veri etiketleme görevlerinde giriş seviyesi işe alım yüzde 75 yükseldi.

ABD’de ise büyüme uzmanı olarak tanımlanan pozisyonlarda giriş seviyesindeki artış yüzde 97’ye ulaştı. Şirketlerin yalnızca modeli geliştiren değil, yapay zekâyı ürün, satış, müşteri deneyimi ve iş süreçlerine bağlayabilen çalışanlara da yöneldiği görülüyor.

2030’A KADAR BAZI KLASİK İŞLER KÜÇÜLECEK

Dünya Ekonomik Forumu’nun uzun vadeli tahminleri de bugünkü verilerle aynı yönde bazı sinyaller veriyor. Banka gişe görevlileri, veri giriş elemanları, kasiyerler, idari asistanlar, yönetici sekreterleri, muhasebe ve bordro çalışanları, matbaa çalışanları ve tele-pazarlamacılar 2030’a kadar en hızlı küçülmesi beklenen meslekler arasında bulunuyor.

Burada önemli bir ayrım var: Forum’un öngördüğü 92 milyon iş kaybının tamamı yapay zekâdan kaynaklanmıyor. Teknoloji, ekonomik değişim, demografi ve yeşil dönüşüm birlikte değerlendirilirken aynı dönemde 170 milyon yeni işin oluşması ve net 78 milyon ek istihdam yaratılması bekleniyor.

BİR TARAFTA KAYIP DİĞER TARAFTA YENİ MESLEKLER

2030’a kadar hızlı büyümesi beklenen işlerin başında büyük veri uzmanları, fintech mühendisleri, yapay zekâ ve makine öğrenmesi uzmanları ile yazılım geliştiriciler geliyor. Siber güvenlik, veri ambarı, otonom ve elektrikli araçlar, çevre mühendisliği, DevOps ve yenilenebilir enerji de büyüyen alanlar arasında.

Dikkat çekici nokta şu: LinkedIn’in güncel verisinde işe alımı gerileyen UI ve UX tasarımcıları, Dünya Ekonomik Forumu’nun uzun vadeli büyüme listesinde yer almaya devam ediyor. Bu çelişki, bugünkü işe alım daralmasının bir mesleğin tamamen yok olacağı anlamına gelmediğini gösteriyor.